Tarıhı muraǵa zamanaýı kózqaras

Is-sharany saltanatty túrde ashqan  Memlekettik ortalyq mýzeı dırektory Rashıda Harıpova «Ashyq qalpyna kel­­tirý ortalyǵyn» qurýdaǵy bas­ty maqsat – tarıhı mura­lar­dy qaz-qalpynda saqtaý jáne mýzeı qundylyqtaryn qal­py­na keltirýshi mamandar  tap­shy­lyǵyna baılanysty bo­la­shaq restavratorlar legin qalyp­tastyrý ekenin atady. Mý­zeı basshysy ortalyqta she­ber­lik sabaqtaryn ótkizý ar­qyly osy mamandyqqa jas­tar­dyń qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, kó­rermender arasynda mýzeı ju­mysyna degen oń kóz­qa­ras qa­lyptastyrý qajet dep esepteıdi.

Jalpy, ortalyq mýzeı qory HIH ǵasyrdyń 30-jyldary­nan qalyptasa bastaǵan. 200 jyl­ǵa jýyq tarıhy bar taǵylym ordasynda restavrasııalyq jumys 1978 jyldan bas­tap júrgiziledi. Al «Ashyq qal­pyna keltirý ortalyǵy» sala boıynsha bilim alańyn uıymdastyryp, restavrator mamandar, tarıhshylar men óner súıer qaýym arasynda iskerlik qarym-qatynas ornatýǵa sep bolmaq. Mundaı ortalyqtar­dy qoǵamdyq ómirge engizý má­denı nysandar men mýzeı qor­laryndaǵy mýzeılik zattardy saqtaýdyń mańyzdylyǵyn kórermender arasynda jan-jaqty nasıhattaýǵa yqpalyn tıgi­zetini de anyq.

Kóne jádigerlerdi saqtaý­dyń zamanaýı múmkindikteri men ­tyń tásilderi saralanǵan basqo­sý­da taqyrypqa oraı birneshe baıandama kópshilik nazaryna usynyldy. Atap aıtqanda, IýNESKO jáne Eýroodaqtyń «Jibek joly» jobasynyń úı­les­tirý­shisi Madjer Masa­nov «Jibek joly boıynsha IýNESKO jobalary aıasynda jú­­zege asyrylǵan qalpyna kel­tirý jumystary», Qazaqstan qolónershiler odaǵynyń tór­aǵasy, materıaldyq emes má­de­nı mura jónindegi ulttyq komıssııanyń múshesi ári sarap­shysy Aıjan Bekqulova  men «Qyrym araly» ǵylymı-qal­pyna keltirý zerthanasynyń dızaıneri jáne restavratory Elına Altynbekova «Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń oıýly esiginiń qaıta jańǵyrýy: konservasııalaý jáne qalpyna keltirý» taqyrybynda baıandama jasady.

Mamandar mýzeı qoryn­da­ǵy buıymdardy kútip-bap­taý­dyń ǵylymı tásilderine toq­­talsa, Ortalyq mýzeı qyz­met­­kerleri bul baǵyttaǵy óz tá­ji­rıbelerimen bólisip, she­ber­lik dárisin ótkizdi. Keramı­ka­lyq  buıymdardy, kilem men to­qyma ónimderin, kıim jáne mata buıymdaryn, metal­dan ja­sal­ǵan jádigerlerdi, beı­ne­leý óneri týyndyla­ryn qal­py­na kel­tirýdiń biregeı ádi­si­men bó­lisken A.Quraqbaeva, D.Ib­raeva, G.Mekebaeva, O.Pe­rova, B.Shaı­kenova, Sh.Za­man­be­­kova qa­tarly mýzeı mamanda­ry ká­sibı sheberlikterin pash etti.

Restavrasııa ortalyǵynyń ashylýy ǵylymı ortadan bó­lek, sándik-qoldanbaly óner sheberleri men elimizdiń tarıhı-mádenı murasyna qyzyǵatyn qarapaıym kórermen úshin de taptyrmas olja. Tanys­ty­ry­lym aıasynda biregeı ekspo­nat­tar – belgili zertteýshi, óner­taný ǵylymdarynyń doktory, Ortalyq Azııa men Qazaqstan­nyń sáýlet ónerin zertteýshi ǵa­lym Lııa Mankovskaıanyń Qoja Ahmet Iаsaýı keshenin qalpyna keltirý jumystaryna daıarla­ǵan syzbalary, Qazaqstannyń ­eńbek sińirgen sýretshisi Moldah­met Kenbaevtyń (1925-1993) Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi esigi­niń qaryndashpen salǵan syzbasy usynyldy.

Sondaı-aq shara barysynda Oral Tańsyqbaev atyndaǵy sándik-qoldanbaly óner kol­ledji­niń stýdentterine metall jáne keramıka buıymdaryn qal­pyna keltirý boıynsha she­berlik sabaqtary ótkizildi.

ALMATY