Ádebıet • 05 Qarasha, 2024

О́mirlik kredosy – adaldyq

195 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qyzyljarlyq Zeınolla Ákim­ja­novtyń esimin ádebıetsúıer qaýym jaqsy biledi. Sanaly ǵu­myrynda oblystyq «Soltústik Qazaqstan» gazetinde bólim meń­gerýshisi bolyp istedi. Oblys jurt­shylyǵyna etene tanys boldy, gazettiń árbir nómiri saıyn onyń ártúrli taqyrypqa shyǵarǵan óleń­deri, lırıkalyq tol­ǵaýlary, ádebıet, mádenıetke baılanysty synı maqalalary, keıde til, áde­bıet­tiń ótkir máseleleri sııaqty ózekti problemalardy kóter­gen jazbalary jarııalanyp jatatyn. Ol «Segiz seri», «Kenesary», «Anam­nyń arashasy», qara sózben «Sheber» poemasyn jazdy.

О́mirlik kredosy – adaldyq

Zeınollany jaqsy biletinder «aıaǵymen júretin ensıklopedııa» deıtin. Oblys, res­pýblıka tarıhy, sport, saıasat, mádenıetke qatysty bilmeıtini joq edi. Eń bastysy, ádebıet teorııasyna, aqyn-jazýshynyń stıl ereksheligin anyqtaýǵa, syn tarıhyna barynsha júırik-tin. Ál-Farabı atyndaǵy QazMÝ-diń fılologııa fakýltetin 1973 jyly úzdik bitirgen ony ustazy, akademık Zeınolla Qabdolov Ǵylym akademııasynyń ádebıet jáne óner ınstıtýtyna qyzmetke ornalastyrǵan eken. Dıplom jumysy kandıdattyq dıssertasııaǵa laıyq dep baǵalanypty. Alaıda Zeınollanyń ózi jurttyń qoly jete bermeıtin jumystan bas tartyp, «kári sheshemdi jalǵyz tas­tamaımyn» dep týǵan jerine oralady. Al qazaǵy az, ádebıetke qushtar jandar joqqa tán ortada gazettiń qara jumysyna jegiledi. Oqta-tekte ǵana respýblıkalyq basylymdarda ádebıet máselelerine arnalǵan birer maqalasy jaryq kóretin. Eger Almatyda qalsa, sózsiz fılologııa ǵylymdarynyń belgili ǵalymy ári tanymal aqyn bolar edi.

Nómir saıyn oblystyq gazettiń bir buryshyn onyń jazǵandary kóterip turatyn. Ol orys tiline de jetik edi. Alek­­sandr Blok, Sergeı Esenın, Marına Svetaeva, Nıkolaı Gýmılev, Ivan Shýhov óleńderin qazaqshalady.

Ádebıet pen óner ortasynan alys jatqan mundaǵy provınsııalyq aqyn-jazýshynyń bári týyndylaryn oblystyq gazetke jarııalaǵanyna máz bolatyn. Olardyń barlyq jazbasy Zeınolla Ákimjanovtyń qolynan ótti. Talaı jas aqyndar men jazýshylar Zeınolladan beti qaıtyp, qolyna qalam almaı ketti. Qalaı desek te, onyń nıeti adal edi. Ol ádebıettiń tazalyǵyn qorǵaýdy óziniń ómirlik kredosy etip aldy. Sondyqtan eshkimniń kóńiline qaraǵan joq.

Marqum kóziniń tirisinde «Jeruıyq», «Mızamshýaq» atty eki jınaǵyn ǵana shyǵaryp úlgerdi. Osyndaǵy, 1993 jyly shyqqan juqa ǵana «Jeruıyqtyń» arqa­synda ol Jazýshylar odaǵynyń múshe­ligine ótti. Al «Mızamshýaq» araǵa 9 jyl salyp jaryq kórdi.

Zekeńnen «taıaq jegen» jas aqyndardyń biri Samrat Qusken edi. Alaıda ol jerles aǵasynyń synyn ustazdyq ulaǵat dep qabyldapty. Son­dyqtan da Zeınolla Ákimjanov ómirden ótken soń, onyń artynda qalǵan murasyn jaryqqa shyǵarýǵa osy azamatymyz belsene kiristi. Aldymen qoljetimdi «Feıs­býkke» aqynnyń jarııa­lanǵan jáne jarııalanbaǵan óleńderin úzbeı basyp turdy. Artynan belgili jýrnalıst Saıyn Esmaǵı men Jazýshylar odaǵynyń soltústik oblystardaǵy kýratory Dáýletkereı Kápulynyń qoldaýymen «Ottaı ystyq Otynaǵash» degen jınaǵyn qurastyryp, oqyrmanǵa tartý etti. Al bıyl Samrat Almatynyń «Úsh qııan» bas­pasynan Zekeńniń tórtinshi kitaby «Zamana shamshyraǵy» atty jınaǵyn qurastyryp shyǵardy. Eki kitaptyń da demeýshisi – belgili kásipker Birjan Sháımerdenov. Jýyrda osy jınaqtyń tusaýkeseri bolyp, oǵan Qyzyljardyń ádebıetsúıer zııaly qaýym ókilderi, ustazdar men stýdentter tegis jınaldy. Keshti belgili ánshi, mádenıet pen ónerdiń janashyry Dásten Baımuqanov júrgizip otyrdy. Shyǵyp sóılegenderdiń bári Samrat Quskenniń eńbegin joǵary baǵalap, alǵys aıtty. Biz joǵaryda keltirgen faktilerdiń bári osy jıynda ortaǵa salyndy. Sóıtip, Qyzyljar turǵyndary taǵy bir ret ádebıet álemine engendeı boldy.