Basylym • 26 Qyrkúıek, 2024

О́ner darynynyń erekshe kitaby

153 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

«Ǵasyrlar boıy mýzykadaǵy dramalyq jańa ıdeıalar men formalardyń paıda bolýy týraly qyzyqty málimetter osy kitapta dep oılaımyn...». Bul fızıka salasy boıynsha 2004 jylǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty Devıd Polıtserdiń qazaq mýzykanty Rahat-Bı Ábdisaǵınniń jaqynda ǵana Germanııanyń «Springer» baspasynan jaryq kórgen «Kvanttyq mehanıkalar jáne Avand-Gardtyq mýzyka» atty sý jańa kitabynyń muqabasyna jazǵan sózi.

О́ner darynynyń erekshe kitaby

Álem ǵalymdarynyń oń baǵa­syn alyp úlger­gen atal­ǵan kitap týraly jaq­sy pi­kirler kóp. So­nyń biri pro­fessor Iаn Stıýart­tiń «Mý­zyka men fı­zıka ara­syndaǵy tereń meta­foralyq baılanystardy zertteýge oılandyratyn, yntalandyratyn óte erekshe zertteý eńbegi der edim. Oqyp shyǵýǵa keńes beremin» degeni de jaı pikir emes.

Rasynda, qazirgi zamanda fızıka men mýzyka arasyn­daǵy úndestikti, ózara baılanysty tereń túsindirip be­re­tin eńbekter kóp emes. Qa­zaq mýzykantynyń osy sala­daǵy izdenisin búkil álem qýana qabyldap jatsa, budan artyq ne bar! Sizderge súıinshilep otyr­ǵan kitap Batys ále­min tańǵaldyrǵan uly mýzykanttar Stokgaýzen men Keıdj shyǵarmalaryndaǵy Geızenbergtiń belgisizdik qaǵıdatynyń sımfonııalyq jańǵyryǵy ma degen uly su­raqtarǵa erik beresiz. Qa­laı desek te bul kitap osy úlken suraqtardy qoıyp qana qoımaıdy, sonymen qa­tar qazirgi fızıka men zamanaýı mýzyka arasyndaǵy alshaq­tyqty ashatyn pánaralyq baılanystardy zertteı otyryp, óz jaýabyn, nátıjesin usynady. Avtordyń biregeı ádistemesi matematıka men fızıka tilin mýzykalyq tanymda túsindirýmen baılanystyra otyryp, tyń kózqarasyn bildiredi.

Tipti bul kitap fızıka men mýzykanyń shekarasynan attap, HH ǵasyrdaǵy zamanaýı fızıka men avangardtyq mýzykanyń tyǵyz baılany­syna úńiledi. Avtor san jyl­­dyq zertteýler arqy­ly kvant­tyq fızıka jáne sa­lys­tyrmalylyq sııaqty re­­vo­lıýsııalyq ıdeıa­lar­­dyń ómirdiń bar­lyq as­pek­tilerinde qalyp­tas­qanyn, tipti tereńdeı tússek, qazirgi fızıka men zamanaýı mýzy­kanyń qarym-qatynasy tek kezdeısoqtyq emes, olardyń paıda bolýy men damýyn da úndestiretin baı­lanys bol­ǵanyn kór­setedi.

Ár memlekettegi ártúrli oqyrmandar men tájirıbeli sarapshylarǵa arnalǵan bul kitap anyqtyq pen stıldi saqtaýǵa talpynys jasaǵanyn ańǵaramyz. Jańashyl zertteý jumysyn zamanaýı fızıka men mýzyka arasyndaǵy baılanystardy zertteýmen ǵana shektelmeı, sonymen qatar ǵalymdar, mýzykanttar jáne osy salaǵa qyzyǵýshylyq tanytatyn aýdıtorııaǵa biregeı kópir qyzmetin atqarady.

Rahat-Bı Ábdisaǵın – úsh opera jáne 150-den astam mýzykalyq shyǵarmany ómirge ákelgen jańasha stıl­degi mýzykant. Onyń sım­fonııalyq shyǵarmalary Berlın fılarmonııasy, Kar­negı Holl jáne Wiener Kon­zerthaus sııaqty áıgili halyqaralyq oryndarda qoıylǵan. Ol alǵashqy bilimin elimizdiń oqý sahnalarynda bas­tap, odan ary ıtalıandyq tanymal mýzykalyq oqý oryndarynda magıstrlik qor­ǵap, kompozısııanyń ozyq ádisterin meńgergen. Álemge tanymal kompozıtor Trıstan Mýraıl onyń kitabyn oqyǵan soń «Bul – tańǵajaıyp kitap» degen izgi tilegin bildiripti. Álemdi moıyndatsam degen armany bar qazaq balasynyń bul eńbegin biz de tańǵajaıyp kóńil kúıde qabyldadyq.