Sýret: urker.kazgazeta.kz
Gennadıı ShIPOVSKIH,
Senat depýtaty:
– Elimiz egemendik pen tatýlyqtyń, beıbitshilik pen kelisimniń tórtinshi on jyldyǵyna aıaq basty. Ár kez elimiz táýelsizdigin nyǵaıtý jolynda ishki-syrtqy saıasatyn birlik pen kelisim qundylyqtaryna baǵyttady. Bul – bolashaqta da buljymaıtyn qaǵıda.
Otandyq demokratııa etnosaralyq qatynastardaǵy qaǵıdattardy bólý paradıgmasynan ıntegrasııalyq qatynastardy biriktirý qaǵıdattaryna kóshti. Kúni búginge deıin beıbitshilik pen kelisimniń otandyq úlgisi zańnamaǵa, memlekettik jáne azamattyq bastamalarda, sondaı-aq azamattyq qoǵam ınstıtýttary men memleket arasyndaǵy syndarly dıalog negizinde qalaı damyǵanyn kórip, baqyladyq. Jer-jahanda da elimiz osyndaı turaqtylyq, birlik ári naqty damýdyń ortalyǵy bolyp sanalady. Salystyrmaly túrde osy qysqa ýaqyt ishinde, is júzinde sheshýdi jáne taldaýdy qajet etetin birqatar máseleni de aıshyqtap aldyq. Onyń biri – memlekettik til mártebesin etnosaralyq qarym-qatynas tili retinde kóterý.
Qazaq tili – etnos ókilderin tutastyratyn til. Biz bul baǵytqa birtindep aıaq basyp kelemiz. Oǵan ózge etnos ókilderi arasynda qazaq tiline degen suranysynyń artýy dálel bola alady. Qazir memlekettik til bıznestiń, ǵylym men tehnıkanyń tiline aınala bastady. Bul úrdisti júıeli iske asyrýda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń birqatar jobasy sep bolyp otyr. Atap aıtsaq, «Uly dalanyń ultaralyq tili» forýmy, «Myń bala» mádenı-aǵartýshylyq jobasy, qazaq tilinde pikir almasatyn «Mámile» klýbtary, qarapaıym azamattar tarapynan qoldaý tapqan «Úıde sóıle» bastamasy, etnomádenı birlestikteri jastaryna arnalǵan «Til mektebi» jazǵy lageri, sondaı-aq «Memlekettik til – etnosaralyq qatynas tili» atty qoǵamdyq qurylymdardyń, memlekettik organdardyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderin jáne til janashyrlaryn biriktirýshi alań birtutas tildik orta qalyptastyrýdy kózdeıdi.
Saıfýlla SAPANOV,
saıasattanýshy:
– Halqymyz birliktiń, tynyshtyqtyń qadirin jaqsy biledi. Nebir almaǵaıyp zamanda elimizge qonys aýdarǵan ózge etnos ókilderine de osy qundylyqtar qymbat. Ári etnostyq tegine qaramastan, elimizdiń árbir azamatyna Konstıtýsııamen teń múmkindikke kepildik beriledi. Sondyqtan jurtymyz beıbit ómir súrip jatyr.
Memlekettik saıasattyń negizgi basymdyqtarynyń biri – etnosaralyq qarym-qatynas pen qoǵamdyq kelisimdi saqtaý. Bul – bizdiń artyqshylyǵymyz jáne el damýyna yqpal etetin mańyzdy strategııalyq resýrs.
Táýelsizdik jyldarynda elimiz strategııasyn túzip álemge usyndy, osylaısha ońtaıly úlgi kórsetti. Búginde elimizdiń irgeli ustanymdary ulttyq tarıhı biregeılikti qalyptastyrýda qoǵamnyń odan ári rýhanı jańǵyrýyndaǵy kópetnostylyqtyń ıntellektýaldyq áleýetimen aıǵaqtalady.
Elimizdegi etnosaralyq kelisimniń ózindik belgisi retinde barlyq etnosty biriktirýshi tujyrymdamany jasaýǵa degen umtylysyn atap ótýge bolady. Shırek ǵasyrdan asa ýaqytta elimiz etnosaralyq qatynasty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar zańnamalyq aktini qabyldady. Dıplomat Qaırat Ábdirahmanovtyń qaqtyǵystardyń aldyn alý, daǵdarysty retteý jáne janjaldan keıingi qaıta qurý salasyndaǵy yntymaqtastyq arqyly qaýipsizdik máselelerimen aınalysatyn álemdegi iri aımaqtyq uıym – Az ulttar isteri jónindegi joǵarǵy komıssar bolyp saılanýy da Qazaqstannyń memlekettik etnosaıasatynyń turaqty damyp kele jatqanyna dálel bola aldy.
Iаhııa qajy ISMAILOV,
din qaıratkeri:
– Qazir elimizde Ádiletti Qazaqstan qurýdyń mańyzdy qadamdary jasalyp jatyr. Memlekettiń qurylymdyq júıesinde, saıası-ekonomıkalyq baǵytynda birqatar jańǵyrtý qolǵa alyndy. Demokratııalyq úrdisterdi ornyqtyrýǵa, turǵyndardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan bul ózgeristerdiń mańyzy zor.
Búginde kez kelgen qoǵam damýynyń basty sharty – ózara kelisim. Azamattar bir-birin tyńdaýdan, túsinýden qalatyn bolsa, bul kúrdeli máselelerdiń bastaýyna aınalady. Munyń nege ákelip soǵatynyn ózge memleketterdegi jaǵdaılardan baıqap, baǵdarlaýǵa bolady. Sondyqtan naryqtyq ekonomıkasy, demokratııalyq qoǵamnyń qurylymy jáne joǵary halyqaralyq bedeli bar zamanaýı Qazaqstannyń negizgi tiregi – etnosaralyq kelisim. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta ishki-syrtqy saıasatta ultaralyq kelisim, beıbitshilik pen turaqtylyqqa basa mán beretinin birneshe ret málimdedi.
Alǵash elimizdiń álemdik jáne dástúrli dinderge dıalog alańyn usyný bastamasy – álemdik jáne dástúrli dinder ókilderiniń órkenıetter, konfessııalar, elder men halyqtar arasyndaǵy kelisimdi nyǵaıtyp, syndarly dıalog ornatý jolynda jasalǵan ońtaıly qadamy. Bul tarıhı mindet birinshi kezekte dinı alýandylyqty, etnostyq ózindik erekshelikterdi, konfessııaaralyq jáne etnosaralyq dıalogti saqtaý qajettiligimen baılanysty boldy. Mine, otandyq tájirıbe postkeńestik keńistiktegi eń tabysty tájirıbelerdiń biri retinde moıyndaldy.
Qazir elimiz órkenıetaralyq jáne konfessııaaralyq dıalogtiń mańyzdy halyqaralyq ortalyǵy atandy. Sondyqtan jahandaný dáýirinde ár otandasymyz ultaralyq kelisimdi, beıbitshilik jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti saqtaýǵa umtylýy qajet.
Daıyndaǵan –
Zeıin ERǴALI,
«Egemen Qazaqstan»
