Qoǵam • 19 Shilde, 2024

Shalma tastaıtyndar qaldy ma osy?

351 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kóz ashqaly tanyp-bilgenimiz – el ishiniń ómiri. Keshe jumysqa kirip bara jatsam, shabylǵan kók shóptiń ıisi murynymdy jaryp barady. Amalsyz burylyp qarasam, redaksııanyń aldyndaǵy azǵantaı ǵana shópti shaýy­p tastaǵan eken tıisti kisiler. Keýdemizge jastaı sińip qalǵan ıis aýylda ákem men aǵataıyma erip, at shalǵymen shóp shabýǵa barǵan balalyǵymdy eske túsirdi.

Shalma tastaıtyndar qaldy ma osy?

Uzyn jetegi bar qu­rylǵyǵa par at je­gip, shóp shabady, tyr­naýyshqa taǵy bir at jegip, shabylǵan shópti jınaıdy, sosyn keshkilik kópendep qolmen úıetin. Kún qaıta attardy shiderlep jiberedi de, tań ata ustap ákelip, taǵy jumysqa jegedi. Keıde túndeletip qos­tyń ústine aýyldyń kóp jyl­qysy kelip jaıylady da, attar tusamys-shiderin úzip, kóp jylqyǵa ilesip ketedi. Bir at únemi arqandaýly turady. Álgige mine sala jónelgen aǵataıym kóp jylqynyń ishine kirip, attardy shalma tastap ustaıtyn. Shalma tastaý maǵan úırenshikti kórinetin. Keıin bilsem, at ústinde buǵalyq salý, shalma tastaý degen kádimgideı óner eken. Sol kezdiń ózinde eki jylqyshynyń biri shalma tas­taı almaıtyn, qazir tipti sırek shyǵar. Qolyndaǵy arqandy shıyrshyqtap alyp, 5-7 metrden kózdegen jylqysyna laqtyryp qalǵanda, sart etip basyna kıilip, qyl moıynnan tuzaqtap alady. Al endi shalmany jaıylyp bos júrgen jylqy turmaq, 7-8 metrden qaǵýly qazyqqa túsirýdiń ózi qıyn.

Keıin osy shalma tastaýǵa qatysty bir áńgime estidim. Jańaarqa jaǵynda Kóktińkóli degen aýylda 96 jasqa kelip qaıtqan Ahmetjan atty aqsaqal ótipti. Jylqyshy, ánshi, dombyrashy, naǵyz dalanyń qazaǵy desetin. 96 jasqa qaraǵan shaǵynda kóktemde jylqy kelgende, Býyrly atyna shalma tastasa onysy jaltaryp, tastaǵan shalmasy tuńǵysh ret túspeı qalsa kerek. О́mir boıy jyl­qy baqqan aqsaqal sonda: «Ah­metjannyń osy ólgeni ól­gen eken» – dep teris aınalyp ketipti. Bir qys qana minbeı qoıa bergen Býrylyna shalmasy túspegen jylqyshy úıine baryp jatyp qalypty. Kózi kórgender «Ahmetjan shal­many eki tastamaıtyn» dep daǵdarypty. Kóp uzamaı jylqyshynyń ózi de dúnıe salypty.

Qazaqta shalma tastaý – úlken óner. Ulttyq oıyn túri. Oıynǵa qatysýshylar alań tańdap, on metr jerge qazyq qaǵady. Uzyn arqan alyp, bir jaǵyn ilmektep, shalma jasaıdy. Jınalǵandar kezektesip álgi qaǵylǵan qazyqqa shalma tastaıdy. Oıynshy arqannyń bir ushyn sol qolyna ustaıdy da, ekinshi shalma jaǵyn oń qolynyń shyntaǵyna orap, sheńberlep alady da qazyqqa ne tomarly butaqqa laqtyrady. Shalmany nysanaǵa kim kóp túsirse, sol jeńedi.