Aýyl sharýashylyǵyn oń ózgerister kútedi

Eki jyldan beri, Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstri S.Mamytbekovtiń kóterip júrgen máseleleriniń biri de biregeıi, ol aýyl sharýashylyǵynyń ónim óndirýshilerine memleketten materıaldyq jáne qarjylyq járdem berýdiń ońdy da tıimdi joldary, olarǵa tikeleı qarjylaı járdem bergennen, shyǵyndarynyń edeýir bóligin memlekettik sýbsıdııa esebinen tólep berý bolatyn. Endi mine, byltyr osy másele ońdy sheshimin taý­yp, «Agroónerkásiptik keshen sýbektisi ınvestısııalyq salynymdar kezinde jumsaǵan shyǵystarynyń bir bóliginiń ornyn toltyrý boıynsha sýbsıdııalaý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Úkimettiń qaýlysy qabyldandy, sóıtip, aýylsharýashylyq keshenderi sýbektileri shyǵyndarynyń biraz bóligin memlekettik sýbsıdııa esebinen tólep berýdiń jańa ere­jesin bekitti. Bul qaǵıdalar «Agro­ónerkásiptik keshendi jáne aýyl­dyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly» 2005 jylǵy 8 shildedegi zańǵa sáıkes ázir­lengen jáne jańa óndiristik qýat­tardy qurýǵa nemese jumys istep tur­ǵandaryn keńeıtýge baǵyt­talǵan ınvestısııalar kezinde agro­óner­kásiptik keshen sýbektisi jumsaǵan shyǵystardyń bir bóliginiń ornyn toltyrý (ınvestısııalyq sýbsıdııalar) tártibin aıqyndaıdy. Investısııalyq salynymdar kezinde AО́K sýbektilepi jum­saǵan shyǵystardyń bip bóliginiń or­nyn toltyrý boıynsha sýbsıdııa­laýdyń negizgi maqsaty kapıtal syıym­dylyǵyn tómendetý jáne salynǵan ınvestısııalardyń ótem­diligin arttyrý jolymen AО́K-tiń basym baǵyttarynda (sektorlarynda) ınvestısııalyq jobalardy icke asyrý sheńberinde taýarlardyń, jumystardyń jáne kórsetiletin qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý bolyp tabylady. Egerde osy qaýly is júzinde oryndalsa, onda, aýyl sharýashylyǵynyń tamyryna qan júrip, sharýashylyqtar sharýasy damı bastaıdy, sebebi, osy sýbektilerdiń ónim óndirýge ketken shyǵyndarynyń 20-dan 80 paıyzǵa deıingi qarajatyn sýbsıdııa esebinen jabý qarastyrylǵan, bul jaǵdaıda ónim óndirýshiler azdap bolsa da paıdaǵa kenelip, olardyń óndiriske degen qyzyǵýshylyǵy artady. Memleket birinshi ret agro­óner­­ká­sip kesheni sýbektilerine, shyǵyn­­daryn jabý úshin 20-dan 80 paıyz­ǵa deıin sýbsıdııa bermekshi. Bul sha­rýa­larǵa óte tıimdi, naqtylaı járdem bolady. Mundaı tásilder damyǵan memleketterde burynnan bar. Endi bizdiń memlekette de qolda­nysqa enbegi óte quptarlyq qýanyshty jaǵdaı, ıaǵnı memleket aýyl máselesine de tolyq kóńil bóle bastady dep aıta alamyz. Munyń barlyǵy da jalpy aýyl sharýashylyǵyna memleket tarapynan bólinetin qarjynyń kólemine baılanysty. Máselen, Reseıde aýyl sharýashylyǵyna bólinetin jalpy qarjynyń kólemi, ishki jalpy ónimniń 16 paıyzyn qurasa, ol kórsetkish Belorýssııada – 24 paıyz, al Qazaqstanda qazirgi kúni áli de 5 paıyzǵa jetpeı otyr. Qaýlynyń qaǵıdalarynda oryn­­daý joldary naqtylanyp, qo­sym­­shala­rynda jobanyń pasporty, maqsaty aıqyn anyqtalyp, fer­mer­lik qojalyqtarǵa tehnıka men jab­dyqtar satyp alýda, olardyń ataýy jáne tehnıkalyq sıpattamalary kórsetilip, bir birlikke barynsha ruqsat etilgen qundaryna deıin naqty jazylǵan. Bul aýyl sharýashylyǵynyń negizgi túrlerin damytýǵa, aýqymyn keńeıtýge, alǵa jyljýyna úlken múmkindikter týǵyzýdyń birden-bir tıimdi joldary. Osy múmkindikterdi endi ónim óndirýshiler durys jáne tezirek tıisti qujattaryn daıyndap, memlekettiń sýbsıdııa úshin bólingen qarajatyn tıimdi paıdalanyp qalýy kerek. Men ózim aýyl sharýashylyǵyna elý jyldan astam ýaqyt eńbek sińirgen azamatpyn, áli de eńbek etý­demin. Odaq kezinde keńsharda maman bolyp jıyrma jylǵa jýyq qyzmet jasadym, al endi egemen el bolyp eńsemizdi kótergeli beri de aıanbaı eńbek etip, osy salanyń damýyna qyzmet jasap, múmkindigimizdi sarqa paıdalanyp, bilimimizdi, tájirıbemizdi táýelsiz memleketimizdiń órken­deýine, jumsap, shama-sharqym kelgenshe atsalysyp kelemin. Meniń bul jerde qadap, naqtylap aıtpa­ǵym, dál mundaı memlekettik qam­qorlyq egemen­dik alǵanǵa deıin de, odan keıin de, aýyl sharýa­shy­lyǵynda buryn-sońdy bolmaǵan edi. Elimizdiń ekonomıkasy damyp, Elbasymyzdyń salıqaly saıasa­tynyń arqasynda, osyndaı salmaq­ty, salıqaly, aýqymdy, eń bas­tysy, taýar óndirýshilerge óte tıimdi qarjylyq járdem beretin qaý­lynyń qabyldanýy, aýyl sharýa­shylyǵynda eńbek etip, onyń qıynshylyqtaryna tózip, ata-baba kásibin tastap kete almaı qınalysta júrgen ultymyzdyń janashyrlary, qaıtpas qajyrly halqymyzdyń ókilderi úshin úlken serpilis beredi. Ol úshin Elbasymyzǵa rahmetimdi aıta otyryp, aǵaıyndy aýyldyq jerlerde ata kásibimizdi damytýǵa úles qosýǵa shaqyramyn. Nurmahanbet AITÝǴANOV, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, Memlekettik syılyqtyń laýreaty. ALMATY.