Qulsarydaǵy qarbalas tirlik

Bıylǵy sáýirde Qulsaryǵa atshap­­ty­rym qashyqtyqtan óte­tin Jem ózeni tosyn minez tanytty. Shaǵyn ózen­niń arnasynan tasyǵan sý Qulsaryǵa kirdi. Sonyń saldarynan turǵyn úı, áleýmettik jáne kásipkerlik nysandar búlindi. Birneshe jyl tirnektep jınaǵan qarjysyna turǵyzǵan baspanasy búlingen turǵyndar, onyń ishinde qarııalar, áıelder men múmkindigi shekteýliler, oqýshylar bir túnde «Teńiz» ken ornyndaǵy jataqhanalarǵa, Atyraý qalasy men Mańǵystaý óńirine evakýasııa­landy. Biraq Qulsarynyń tepse temir úzetindeı qaıratty jigitteri mekenin tastap ketpedi. Kúni-túni kómekke kelgen áskerıler men polıseılerge, tótenshe jaǵdaılar salasynyń qyzmetkerleri men eriktilerge qosylyp, monoqalany tasqyn sýdan tazartýǵa qolǵabys kórsetti.

Tasqyn sýdyń zardaby az emes. Tipti orasan deýge ábden bolady. Sol sebepten bolar, tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı barshany alańdatty. Elimizdiń ár óńirinen kómek qolyn sozǵandar jeterlik. Máselen, munaı-gaz ónerkásibinen tabys taýyp otyrǵan iri kompanııalar men kásipkerler qomaqty qarjy bóldi. Ásirese Kentaý qalasynda turatyn oqýshy Gaýhar Shaımerdenniń qutyǵa jınaǵan aqshasyn Qulsary qalasyndaǵy sý tasqynynan zardap shekkenderge jiberýi el-jurttyń júregin eljiretti.

Sáýirden beri Qulsaryda tasqyn sýdyń zardabyn joıý toqtaǵan joq. Qarbalas tirlik áli jalǵasyp jatyr. Baspanasy búlingen turǵyndardyń úıine baǵalaý júrgizildi. Atyraý oblysy ákiminiń baspasóz hatshysy Rýslan Jumaǵazıevtyń aıtýynsha, bul jumysqa táýelsiz tehnıkalyq sarapshylar tartyldy. Olardyń qorytyndysymen tasqyn sýdan 2 650 úıdiń búlingeni naqtylanyp otyr.

«Osy kezge deıin Jylyoı aýdanyn­daǵy Qulsary qalasynda tasqyn sýdan baspanasy zardap shekken 2 633 tur­ǵyn ótemaqy alý úshin kelisimshartqa qol qoıdy. Olardyń bárine baǵalaý qorytyndysyna sáıkes ótemaqy tólendi. Onyń ishinde táýelsiz tehnıkalyq sarapshylardyń qorytyndysymen úıi apatty dep tanylǵan 1 453 turǵyn baspana satyp alýǵa ótemaqy aldy. О́temaqynyń qarjysy turǵyndardyń jeke esepshotyna aýdaryldy. Endi olardyń Atyraý oblysynyń aýmaǵyndaǵy qala men eldi mekenderinen turǵyn úı satyp alýǵa múmkindigi bar. Qulsary qalasynyń turǵyndaryna úı satyp alý, ne búlingen baspanasyn qalpyna keltirý úshin jóndeý júrgizý maqsatynda berilgen ótemaqynyń kólemi 70 mlrd teńgeni qurady. Bul qarjy jergilikti bıýdjetten, iri kompanııalar men demeýshilerdiń qarjysy esebinen aýdaryldy», dep aqparat berdi R.Jumaǵazıev.

Turǵyn úılerge tehnıkalyq qadaǵa­laý júrgizgen sarapshylardyń qory­tyn­dysynan keıin ótemaqy qarjysyn alǵan turǵynnyń qatarynda Násipbaı Saǵynbaev ta bar. О́ıtkeni onyń úıi tasqyn sýdyń saldarynan qulap qalǵan. Ol birneshe aı boıy otbasymen kıiz úıde turdy. Onyń otbasynda 5 bala bar.

«Otbasymyzben 1989 jyly kóship kelgen úıimizde turǵan edik. Ras, úıim eski bolǵanyn jasyrmaımyn. Sol sebepten keıingi 5-6 jyldan beri qarjy jınap, burynǵy úıimniń qasynan jańa baspananyń qabyrǵasyn kóterip qoıǵanmyn. Qulaǵan úıim úshin berilgen ótemaqynyń qarjysyn sol úıdiń qurylysyn aıaqtaýǵa jumsadym. Qazir bul úıdiń shatyryn jaýyp, syrtqy sylaǵyn aıaqtadyq. Jergilikti ákimdiktiń qoldaýymen jumysshylar kómekke keldi. Olar úıdiń shatyryn jaýyp berdi. Endi ishki árleý jumysyn aıaqtasam, balalarym jańa úıde erkin júredi. Balalar ósip keledi. Sondyqtan qulaǵan úıim turǵan jer telimin ózime qaldyrdym. Aldaǵy ýaqytta balalar sol jerge úı salady ǵoı», deıdi N.Saǵynǵalıev.

О́temaqy alǵan taǵy bir turǵyn – Aıtbaı Shapahov. Jasy 70-ten asqan zeınetker temirjol salasynda eńbek etken. Qulsary qalasynyń baıyrǵy turǵyny osyndaǵy 4-ýchaskede 2018 jyly jańa úı salǵan eken. Sol úıin tasqyn sý basqan.

«Úıimiz sonshalyqty eski emes edi. Biraq tosynnan kelgen tasqyn sýdyń saldarynan úıimiz búlindi. Ishimiz ýdaı ashydy, alaıda qoldan keler qaıran joq. Osyndaı qıyn sátte memlekettiń qoldaýyn kórip, búlingen úıimiz úshin ótemaqy aldym. Bul qarjyǵa baspanamyzdy jóndep, qalpyna keltirý jumysyn bastadyq. Úıimizdiń bólmelerin 15 kúnde tolyq jóndeýden ótkizdik. Burynǵy esikterdi jańasyna aýystyryp, edenine jańadan lınoleým tósedik. Ishi-syrtyna jóndeý júrgizgen soń, úıimizdiń sáni kirip qaldy. Otbasylyq qýanyshymyzdy toılaǵan úıimiz ózimizge ystyq uıadaı qymbat kórinedi», deıdi qarııa.

Qazir Qulsary qalasyndaǵy «Bola­shaq» shaǵyn aýdanynda 100 turǵyn úıdiń qurylysy toqtaýsyz júrip jatyr. Qurylys aýmaǵy birneshe ýchaskege bólingen. Bul úıler sý tasqyny kezinde baspanasy jaramsyz bolǵan turǵyndarǵa beriledi. Qurylys jumysyn qyrkúıekke deıin tolyq aıaqtaý kózdelip otyr.

«Jylyoı aýdanynyń ortalyǵy Qulsary qalasynda 100 turǵyn úıdiń irge­tasy tolyq quıyldy. Al 78 úıdiń qabyr­ǵasyn qalaý jumystary aıaqtaldy. Osyndaı jumystardan soń 34 úıdiń shatyryn jabý júrip jatyr. Shatyry tolyq jabylǵan 22 úıdiń qabyrǵalaryna ishki, syrtqy sylaq jaǵý jumysy bastaldy», dedi R.Jumaǵazıev.

Onyń aıtýynsha, «Bolashaq» shaǵyn aýdanynda salynyp jatqan úılerdiń 30-y­­­na­­ elektr jelisi júrgizildi. Sondaı-aq 16 úıge sý jáne káriz jelisi tartyldy.

«Qulsary qalasyndaǵy sý tasqynynan zardap shekken turǵyndarǵa arnalǵan 80 úıdiń qurylysyna «Qazaqstan halqyna» qorynan qarjy bólindi. Al 20 baspana jergilikti bıýdjettiń qarjysyna salynyp jatyr. Qurylys jumystaryn júrgizý úshin jergilikti 8 merdiger kompanııa tańdaldy. Bul kompanııalarda jumys isteýge 374 adam tartyldy», dep málimdedi ákimniń baspasóz hatshysy.

«Qazaqstan halqyna» qorynyń baspasóz qyzmetinen málim etkendeı, Qulsary qalasyndaǵy 80 turǵyn úıdiń qurylysyna 2 mlrd 640 mln teńge bólingen. Munda 1 úıdi salýǵa jumsalatyn qarjy 31 mln 975 myń teńgeni quraıdy. Tıptik úlgidegi jańa úılerdiń árqaısysynyń aýdany – 100 sharshy metr. Shaǵyn aýdanda jańa turǵyn úılermen birge 2 myń oryndyq Binom mektebin, 300 oryndyq balabaqsha nysanyn salý josparlanyp otyr. Sondaı-aq shaǵyn alleıalar salynady.

«Turǵyn úılerdiń avtorlyq dızaınyn «Etalon project group» JShS daıyndady. Bul seriktestik dızaı­nnyń saqtalýyna baqylaý júrgizedi. Al tehnıkalyq qadaǵalaý «ZAF-Stroıservıs» JShS-ǵa júktelip otyr», dep habarlady qordyń baspasóz qyzmetinen.

R.Jumaǵazıevtyń deregine súıensek, Qul­sary qalasynda turatyn 215 ká­sip­ker tasqyn sýdan búlinip qalǵan nysandar úshin ótemaqy alýǵa ótinish bergen eken. Búlingen nysandarǵa saraptama júrgizilgennen keıin qulsarylyq kásip­ker­­lerge 2,1 mlrd teńge mólsherinde ótem­aqy tólenip otyr.

«Jylyoı aýdanyndaǵy sý tasqyny kezinde 1 082 tórt túlik, 532 úı qusy ólgeni anyqtaldy. Osyǵan baılanys­ty turǵyndardan ótemaqy alýǵa 150 ótinish tústi. Bul ótinishtiń bárine taldaý júrgizildi. Soǵan sáıkes turǵyndarǵa ólgen mal men qus úshin 212,6 mln teńge ótemaqy tólendi», dedi ol.

Degenmen Parlament Májilisiniń depýtaty Ádil Jubanovtyń aıtýyna qaraǵanda, Jylyoı aýdanynda sý tasqynynan búlingen nysandardy qalpyna keltirýge qomaqty qarjy kerek. Qarjynyń kólemi az emes. Sol sebepten bul qarjy respýblıkalyq bıýdjetten suralyp otyr.

«Jylyoı aýdanynda sý tasqyny kezinde búlingen nysandardy qalypqa keltirýge qajetti qarjyny sheshý úshin Qarjy mınıstri Mádı Takıevpen arnaıy kezdestim. О́ıtkeni bul aýdandaǵy búlingen jáne qıraǵan nysandardy jóndeýge respýblıkalyq bıýdjetten 21,4 mlrd teńge qajet. Onyń ishinde 15,4 mlrd teńge bilim berý nysandaryn jańǵyrtýǵa jumsalady. Atap aıtqanda, apatty dep tanylǵan №5, №6 mektepterge, «Saltanat» balabaqshasyna, aýdandyq bilim bólimine jańa ǵımarat salý josparlanǵan. Al №8, №19, №20 mektepter men «Aıgólek», «О́rken» balabaqshalarynyń 2 ǵımaratyna, Qultýmıev atyndaǵy №1 saz mektebine kúrdeli jóndeý júrgiziledi. Qulsary qalasyndaǵy mektep oqýshylaryna oqýlyqtar satyp alýmen qosa, «Bolashaq» shaǵyn aýdanynda 160 oryndyq jańa balabaqsha, Qulsary qalasynda Bilim-ınnovasııa lıseıin, Shoqpartoǵaı aýlyn­da balabaqsha, Maıkómgen aýlynda mektep salý josparlanyp otyr», deıdi Á.Jubanov.

Májilis depýtatynyń aıtýyna qara­ǵanda, turǵyn úı, ınjenerlik-ınfra­qurylym jelileriniń qurylysyna qajetti qarjy kólemi 3,5 mlrd teńgeni qurap otyr. Máselen, Qulsary qalasynda sý tasqynynan búlingen avtomobıl jolyn qaıta qalpyna keltirý, Aqkıiztoǵaı, Turǵyzba, Qaraǵaı aýyldaryna kiretin joldy jóndeý jobalaryna 2,5 mlrd teńg­e kerek. Bul qarjynyń bári Qarjy mınıs­trliginen suralyp otyr. Demek respýblıkalyq bıýdjetten bólinýi qajet.

Atyraý oblysy