Aýyl medısınasy jaqsaryp keledi

Aýyl medısınasynyń ahýalyn jaqsartý óte ózekti. Bul eń aldymen el adamdarynyń kir jýyp, kindik kesken topyraǵynda túpkilikti turaqtaýyna, eldi mekenderdi saqtap qalýǵa septigin tıgizedi. Týǵan jerden údere kóshken aǵaıynnan kóshýdiń sebep-saldaryn surasańyz, aldymen aıtary – aýyl medısınasynyń ahýaly. Árıne, jalǵyz medısına ǵana emes, jol, aýyz sý, jumys orny tárizdi máseleler de bar. Degenmen, halqymyzdyń «birinshi baılyq – densaýlyq» deýi tegin emes. Basy aýyryp, baltyry syzdaǵandar, zeınet jasyna jetip densaýlyǵyn kúıttegender qoljetimdi medısınanyń sharapatyn kórgisi keledi.

Osy oraıda aýyl medı­sına­synyń ahýalyn jaqsartýǵa «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» qanatqaqty ulttyq jobasy men «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń sharapaty tıip otyrǵandyǵyn aıta ketýimiz kerek. О́tken jyly jóndeý ju­mysyn qajet etetin 14 nysan­ǵa 2,2 mıllıard teńge qarajat bólindi. Onyń ishinde «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda ­­960 mıllıon teńge qarastyryl­­ǵan. Oıǵa alǵan sharýanyń ońy­nan ońǵarylǵandyǵyn naqty derektermen órnekteı ketelik. Tórt joba sátimen aıaqtalyp, qu­rylysshylar qalaǵynan jańa shyqqandaı jutynǵan ǵımarattar el ıgiligine paıdalanyla bastady. Sonymen qatar Selınograd aýdany Qoıandy selosyndaǵy medısına mekemesine osy za­manǵy medısınalyq qural-jab­dyq satyp alyndy. Atbasar aýdanyndaǵy Novoselskoe selo­syndaǵy feldsherlik-akýsher­lik pýnkt abattandyryldy. Mun­daı jumys Sochınskoe selosynda da júrgizilip jatyr. Birjan sal aýdanynyń ortalyǵy Stepnıak qalasyndaǵy aýdandyq aýrýhana men emhanaǵa jóndeý jumys­tary júrgizildi. Aldaǵy ýaqyt­ta Bulandy aýdanyndaǵy Vozne­­senka, Ereımentaý aýdanyndaǵy Tor­­ǵaı eldi mekenderiniń medısına­lyq mekemelerin jóndeýge jobalaý-smetalyq qujattar daıyndalyp jatyr. Mundaı oń mysaldar qazir tipten kóp. Aýyl-aımaqta jańadan salynyp jatqan feldsherlik-akýsherlik pýnktter aýyl turǵyndarynyń úmit otyn tutatty.

Salanyń serpin alýyna «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jań­ǵyrtý» ulttyq jobasy sep­tigin tıgizip otyr. Osy joba aıasynda Atbasar qalasyndaǵy aýrýhananyń jansaqtaý bólimine kúrdeli jóndeý jumysyn jasaý qolǵa alyndy. «Kókshetaý 2015» seriktestigimen kelisimshart jasalyp, 41,2 mıllıon teńgeniń jóndeý jumystary bastalyp ketti. Qalalyq aýrýhananyń bas ǵımaratyn kúrdeli jóndeýden ótkizý úshin jobalaý-smetalyq qujattary daıyndalyp ja­tyr. Bıylǵy jyly Atbasarda­ǵy kópbeıindi aýdanaralyq aýrýhanasyna jalpy quny 1,3 mıllıard teńge bolatyn 23 me­dısına­lyq qural-jabdyq satyp alý jos­parlanyp otyr. Step­nogorsk qalasyndaǵy den­saýlyq saqtaý mekemesiniń bir­neshe blokta­­ryn kúrdeli jón­deýden ótkizýge konkýrs jarııa­landy. Ústimizdegi jyly kóp­be­ıindi qalalyq aýrýhanaǵa 64 medısınalyq qu­rylǵy satyp alý kózdelgen. О́zge de den­saýlyq saqtaý mekemeleri zamanaýı medısınalyq qu­ral-jabdyqtarmen jaraq­tan­dy­ry­lady. Mundaı oń ózge­ris­ter aýyl medısınasynyń talap­qa saı qyzmet etýine jaǵdaı týǵyzady.

Densaýlyq saqtaý salasynyń túıtkildi máselesiniń biri – kadr tapshylyǵy. Bıyl birqatar tıim­di sharalardyń qolǵa alynýynan óńirdegi kadr tapshylyǵy 22 paıyzǵa azaıdy. Ásirese jan jadyratar jańalyq – aýyldyq jerlerge 131 dáriger jumysqa ornalasty. Olardyń 76-sy – jas maman. Osylaısha, buryn 244 dárigerdiń jumys orny bos tursa, endi bilikti, jas mamandarmen tolyǵyp jatyr. Sóz arasynda oblystaǵy medısınalyq mekemelerde jeti myńǵa jýyq mamannyń jumys isteıtinin aıta ketý kerek. Olardyń 1,6 myńy dárigerler bolsa, alty myńnan astamy orta býyn medısına qyzmetkerleri.

Osy oraıda qabyldanǵan tıimdi sharalardy sál taratyp aıtatyn bolsaq, dárigerlerge jaıly páterler men ómir súrýge qolaıly jataqhanalar beriledi. Keı jerlerde páter aqysyn tó­leýge belgilengen tártipke sáıkes kómek kórsetiledi. Aq halatty abzal jandardyń balalary úshin bala baqshalardan oryn bólinip, olardyń jubaılaryn jumysqa ornalastyrý máselesi de qarastyrylady. Mine, osyndaı áleýmettik qoldaý jas mamandardyń betin aýylǵa buryp jatyr. Naqty derekter keltiretin bolsaq, ótken jyly oblysta jas mamandarǵa kóterme tólem aýdandyq, oblystyq mańyzy bar qalalarda 1,5 mıllıon teńgeden tólendi. Al aýyldyq jerlerde 2,5 mıllıon teńgege deıin kóbeıtilip otyr. Bul da aýylǵa ańsary aýatyn jastar úshin kóp-kórim kómek.

Oblysqa jyl basynan beri 130-dan astam dáriger kelgen. Qalalarǵa otyzǵa jýyq maman ornalastyrylsa, 85 maman el ishinde qyzmet etpek. Alpystan astam dáriger baspana men kó­terme qarajat aldy. Taǵy bir ek­pin túsirip aıta keterlik jaıt, jergilikti bıýdjet esebi­nen kóterme tólemderdi tóleýge bó­lingen qarajat anaǵurlym kó­beıdi. Oblystyq ákimdik 300 grant bólip otyr. Rezıdentýra­da oqýǵa 35 grant qarastyryl­sa, oblys ortalyǵyndaǵy Sh.Ýálı­hanov atyndaǵy Kókshetaý ýnı­versıtetiniń medısına fakýl­tetinde oqyp bilim alýǵa 50 grant bólingen. Qazirgi ýaqytta osy fakýltette 74 bolashaq dáriger bilim alyp jatyr.

Orta býyn medısına qyzmet­kerlerine jergilikti bıýdjet esebinen 190 grant bólindi. Ár jyl saıyn dárigerlerdiń orta­sha jalaqysyn 30 paıyzǵa, orta medısına qyzmetkerleriniń jala­qysyn 20 paıyzǵa kóbeıtý shara­lary jalǵasyp jatyr. Qazir dárigerlerdiń ortasha eńbek­aqysy shamamen 545 myń teń­geni qurasa, orta medısına qyzmetkerleriniń jalaqysy 305 myń teńge tóńireginde.

Osyndaı birqydyrý tıimdi sharalardyń arqasynda aýyl medısınasynyń alpys eki tamyryna qan júgirip, tolyqqandy qyzmet kórsetý múmkindigi týyndasa, eldiń de berekesi kirip qalar edi.

Aqmola oblysy