Mádenıet • 11 Shilde, 2024

Kitap – ulttyq qundylyq

440 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Adamzattyń asa baǵaly qundylyqtarynyń biri – kitap. Buǵan memleket mán berip, qoǵam tarapynan basa nazar aýdarylyp kele jatqany – quptar­lyq jaıt. О́ıtkeni osynaý qundylyǵymyzdyń ózeginde halqy­myz­dyń bar bolmysy, jany, arman-tilegi, mádenıeti, salt-dás­túri, tarıhy jatyr. Olaı bolsa, ádebıetimizdiń jaýhar­lary, adamzattyń aqyl-oıy qat­talǵan ulttyq kitaptary­myzǵa joǵary talǵammen qaraý, ony óz deńgeıinde tutyný, urpaǵy­myzǵa qoljetimdi ári zamanýı ádistermen usyna bilý mańyzdy.

Kitap – ulttyq qundylyq

Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»

Kez kelgen paıdaly eńbek bara-bara bireýden bireý alyp ulttyq kitapqa aınalatynyn ejiktep aıtyp jatpaımyz. Son­dyqtan Qazaqstan Úkimetiniń qaýlysyna sáıkes elimizde jańa mereke – Ulttyq kitap kúni jyl saıyn 23 sáýirde atalyp ótiletini ıgi bastama ǵana emes, bolashaqqa biregeı qadam. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda kótergen másele kóp keshik­peı qoǵam tarapynan qoldaý taýyp otyr. Memleket basshysy kitap oqýdyń joǵary mádenıetin qalyptastyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Biregeı bastamany qoǵam jyly qabyldaǵany bilim men ǵylymǵa betburys baryn bildirse kerek. Túsine bilgenge, halyqty ádebıet álemine mo­ıyn burýǵa, kitap kókjıegine kóz jiberýine úndeý, úgitteý amaly nemese ısharasy desek bolady.

Atalǵan joba buǵan deıin Týrızm jáne sport mınıstrligi­niń bastamasymen Ashyq NQA saıtynda jarııalanǵan. «Joba qoǵamda kitap oqýdyń joǵary mádenıetin qalyptastyrý maq­satynda 23 sáýir – Ulttyq kitap kúni merekesin merekelik kúnder tizimine engizý maqsatynda ázir­lengen» delingen qaýly jobasynda. 22 mamyrǵa deıin qoǵam talqysyna usynylǵan qaýly 2024 jylǵy 16 shildede kúshi­ne enetinin atap ótken jón.

Memleket basshysynyń Ult­tyq kitap kúnin belgileý týraly tapsyrmasyna baılanysty eli­miz­de kúntizbege jańa mereke qo­­­sylǵanyna keshe Mádenıet já­ne­ aqparat mınıstri Aıda Balaeva jeke paraqshasynda ún qosty.

«Prezıdent óz sózinde: «Shyn máninde, ozyq oıly ult bo­lý­dyń eń tóte joly – kitap oqý. Sondyqtan kitap oqý máde­­nıetin qoǵamda barynsha ornyq­tyrýymyz kerek», dep atap ótti. Qoǵamda kitap oqý máde­nıetin qalyptastyrý boıynsha mınıstrlik tarapynan júıeli jumystar jalǵasa beredi. Osy oraıda Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Ulttyq kitap kúnine oraı úzdik kitaptarǵa arnalǵan «Ulttyq kitap» baıqaýyn jarııalady. Baıqaýda «Balalarǵa arnalǵan úzdik kitap», «Jasós­pirimderge arnalǵan úzdik komıks kitaby», «Non fıkshn (psı­hologııalyq, motıvasııalyq, bıznes) baǵytyndaǵy úzdik kitap», «Detektıv janryndaǵy úzdik kitap», «Satıra janryndaǵy úzdik kitap», «Úzdik ılıýstrasııalyq kitap», «Úzdik aýdarma kitaby», «Eń kóp oqylǵan kitap», «Fen­tezı janryndaǵy úzdik kitap», «Úzdik baspa» atalymdary bo­ıynsha jeńimpazdar anyqtala­dy. Sondaı-aq «Jyl kitabyna» ­gran-prı syılyǵy tabystalady. Bul baıqaý úzdik kitaptardy anyq­tap, ony kópshilikke na­sı­hattaý­ǵa, qoǵamdy kitap oqýǵa úndeýge yqpal etedi degen oıdamyz», dedi A.Balaeva.

Shyn máninde, qoǵamymyz­dyń rýhanı-mádenı turǵydaǵy suranysyna laıyqty jaýap berý isinde ult ádebıetiniń baı qoryna júginý talas týdyrmaýy kerek. Osy baǵyttaǵy jumys­tarǵa memleket tarapynan oń qabaq tanytý úrdisi baıqalǵan eken, ony óz deńgeıinde oryndaý­da jaıbaraqattyq, nem­quraıdylyq oryn almaýǵa tıis. Bul degenimiz ózimizdiń qunarly da baı ádebıetimizdi tıimdi paıdalana bilýge shaqy­rady.

«Álem boıynsha kitapqa baılanysty halyqaralyq jobalar kóp. «Bir el – bir kitap», dúnıe­júzilik Kitap jáne av­tor­­­lyq quqyq kúni, Balalar ki­taby kúni degendeı. Bul kún­niń erek­sheligi – Ulttyq kitap kúni. Tamyrymyzǵa oralýmen sıpat­talady. Ana tilimizdegi ult­tyq tanymmen sýarylǵan kitap­tardyń nasıhattalýyna, ol shy­ǵarma avtorlarynyń be­de­li artýyna úlken qozǵaý sala­tyn ataýly data dese bolady. Ekin­shiden, memlekettiń ár­tarapty damýynyń ózi onyń rýhanı kórsetkishine baılanysty. Qoǵam rýhanı tur­ǵydan jetilgen saıyn basqa salalar da alǵa basady. Sondyqtan Prezıdent bul tapsyrmany memleket damýynyń strategııasy qaralatyn Ulttyq quryltaıda ortaǵa tastaýy tegin emes. Mundaı jıyndarda kitap, kitaphana, balalar ádebıeti, avtorlarǵa mańyz berip, arnaıy kún belgilenýi – barlyǵy­myz mán beretin ýaqyt keldi degen sóz. Qazir kitaphanada oqý mádenıetin qalyptastyrýdyń jas erekshelikterine baılanys­ty jańa formattardy qolǵa alyp jatyrmyz. Sońǵy kezde kitaphana ishinde ǵana emes, kez kelgen jerde kitap oqýǵa múmkindik týdyrýdy kózdep, «Air Astana» áýe kompanııasymen bir joba­ny qolǵa alyp, bitirýge az qaldyq. Borttaǵy medıaqurylǵylar­ǵa ulttyq ádebıetimizdiń jaý­har­laryn aýdıokitap retinde júktep shyǵamyz. Budan da basqa jobalar bar», deıdi Ult­tyq akademııalyq kitaphana­­nyń dırektory Ǵazıza Qudaı­bergenqyzy.

Osyndaı jobalar – túsine bilgenge olqylyqtardyń ornyn toltyrýǵa jasalǵan oń qadamdar. Al biz sóz etip otyrǵan Ulttyq kitap kúni atty mereke oń qadamdarǵa betburys qana emes, jandandyrýshy, baıypty bastama dep tanyǵymyz keledi. Endeshe, Ulttyq kitap kúnin halqymyzdyń aıtýly kúnderiniń birine aınaldyrý óz qolymyzda, aǵaıyn. Osynaý kún shyn máninde ultymyzdyń uly merekesine aınalyp jatsa, bul bizdiń utqanymyzdy, halyq retinde órkenıet tórine shyqqanymyzdy bildiredi. О́z ádebıetimizdiń altyn qoryndaǵy tamasha shyǵarmalardan halqy­myz rýhanı nár alsa, qazaqtyń keleshegi kemel bolatynyn uǵyna bileıik.