Sýretti túsirgen – Aqádil Rysmahan
Derekke júginsek, qolónershiler qalalarynyń jahandyq tizimin qalyptastyrý jumysy 2014 jyldan bastap jandanypty. Dúnıejúzilik uıymǵa qazirgi kezde álemniń 25 eliniń 65 qalasy engen. Kóne Taraz 2022 jyly bul tizimge 56-qala bolyp kirgen.
Oblys ortalyǵynda ótken «Taraz – qolónershiler qalasy» atty úshinshi halyqaralyq kórmege jergilikti qolóner sheberlerinen bólek, Shveısarııa, Bolgarııa, Tájikstan, Reseı Federasııasy, Qyrǵyz Respýblıkasy, О́zbekstan, Mońǵolııa, Úndistan sekildi alys-jaqyn shet memleketterden jalpy sany 200-den astam sheber qatysyp, óz týyndylaryn jergilikti jurttyń nazaryna usyndy.
Kóne Taraz erte dáýirden-aq qolóner men saýda ortalyǵy retinde tanylǵany barshaǵa belgili. Sondyqtan da bul is-sharany óńirdiń mádenı-týrıstik áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jumys dep baǵalaýǵa bolady. Tarazdyń qaýymdastyq tizimine 56-qala bolyp engeni belgili. Dúnıejúzilik uıym tarapynan Qazaqstannyń eń alǵashqy qolónershiler qalasy mártebesin alý túsingenge zor jetistik ekeni anyq. Bul kórme jyl saıyn jalǵasyn tabady», deıdi oblys ákiminiń orynbasary Ábilhaıyr Tamabek.
Halyqaralyq kórmege arnaıy at basyn burǵan sheteldik meımandar da tarıhy myńjyldyqtarmen astasyp jatqan shaharda mundaı iri is-sharanyń ótkizilýi tıimdi ekenin alǵa tartyp otyr. О́ıtkeni ǵasyrlar boıy saýda-sattyqtyń ortalyǵyna aınalǵan shahar turǵyndary sheberlerdiń týyndylaryn joǵary baǵalaıdy.
«Qasıet daryp, qut qonǵan Taraz qalasyna at basyn tiregenimizge bek qýanyshtymyz. Jahandyq qolónershiler qaýymdastyǵynyń múshesi atanǵan qaladaǵy iri is-sharaǵa óz memleketimniń atynan qatysý – men úshin zor qurmet ári úlken jaýapkershilik.
Taraz halqy udaıy jyly qabyldap, týyndylarymyzǵa joǵary baǵa berip jatady. Olardyń baǵasy mereıimizdi ósiredi. Uıymdastyrýshylarǵa aıtar alǵysym zor. Kóne qalada jańa baǵytta jumys atqaryla bersin», deıdi Qyrǵyz Respýblıkasy qolónershiler qaýymdastyǵynyń prezıdenti Nurzat Jeenbekqyzy.
Taraz tórinde uıymdastyrylǵan is-sharaǵa «Santa-Fe» halyqaralyq qolóner kórmesiniń basqarma keńesiniń keńesshisi, AQSh-tan kelgen mártebeli meıman Karol Lopez Robertson, tájikstandyq qolónershi Ahmadchon Bobochonov, ózbekstandyq «Hýnarmand» qaýymdastyǵynyń ókili Sýhrab Shodıev, Kýveıt qolónershiler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Hýseın Alı Albazazaz, Dúnıejúzilik qolónershiler keńesiniń prezıdenti Saad Hanı ál-Kaddýmı qatysty.
«Ortalyq Azııanyń maqtanyshyna aınalǵan tarıhy tereń Taraz qalasynda mundaı is-sharanyń turaqty uıymdastyrylýy – quptarlyq qadam. Qolóner sheberleriniń týyndylary qaı kezde de óz qunyn joımaıtyny daýsyz. О́ıtkeni olar óz jumysyna búkil shyǵarmashylyq áleýetin salady. Tarazǵa taban tiregen kóptegen eldiń sheberleri qolóner týyndylaryn satyp qana qoımaı, óz eliniń mádenıeti men tarıhyn tanystyrady. Sol turǵydan alyp qaraǵanda halyqaralyq is-sharanyń mańyzy zor», deıdi Karol Lopez Robertson.
Halyqaralyq kórmege kelgen sheberler is-shara barysynda ótken dáýirlerdiń qolónershileriniń qolynan shyqqan tarıhı buıymdarmen, sondaı-aq óz zamandastarynyń zamanaýı týyndylarymen tanysyp, rýhanı baılanys ornatty. Budan bólek ártúrli sheberlik saǵaty uıymdastyryldy. Bir sózben aıtqanda, álemniń ár túkpirinen kelgen bilikti mamandar ózara tájirıbe almasyp, dostyq qarym-qatynas ornatty. Jergilikti halyqqa óz jumysyn usyndy.
«Qolóner sheberleriniń eńbegi kópshiliktiń kózine kórine bermeıdi. Halyqaralyq deńgeıde uıymdastyrylǵan mundaı is-sharalardyń paıdasy mol. Biz óz elimizdiń mádenı ómirin tanytyp qana qoımaı, óz aýdıtorııamyzdy da arttyra túsemiz. Mundaı aýqymdy kórmeniń tarıhy tereńde jatqan qalada jyl saıyn uıymdastyrylyp kele jatqany kóńil qýantady. Baýyrlas elde úsh kún boıy ótkizilgen is-shara bárimizdiń kóńilimizden shyqty desem, qatelese qoımaspyn. Sol úshin de jergilikti atqarýshy bılikke, uıymdastyrýshy tarapqa aıtar alǵysymyz zor», deıdi tájikstandyq Ahmadchon Bobochonov.
Is-shara barysynda qatysýshylardyń uıytqy bolýymen kádesyılar jármeńkesi, sán kórsetilimderi uıymdastyryldy. Sondaı-aq jas qolónershiler arasynda «Taraz motıvteri» taqyrybynda arnaıy baıqaý ótkizildi. Budan bólek, halyqaralyq kórme aıasynda Taraz qalasynyń ákimi Baqytjan Orynbekov, halyqaralyq kórme qaýymdastyqtarynyń ókilderi, sarapshylar qatysqan basqosýda uıymnyń arnaıy sertıfıkaty tabystaldy. Sonymen qatar festıvalǵa belsene atsalysqan qolóner sheberlerine «Dúnıejúzilik qolónershiler uıymyna – 60 jyl» mereıtoılyq medali tapsyryldy. Al baýyrlas Qyrǵyz elinen kelgen qolóner sheberleri festıval sheńberinde eki myń jyldyq tarıhy bar Taraz qalasyna arnalǵan arnaıy syılyǵyn usyndy.
Keıingi úsh jyldyń bederinde dástúrli túrde ótkizilip kele jatqan halyqaralyq kórme tarazdyqtardyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyrǵany daýsyz. Birneshe shet memleketten kelgen qolóner sheberleri usynǵan buıymdardy tamashalaýǵa kelgenderdiń qarasy jyl saıyn arta túsken. Qala turǵyndary qolóner sheberleriniń merekesi jalǵasyn taba beretinine bek senimdi.
«Bul kórmeniń qalamyzda ótkizilýi dástúrge aınalǵany kóńil qýantady. Eki myń jyldan astam tarıhy bar kóne shahar turǵyndary úshin mundaı is-sharanyń mańyzy zor. Tarazdyń dúnıejúzilik qaýymdastyqqa múshe bolýy – biz úshin zor maqtanysh. Osy is-shara arqyly biz kóptegen eldiń mádenıetimen tanysyp otyrmyz. Kórme aldaǵy ýaqytta da jalǵasa berse degen tilegimiz bar», deıdi Taraz qalasynyń turǵyny Ákejan Maqsatuly.
Taraz
