Faner

Semeı aǵash óńdeý zaýytynyń ónimderi eýropalyq elderge eksporttalady Taıaýda Semeı qalasyna issa­par­men barǵanymyzda, shahar bas­shysy Aıbek Kárimov qalada In­dýstrııalandyrý kartasyna engen jobalardyń nátıjeli ju­mys isteı bastaǵanyn jetkizdi. Solardyń biri – «Semeı aǵash óń­deý zaýyty» JShS. Zaýyt dırektory Ǵajap Qalıev buryn «Romat» kompanııasynda, Semeı kirpish zaýytynda eńbek etipti. Jeke óndiris ornyn qurýdy kóz­degen ol osydan úsh jyl buryn jańa kásip bastaǵan. Aldymen Keńes ókimeti kezinde aǵash óndi­rý zaýyty bolǵan, keıinnen qańyrap bos qalǵan eski ǵımaratty satyp alady. Ǵımaratty qalpyna kel­tirgen soń ondaǵy aǵash óńdeý zaýytyn qaıta jańǵyrtýdy qolǵa alǵan kásipker shetelden joǵary tehnologııaly qondyrǵylar alyp kelgen eken. 2012 jyly qurylǵan Semeı aǵash óńdeý zaýyty búginde fa­ner óndiredi. 2013 jyly Qytaı­dan jańa tehnologııalyq qondyr­ǵylar satyp alynǵan. Zaýyt dı­rektorynyń aıtýynsha, atalǵan qondyrǵynyń óndiristik qýaty óte joǵary. – Ozyq tehnologııaǵa negiz­del­gen avtomatty qondyrǵy bir me­zette 25 dana faner shyǵa­ra­dy. Keńestik kezeńdegi zaýyt­ta 6 dana ǵana shyǵarýǵa múm­kin­dik bolatyn. Dál osyndaı qon­dyr­ǵylardyń reseılik túr­leri de bar. Biraq olardyń ónim­dilik qýaty tómen. О́ıt­keni, jar­ty­laı avtomatty bolǵan­dyq­tan, reseılik qurylǵy 18 faner uıa­shyǵyna deıin ǵana shyǵa­ra alady. Al bizdiń stanokta­rymyz eń­bek ónimdiligin arttyra otyryp, avtomatty túrde fanerdiń enin 1,22, al uzyndyǵyn 2,44 metr kó­leminde kesedi. Sondaı-aq, fanerdiń qalyńdyǵyn 6 mıllı­metrden 26 mıllımetrge deıin ulǵaıtýǵa múmkindigimiz bar. Qy­taı elinen ákelgen seh qon­dyr­ǵysyn ornatýǵa bir jarym jyl ýaqyt jumsaldy. Onyń erek­sheligi kompıýterlik baǵ­darlama arqyly qury­la­tyn­dyǵy eken. Ony ornatýǵa qytaı­lyq ma­mandardy shaqyrǵan joq­pyz. О́z bilimimizge súıenip, baǵ­dar­la­many qytaı tilinen orys tiline aýdarý arqyly qondyrǵyny ornatyp shyqtyq, – dedi Ǵajap Qalıev. О́ndiriske qajetti shıkizat Reseı Federasııasynyń Barnaýl, Novosibir, Krasnoıar jáne Kemerev óńirlerinen bórene kúıinde jetkiziledi. Zaýyt basshysynyń aıtýynsha, búginge deıin shıkizat tapshylyǵy týyndaǵan joq. Kásiporynda kóbinese qaıyń óńdeledi. Al qaıyń kórshi elde jetkilikti. Onyń ústine Reseıdiń qaıyńdary dińdi, jýan bolyp keledi. Sonymen birge qaraǵaı, maıqaraǵaı, samyrsyn aǵashtary da óńdeledi. Semeı qalasynyń ákimi Aıbek Kárimov Reseıde 12 memlekettik orman sharýashylyǵy bar ekenin aıtady. Shahar basshysy kásipkerlerge Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy orman sharýashylyqtarymen de birge jumys istep, sanıtarlyq kesýge arnalǵan aǵashtardy alý kerektigin jetkizdi. Zaýyttyń aǵashty keptirýge arnalǵan jabyq alańy bar. Onda qaıyń aǵashy sýǵa salý tehnologııasy arqyly tez tarqatylyp, shpon alynady. Sosyn joǵary gradýstaǵy kabınalarda jyldam keptiriledi. Keptirý óndirisi saǵatyna 15 tekshe metr aǵash shıkizatyn keptire alady. Sehqa jetkizilgen soń, stanokqa qoıylǵan qaıyńdy 1,2 mm juqalyǵynda aınaldyryp, kesip shyǵady. Kesilgen ónimdi tyǵyzdaý qondyrǵysyna ákelip, pishinin keltirgen soń jelim men qabatty aralastyryp, qatty salmaqpen qysady. Osylaısha, faner daıyn bolady. Zaýytta fanerden bólek lamınattalǵan taqtaılar shyǵarylady. Bul qurylysta quıylatyn irgetastyń qalybyn daıyndaýǵa qoldanylady eken. Innovasııalyq sheshim retinde faner ónimderin daıyndaýdyń qaldyqsyz óndirisi engizilgenin aıtýǵa bolady. Iаǵnı aǵash jańqalary men qıyndylarynan OSB taqtaılary (qatty tyǵyzdalǵan plıta) jasalady. Atalǵan ónim úılerdi qaptaýǵa jáne jylylaýǵa keńinen qoldanylady. Qazirgi kezde aǵashty tyǵyzdap, jabystyrýǵa qajetti jelim zaýyttyń ózinde jasalady eken. Osyǵan deıin jelimdi Reseıdiń Tom qalasynan alyp kelgen kásiporyn qyzmetkerleri onyń jabysqaqtyǵy solǵyndaý, kebý ýaqyty kóp bolǵandyǵyn aıtty. Sondyqtan, formaldegıd, natrıı hlorıdi, silte qyshqyly syndy hımııalyq zattardan ózderi jelim shyǵara bastaǵan. Onyń sapasy men beriktigi de kóńilge qonymdy. Aıyna 5 myń tekshe metr faner óndiretin zaýytta osyǵan deıin 26 adam jumyspen qamtylsa, bıyl jańa sehtyń montajdaý jumystary aıaqtalyp, tolyǵymen iske qosylǵanda 200 adamǵa jumys tabylady dep kútilýde. Jumysshylardyń eńbekaqylary 60-70 myń teńgeni quraıdy. Kásiporyn jetekshisi aldaǵy ýaqytta eńbekaqy kólemin kóterýdi josparlap otyrǵanyn jetkizdi. Semeı qalasy kásipkerlik bóliminiń basshysy Marat Nógerovtiń aıtýynsha, aǵash óńdeý zaýytynyń óndiristik tolyq qýatyna kóshýine jeti aı ýaqyt qajet. Jobanyń jalpy quny 2 mlrd. 61 mln. teńgeni qurady. Onyń ishinde 260 mln. teńge kóleminde kásipkerdiń jeke qarajaty jumsalsa, qalǵan qarajat ekinshi deńgeıli bankterdiń nesıelik qarjysy esebinen alyndy. Zaýyt bıyl údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna qosyldy. Jalpy, ótken jyldyń 10 aıynda zaýytta 700 mln. teńgeniń ónimi óndirilgen. – Semeı aǵash óńdeý zaýytynyń ónimin ótkizýde eshqandaı másele týyndaǵan joq. Osy zaýytpen áriptes bolyp otyrǵan kompanııanyń keńsesi Almatyda ornalasqan. Ol kompanııanyń Qazaqstan boıynsha 15 fılıaly jáne Aýǵanstan, Iran elderinde sheteldik áriptesteri bar eken. Jalpy, elimizde aǵash óńdeý salasynda básekeles asa kóp emes. Al kórshi Reseıge kelsek, jýyrda Krasnoıar faner zaýyty jabyldy. Sondyqtan bizdiń ónimderimizge suranys úlken bolady. Bıznes salasyndaǵy kelisimder boıynsha taıaýda qurylys jáne jıhaz óndirisine arnalǵan ónimderdi Portýgalııa, Ispanııa, Belgııa syndy eýropalyq elderge shyǵarmaq, – dedi qalalyq kásipkerlik bóliminiń basshysy M.Nógerov. Ǵ.Qalıev aldaǵy ýaqytta zaýyttyń óndiristik alańyn keńeıtý kózdelip otyrǵanyn, temirjoldyń janynan ónimderdi saqtaıtyn qoıma ǵımaratynyń qurylysy júrgiziletinin jetkizdi. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». SEMEI.