– Jańaózen qalasy Qazaqstannyń jańa tarıhynda erekshe oryn alady. Qazir bul qalada tek resmı derek boıynsha 160 myńnan asa halyq turady. Halyq sany kún sanap ósip keledi. Sonymen qatar mektep ınfraqurylymynyń jetispeýi men keıbir mańyzdy pánderdi oqytatyn joǵary bilikti mamandardyń tapshylyǵynan Jańaózen qalasyndaǵy bilim berý sapasy da aqsap tur. Qazaqstandyq jáne halyqaralyq bilim sapasyn anyqtaıtyn zertteýler nátıjesinde keıingi jyldary Mańǵystaý oblysy, sonyń ishinde Jańaózen qalasynyń bilim deńgeıi udaıy kenje qalyp keledi.
Osy jaǵdaıdy eskere kele, munaı óndirisi salasynyń tóńiregine shoǵyrlanǵan óńirdegi bilim sapasyn arttyrý jáne qala men Mańǵystaý oblysy jasóspirimderiniń ártúrli zamanaýı mamandyq alýyna jaǵdaı jasaıtyn arnaıy baǵdarlama jasaldy. Osy «Jarqyn Bolashaq» dep atalatyn granttyq bilim berý baǵdarlamasynyń bas demeýshisi «QazMunaıGaz» Ulttyq kompanııasy (QMG) boldy.
Baǵdarlama aıasynda Jańaózen qalasy men Mańǵystaý oblysynyń birneshe aýdanynyń joǵary synyp oqýshylary elimizdiń túrli aımaǵyndaǵy irikteýli oqý oryndarynda bilim alyp jatyr. QMG baǵdarlamasyna qatysatyn balalardyń oqý aqysy, jol shyǵyny, jataqhanasy men joǵarylatylǵan shákirtaqysy tólenip, tipti qosymsha bilim alý múmkindikteri de qarastyrylǵan. Búgingi kúni oqýdy aıaqtaǵan túlekterge QMG tarapynan jumysqa ornalasýǵa da kómek kórsetilip, áleýmettik turǵydan beıimdelýge qoldaý bar.
– Baǵdarlamaǵa qansha bala qatysyp jatyr, olar qaı óńirdiń oqýshylary?
– Qazir 674 oqýshy Qazaqstannyń 11 óńirindegi 56 bilim berý uıymynda bilimin jetildirip, aýyz toltyryp aıtarlyq jetistikterge jetip otyr. Keler oqý jylyndaǵy baǵdarlamaǵa qatysatyn oqýshylardyń jalpy sany myńnan asady.
Buǵan deıin baǵdarlamaǵa Jańaózen qalasymen birge Mańǵystaý oblysynyń Túpqaraǵan, Mańǵystaý, Qaraqııa aýdandarynyń 12-22 jas aralyǵyndaǵy jastary ǵana qatyssa, bıylǵy oqý jylynda Mańǵystaý oblysynyń Beıneý, Munaıly aýdandarynyń órenderine de osy múmkindik berildi. Atap aıtsaq, 15 jastan bastap balalarymyz úzdik tehnıkalyq jáne kásiptik bilim beretin kolledjderge, 12 jastaǵy jas jetkinshekterimiz elimizdegi mańdaıaldy mektep-ınternattarǵa túse alady. 2024-2025 oqý jylyna 730 ótinish kelip tústi.
– Oqý oryndaryn oqýshylar ózderi tańdaı ala ma?
– Iá, oqýshylarǵa 11 óńirde ornalasqan 56 oqý ornyn tańdaý múmkindigi berilgen. Ol úshin ereje boıynsha arnaıy emtıhan tapsyryp, tıisti ball jınaý qajet. О́ner baǵytyn tańdaǵan talapkerler shyǵarmashylyq emtıhannan ótedi. Medısına jáne pedagogıka salasyndaǵy oqý oryndaryna talap erekshe joǵary jáne oqý qıyn ekeni málim.
– QMG grant ıegeri atanyp, oqýǵa túskennen keıin balalarǵa taǵy qandaı múmkindikter jasalǵan?
– Grant ıegerlerine baǵdarlama úılestirýshileri tolyǵymen aqparattyq, logıstıkalyq jáne psıhologııalyq qoldaý kórsetip otyrady. Olarmen únemi baılanysta bolyp, baǵyt-baǵdar beredi. QMG baǵdarlamasynyń aıasynda bilim ordasyndaǵy oqýshynyń oqý aqysy tólenedi, kolledjde oqıtyndarǵa joǵarylatylǵan shákirtaqy taǵaıyndalady, oqý demalysyndaǵy júrip-turýyna jol shyǵyndary óteledi. Stýdentterdiń ýaqytyn tıimdi ári belsendi uıymdastyrý úshin kóptegen paıdaly, jan-jaqty tulǵalyq damýǵa baǵyttalǵan is-shara uıymdastyrylady.
– Oqýshynyń oqý ornyndaǵy úlgerimine taldaý jasala ma?
– Árıne. Baǵdarlamaǵa qatysatyn oqýshylardyń oqý úlgerimi, tulǵalyq jeke damýy, densaýlyǵy, psıhologııalyq ahýaly udaıy baqylaýda bolady. Alystan kelgen, shetke shyǵyp úırenbegen aýyl balasy elimizdegi jetekshi bilim ordalaryndaǵy eń ozyq oqýshylarmen birge oqyp, qatar júrgende, adaptasııadan jyldam ótedi. Oǵan tárbıeli de bilimdi orta, álbette, jaǵymdy áser etedi. Grant ıegerleriniń oqý úderisindegi úlgerim nátıjelerin salystyryp, oqý jylyndaǵy ózgeristerdi árdaıym baqylaımyz. О́z betinshe oılana bilý qabiletin damytyp, ár taqyryp aıasyndaǵy tereń túsinik qalyptastyrý daǵdylaryn da ornyqtyrýǵa tyrysamyz. Máselen, 2023-2024 oqý jylynda kolledjde oqıtyn stýdentterdiń I-II semestrdegi oqý úlgerimderiniń ortasha kórsetkishterin salystyrǵanda, oqý jylynyń sońynda 2,65%-ǵa ósken. Mektep-ınternattarda bilim alyp jatqan oqýshylardyń I-IV toqsan aralyǵyndaǵy oqý úlgeriminiń ortasha kórsetkishi 4,9% ósimge jetti.
– Oqýyn aıaqtaǵannan keıin túlekterge qandaı kómek kórsetiledi?
– Byltyr baǵdarlamany eki túlek bitirdi. Qazir olar temirjol salasynda jumys istep júr. Bıyl oqý ornyn aıaqtaıtyn 118 túlektiń 36-sy stýdent, 82-si oqýshy. 1 túlek Altyn belgimen bitirse, 6-aýy qyzyl attestat, 5-eýi kolledjde qyzyl dıplom aldy. Bul – batystan kelgen oqýshylardyń bilim deńgeıindegi aıtarlyqtaı jetistik.
Baǵdarlama aıasyndaǵy bilim alýshylardyń Ulttyq biryńǵaı testileýdegi ortasha kórsetkishi Mańǵystaý oblysyndaǵy oqýshylardyń deńgeıinen 12,3 balǵa joǵary ekeni anyqtaldy. Sapaly da tereń bilim alǵan túlekter armandaǵan joǵary oqý ornyna túsip jatyr. Oqýyn óndirispen ushtastyra otyryp, daıyndyqtan ótken stýdentter maman retinde qalyptasyp, eńbek naryǵyna ýaqtyly qosylyp jatyr.
– Grant ıegerleri jaqsy nátıjege jetip otyr eken. Olardyń jumysqa ornalasýyna qoldaý kórsetý jaǵyn eskeresizder me?
– QazMunaıGazdaǵy baǵdarlama kýratory Qazaqstan Respýblıkasynyń Oqý-aǵartý mınıstrligi Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim departamentimen birlese otyryp, kolledjdiń óndiristik oqytý ádistemesiniń barlyq talabyn meńgergen stýdentterdiń óz kásibin taýyp, jumysqa ornalasýyna járdemdesedi. QMG tapsyrmasymen elimizdiń 10 óńirindegi jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasymen yntymaqtastyq jóninde memorandýmǵa qol qoıdyq. Úılestirýshiler bitirgen túlekterge baǵyt-baǵdar kórsetedi. Al jumysqa ornalasý týraly sheshimdi túlekter ózi betinshe qabyldaıdy. Biraq olardy jumysqa turǵanǵa deıingi qoldaý, baǵyttaý bizdiń mindetimizge jatady.
– Iá, Mańǵystaý oblysy oqýshylarynyń bilim alýyna, damýyna, ómirde týra jol tabýyna barlyq jaǵdaıdy jasap otyrǵan QazMunaıGazdyń «Jarqyn Bolashaq» granttyq bilim berý baǵdarlamasy alǵys jaýdyrýǵa ábden laıyq eken. Baǵdarlama bolashaqta da jalǵasyn tabatynyna senimdimiz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
