«Aǵaryp atqan tańdaı dep,
Sholpandy shyqqan kúndeı dep,
Maı qańbaqta aǵalardyń aty
jýsap jatyr dep,
Aq shańdaqty quryp qoıǵan shatyr dep,
Jazyda kóp-aq jortqan ekenbiz:
Arǵymaqtyń taldaı moınyn taldyryp,
Úıde qalǵan arýdyń
Al ıindigin aýdyryp», deıdi joryq jyraýy Dospambet. Osylaı da sóıleýge munsha rýh pen sezim sáýlesinen túsken ómirdiń jarqyldaǵy kerek emes pe? Shyǵarma ıesiniń shamyrqanǵan ómiri jaıly tolǵaý bul túsingenge. «Aǵaryp atqan tańdaı dep, Sholpandy shyqqan kúndeı dep» degendegi oıyn araǵa tórt jol salyp sońǵy eki tarmaqqa ıip ákelip tur. Sóz ustyny, jyr astary qalyń, bir qaraǵanǵa «aldyrmaıdy». Uzaq tolǵaýdyń dál osy tusyna kóńil kózimen úńilgenge shyǵarmadan tereń syrdyń ushtyǵy kórinbeı me? «Maı qańbaqta aǵalardyń aty jýsap jatyr dep, Aq shańdaqty quryp qoıǵan shatyr dep...». Demek aty jýsap jatqan er shatyr ishinde. Erlik arasynda, joryq ústinde mahabbattyń sáýlesi oınaıdy.
Qazaq týmysyna bitken osy rýh ult taǵdyry aýdarylyp-tóńkerilgen aýmaly-tókpeli zamanda óshkindegen shyǵar, birjola kúırep joǵalǵan joq. «Ishinde kimniń oty bar, qar jaýsa da sóner me?» degen Abaıdan soń Maǵjan, Sultanmahmut pen Qasymnan soń Qýandyq Shańǵytbaev, Syrbaı Máýlenovterge jalǵasty. Ilkidegi Dospambet jyraý tolǵaýynyń úzindisin Qýandyq aqynnyń bir óleńin ashý úshin keltirgenimizdi nesine jasyramyz. Bir álemdi asharǵa onyń bastaýyna úńilse, taqyryp sáýlelene túsetini bar emes pe?
Jaqynda aqyn Svetqalı Nurjan áleýmettik paraqshasynda «О́mirimdi ózgertken óleńder» atty aıdar ashyp, qazaq poezııasynyń tańdaýly jyrlaryn jarııalaı bastady. Alǵysózin bylaı ádiptedi:
«Bizder arǵy, «budyraıǵan eki shekeli, shekeligi úsh eli, jaraǵan teke músheli», bir ózinde «bes erkektiń býy bar» jaýynger jyraýlardy – jyrlary; únine aqqý aınalǵan, sánine periniń qyzy baılanǵan Sal Birjan, Seri Aqan, Peri Muqıt, Qaıqy Dosattardy ánderi arqyly ǵana bilemiz. Al elesi kózge shalynǵan bergilerdiń ishindegi «Qudaı-Taǵala kóńildenip otyrǵanda jaratqan» Maǵjan, Sáken syndy sııaqat pen qııapatty qatar bergen sulý aqyndardyń qataryna Qýandyq Shańǵytbaevty da qosar edim. Qýan-aǵańdy kórgende Oljastyń: «Poet krasıvym doljen byt, kak Bog!» degen sózi eske eriksiz túser-di...
Ol eshqashan kúneltis úshin boqqońyzdanyp óleń jazǵan joq nemese pákiza poezııany bireýlerden ósh alý quralyna aınaldyrmady, ıakı kókdońyzdanyp árkimge jynyn shashpady: Arý-Jyrdyń «kózine shóp salmady», sondyqtan da ony abyroı-ataqtyń ózi izdep júrdi. Esenǵalı marqum Qýan-aǵasyn «Metr», «Suńqar aqyn!» dep baǵalaıtyn» dedi Svetqalı Nurjan. Osylaı dep aqynnyń «Qyz qýý» óleńin tastap kelip jibergende, arqamyz shymyr etti. Sonaý Dospambet jyraý tolǵaýynyń kóleńkesin kókeıimizge túsirgen bul jyrdy siz de oqyp, tamashaǵa qalyńyz.
«Tórt órme qamshy sart etti,
Arǵymaq atqyp julqyndy.
Janary qyzdyń jalt etti,
Jarysyp jelmen umtyldy.
Jigit te shyqty sydyryp,
Oramal tańyp basyna.
Jumylǵan beıne judyryq,
Jabysyp erdiń qasyna.
Topyldap tıgen tuıaqtan
Tozańy jerdiń órildi.
Dúıim el turyp bu jaqtan,
Kúledi gýlep kóńildi.
Syrbaı-aý, áne, qarap baq:
Qýalaı órlep dalany,
Aıtylmaı júrgen mahabbat,
Quıyn bop aǵyp barady».
Bul jyrdy jazǵanda Qýandyq Shańǵytbaev jıyrma bes jasta ǵana kórinedi. Svetqalı Nurjannyń tilimen aıtqanda, «shyn máninde, «sos.realızm» shirnesin (máńgúrt-telpek) shekesinen julyp alyp, «turpaıy áleýmetshildik» tońyn dar-dar aıyrǵan túren-jyr bolatyn». Dese – degendeı-aq!
