Jasóspirimder jarqyraǵan jarys

Elimizde balýandyq ónerdiń órkendeýine Berik Jetpisbaev ózindik úles qosty. 90-jyldary ol elimizdiń beldi sam­boshylarynyń biri ári biregeıi boldy. Áýeli 1995 jyly Sofııada jas­tar arasynda álem chempıony atansa, 1996 jyly eresekterdiń dúnıejúzilik dodasynda qola medaldy moınyna ildi. Álem kýbogi jolyndaǵy jarys­ta birneshe márte jeńis tuǵyryna kóterilip, qatarynan eki ret Azııa chempıonatyn utty. Basqa da kóptegen halyqaralyq týrnırlerde top jardy. Odan keıin Jetpisbaev dzıýdoǵa aýysty. Bul rette de ol óziniń myqtylyǵyn mo­ıyndatty. Manarbek Taýtanovtaı bilikti bapkerden tálim-tárbıe alǵan qarymdy jastyń 1996 jyly Atlantada alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndaryna qatysýǵa múmkindigi boldy. Sol tusta keıipkerimiz elimizdiń barlyq beldi balýandaryn jolynan yǵystyrdy. Alaıda ondaı baq Berikke buıyrmady. Ǵalamdyq doda qarsańynda qapııada alǵan aýyr jaraqat aldy. Sonyń saldarynan Jetpisbaev Amerıkadaǵy alamannan shet qaldy.

– Biz otaǵasy ekeýmiz ómir boıy Jetisý oblysy Kerbulaq aýda­nynyń Qoıankóz aýylynda mal sharýa­shylyǵymen aınalysyp, qarapaıym tirshilik ettik. Ulymyz Berik balaý­sa shaǵynan sportqa beıim boldy. Sabaqtan oralǵannan keıin bizge kómektesip, úı sharýasymen aınalysatyn. Kesh bata sport zalyna asyǵady. Jattyǵýǵa barmaı qalsa, aýylda bap­kerlik qyzmet atqaryp júrgen Baqyt Qoqysbekov aǵalary úıge izdep keledi. Ol kisi qys pa, jaz ba, kún be, tún be – qaramaıtyn. Shákirtterin aldyna salyp alady da, sport zalynan bir-aq shyǵarady. Sol jerde balalar aq ter, kók ter bolyp jattyǵady. Mine, sonyń arqasynda Berik myqty balýanǵa aınalyp, elge eleýli azamat boldy, – dep Beriktiń anasy Turahan Jabyqbaıqyzy ótken kezderdi eske aldy.

Bozkilemmen qosh aıtysqannan keıin B.Jetpisbaev jattyqtyrýshylyq qyzmet atqardy. Onyń eń úzdik shákirti Azamat Muqanov sambodan álem chempıony, álem chempıonatynyń tórt dúrkin qola júldegeri, dzıýdodan álem chempıonatynyń fınalısi, Azııa oıyndary men qurlyq birin­shiliginiń qola júldegeri atandy. Berikke «Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy» ataǵy berildi. Bul kúnderi jeke kásipkerlikpen aınalysyp júrgen keıipkerimiz sportshylarǵa únemi qoldaý kórsetedi. Ásirese, onyń daryndy jastarǵa degen iltıpaty erekshe. Solardyń baǵyn ashyp, moraldyq, materıaldyq turǵydan demep, durys baǵyt-baǵdar berýdi ózine paryz sanaıdy. Osy sport túriniń tizginin ustaǵan azamattar eńbegin elep, byltyr Berik Sársenbaıulyn Jetisý oblysy dzıýdo federasııasynyń vıse-prezıdenti qyzmetine taǵaıyndady.

Atalǵan týrnırdi tamashalaýǵa elimizge eńbek sińirgen jattyqty­rý­shylar – Baqyt Qoqysbekov, Sársenbek Shárapıev, Saıat Qudaıber­genov, Bolat Qojahmetov, Dastan Sádýaqasov «Jastar» sport saraıyna arnaıy at basyn burdy. Qurmetti qonaqtar lojasynda Sıdneı Olımpıadasynyń qola júldegeri Aıdyn Smaǵulov, jasóspirimder Olımpıadasynyń jeńimpazy Erlan Silámbaı, Azııa kýboginiń kúmis júldegeri Erjan Kenjebaev, álem chempıony Qaırat Kúnsafın syndy sańlaqtar otyrdy. Ashylý saltanaty kezinde «Aı­byn», «Qurmet», «Namys» orden­d­e­riniń ıegeri, Taldyqorǵan qalasynyń qurmetti azamaty Qazbek Beıse­bekov jarys ıesiniń keýdesine «Je­tisý batyry» tósbelgisin taqty. Al respýb­lıkalyq federasııanyń prezıdenti Qýa­nysh Esekeev quttyqtaý hatyn jol­dap, jarys ıesin «Dzıýdo tarlany» ataǵymen marapattady.

– Jattyqtyrýshylyq qyzmet atqarǵanda men eń birinshi kezekte shákirtterimniń tártibi men júris-turysyna jiti mán beremin. Árı­ne, solardyń arasynan álemdi m­oıyndatqan marqasqalar shyǵyp jatsa, nur ústine nur. Onda qýa­namyz. Biraq bozkilemde ter tókken balýan­dardyń barlyǵy chempıo­n bolmaıtyny aıdan anyq. Sol sebepti de, áý bastan adal eńbektiń qadirin túsinip, jaýapkershiliktiń júgin sezinetin, oń men solyn ajyrata alatyn, aınalasyndaǵy adamdardy syılap, halqy men ultyn aıryqsha qasterleıtin, Otany úshin otqa túsýden de tartynbaıtyn abzal azamattardy tárbıeleýdi kózdedim. Bul – ómirlik ustanymym. Shaǵyn ǵana Qoıankózden shyqqan álem chempıony retinde meni qasterlegen aýyldastarym alǵash ret 90-jyldardyń basynda osy jarystyń tusaýyn kesken edi. Zamannyń aýmaly-tókpeli kezeńinde ol dástúr úzildi. Keıinnen dostarymnyń arqasynda Saryózek pen Qapshaǵaıda jarysty qaıta jandandyrdyq. Al sońǵy jyldary Taldyqorǵandaǵy osy záýlim saraıda ótip keledi. «Jastarǵa» jınalǵan balǵyn balýandardyń ónerin tamashalaı otyryp, olardyń jeńiske degen umtylysy men qushtarlyǵyn kórgende erekshe kúı keshemiz. Elimizde daryndy ári qarymdy jastar jeterlik. Olardyń sheberligin odan ári shyńdap, halyqaralyq arenada atoı salatyndaı deńgeıge jetkizý – bizdiń mindetimiz. Sóz oraıy kelgende, respýblıkamyzdyń ár óńirinen jınalǵan jas órender arasyndaǵy jarystyń oıdaǵydaı ótýine aıryqsha úles qosqan Rýslan Yrym­janov, Maqsat Núsipov, Qaısar Shymyrbaev, Murat Erdenbekov, Almas Japarov, Ramahan Hanıarov, Samat Jylqybaev, Baǵlan Baıuzaqov, Eldos Qalıev, Talǵat, Ádilet Nurahmetovter, basqa da janashyr jandarǵa zor alǵys bildiremin, – deıdi Berik Jetpisbaev.

Atalǵan jarys óte joǵary deńgeıde ótti. Sport saraıynyń qaq ortasyna tórt tatamı tóseldi. Ondaıdy tipten resmı halyqaralyq dodalardyń ózinde sırek kóremiz. 500-ge tarta jas óren eki kún boıy bir-birimen aıqasyp, kimniń myqty, kimniń osal ekenin anyqtady. Básekeler barysynda tártiptiń qatań saqtalýy men tóreshiler tarapynan eshbir aǵattyqtyń bolmaýyn Aıdos Valıev pen Batyr Mashekov bastaǵan maıtalman mamandar jiti qadaǵalady. Týrnır qorytyndysynda tómende atalǵan balǵyn balýandar bas júldeni oljalady:

Qyzdar: 40 kg – Shahsanam Raqym­janova (Almaty q), 44 kg – Zere Talǵatqyzy (Jetisý), 48 kg – Aıdana Ánýarova (Almaty obl), 52 kg – Qymbat Aıý (Astana), 57 kg – Áıgerim Serjanqyzy (Jetisý), 63 kg – Merýert Ádiljan (Jetisý), 70 kg – Botagóz Marlen (Jambyl), +70 kg – Qadısha Saqı (Almaty obl).

Uldar: 50 kg – Sanjar Maratuly (Shyǵys Qazaqstan), 55 kg – Suńqar Sembaı (Jetisý), 60 kg – Bekarys Ádilmuratov (Shyǵys Qazaqstan), 66 kg – Batyrjan Maqsatuly (Almaty q), 73 kg – Temirlan Damıruly (Shyǵys Qazaqstan), 81 kg – Shámil Kelıashov (Almaty obl), 90 kg – Bekbolat Abdolla (Astana), + 90kg – Eraly Bazarqatov (Shyǵys Qazaqstan).