Birlikti saqtaýdaǵy ıslamnyń orny

Tarıh betin paraqtasaq, qaı dáýir, qandaı qoǵam bolmasyn, dinniń orny erekshe bolǵanyn baıqaımyz. Belgili bir senimsiz júıe bolmaǵanyn kóremiz. Iаǵnı, dinsiz ómir kúnsiz tirlik keshe almaıtynyń sekildi anyq nárse. Aqıqaty osy. Ǵasyrlardyń qoınaýyna sińip ketken qaı zamannyń júıesin, oı-tanymyn alyp qarasaq ta, tipten birneshe senim qatar damyǵan qoǵamdy alsaq ta, san ǵasyrlar qalyptasyp, óziniń negizin, mektebin qa­lyptastyrǵan dinder árqashan da adamzat balasy úshin aıryqsha mánge ıe ekendigin ańǵaramyz. Zaıyrly qoǵamnyń tynys-tirshiliginiń turaqty, yntymaqty bolýynyń alǵysharty da osy – dástúrli, tamyry tereń dinı senim júıesi. Dástúrli din memleket irgetasynyń berik bolýyna septigin tıgizedi. Alaıda aǵysy alabóten, kózdegeni birlik emes, «bólip alyp bıleý», jikshildikke jol bastaıtyn jat aǵymdardyń da el birligine syzat túsirip, memleket ustanymyna qaıshy kelip, qaısybir jaǵdaılarda qaýip tóndirip jatatynyn da aıta ketýimiz kerek. Bul sózimizge alys-jaqyn elderde oryn alyp otyrǵan dinı senimdi saıası oıynǵa aınaldyryp, belgili bir toptyń tomaǵasyna toǵytyp, adamılyqtan ada soǵys, búlikter dálel bolady. Dástúrli din negizderin el ishinde ornyqtyryp, aýyzbirshilikti arttyrýǵa kúsh salý kerektigin de osyndaı keleńsizdikterge qarap jete uǵynýymyz qajet. Sabaq alýymyz kerek. Din memlekettiń negizin quraýshy eń mańyzdy faktordyń biri bolǵandyqtan, ishki turaqtylyqtyń da kepili bolyp sanalady. Eldegi ortaq uıǵarym, aýyzbirshilik, eljandylyq, adamdy súıý, beıbitshilik pen tynyshtyq – dástúrli dinderdiń basty ustanymy. Tatýlyqty tý etken asyl dinimiz Islam XV ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan beri kúlli adamzatty túri men túsine, dili men tiline, ulty men ulysyna qaramastan, yntymaq, birlikke shaqyryp kele jatqan sońǵy din. Buǵan ıisi musylman balasy úshin qasıetti Quran Kárim aıqyn dálel. Islamnyń týyn jelbiretken sahabalar birlik pen yntymaqqa qanshalyqty mán berdi?! Olar halyqqa dinimizdiń haqtyǵy men páktigin pash etip, Alla men Rasýlallanyń jolyna shaqyrǵanda, sol jolda kúreskende, alaýyzdyqqa jol bermeı, bir-birimen arazdasýdan qalaı saqtady deseńizshi! Sańlaq sahaba Abdýlla ıbn Masǵud (r.a.) hutpasynda bylaı degen: «Eı adamdar! Basshyǵa baǵynyńdar, jamaǵattan bólinbeńder. О́ıtkeni, jamaǵat – Allanyń buıyrǵan myǵym arqany. Jamaǵattyń arasynda júrip, unatpaǵan qandaı da bir nárse, senderdiń bólinip, alaýyz kezderińdegi kóńilderińe maıdaı jaqqan nárselerińnen áldeqaıda qaıyrly». Bul jerden baıqaıtynymyz – kópshilikpen birge bolýdyń adam balasy úshin eń durys sheshim bolatyndyǵy. Qazaq halqynda birliktiń mánin «Bólingendi bóri jeıdi» degen oramdy oımen qysqa qaıyrady. Alla taǵala «Húd» súresiniń 118-shi aıatynda: «Muhammed (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn!) eger Rabbyń qalasa, adamdardy bir-aq úmmet qylar edi. Olar únemi qaıshylyqta turýda. (118) Biraq Rabbyńnyń raqymyna bólegen basqa», deıdi. Aıattan ańǵaratynymyz, Alla taǵala ra­qym-meıirimine bólegenderden basqasy únemi qarama-qaıshylyqta bolady. Tek, Jarat­­­­qan­nyń jarylqaýyna laıyqty bolǵan jan­dar yn­ty­maq-birlikte ǵumyr kesheri sózsiz. Al Qudaı taǵalanyń raqymynan qur qalǵan pen­deler sanalary san-saqqa júgirip, qyryq py­shaq bolyp bólshektenerin osy aıat aıqyndap tur. Alashtyń ardaqty azamaty Álıhan Bókeı­hanov: «Qazaq balasy birigip, tize qosyp is qylsa, halyqtyq maqsat sonda oryndalady. Bostandyqqa aparatyn jalǵyz jol ulttyq yntymaq qana», dep buqarany birlikke shaqyrady. Al yntymaq-birlikke aparatyn jol halyqtyń ózara tatý tirlik keshýimen ǵana keletini ámbege aıan. «Alla elshisi (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn): «Úsh adam jaıly surama, olar: «Jamaǵattan bólingen kisi, basshyǵa qarsy shyqqan adam, kúná jasaǵan kúıinde kóz jumǵan pende», dep eskertti. Imam Býharı men Mýslımde kelgen sahıh hadıste paıǵambarymyz Hýzaıfata ıbn ál-Iаman degen sahabasyna keleshekte alaýyzdyqtar men basshylyqqa qarsy shyǵý búlikteri bolatynyn habardar etkende, Hýzaıfa: «Ýa, Alla elshisi! Sol zamanǵa keziksem, maǵan neni buıyratyn edińiz?» – dep surady. Sonda, ardaqty paıǵambarymyz (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn): «Musylman jamaǵatymen jáne olar­dyń basshysymen birge bolýyń kerek», – dep keńes berdi. Jer shary – kúlli adamzatqa ortaq shańyraq, qut meken. Ony saqtaý bárimizdiń aldymyzda turǵan adamzattyq boryshymyz. Hazireti paıǵambarymyz Muhammedtiń (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) ǵıbratty ómir jolyna qarasaq, kápir bolsyn, múshrik bolsyn, kitap ıelerimen tatýlyq pen jarastyqta ómir súrgenin kóremiz. Kelisimder, dostyq qarym-qatynastarda bolý, saýda seriktestikterin qurý – Islamdaǵy dinaralyq tatýlyqtyń asa mańyzdylyǵyn baıqatady. Mundaı mysaldar hazireti paıǵambarymyzdyń (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) barsha adamzat úshin kórsetken úlgisi bolǵandyqtan, bul barlyq musylmandar úshin de mańyzdy bolmaq. Alla elshisi (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) birde qaıtys bolǵan ıahýdıdi jerleýge apara jatqandardy kórgende, ornynan turyp qurmet kórsetken. Qasyndaǵy sahabalary onyń ıahýdı ekendigin aıtqanda, «kim bolsa da adam emes pe», dep adamdyq ardyń bıik úlgisin kórsetedi. Qasıetti Qurannyń tómendegi aıaty musylman jurtshylyǵyn qoǵamdaǵy yntymaq-birlikke shaqyrady. «Hýjýrat» súresinde: «Ýa, Adamzat! Biz senderdi bir erkek pen bir áıelden jarattyq. Bir-birlerińmen tanysyp, bilisýleriń úshin senderdi ulystar men túrli ulttarǵa bóldik. Aralaryńdaǵy eń izgileriń taqýalyqta tym joǵary bolǵandaryń», delinedi. Bul aıatqa tereń úńilsek, barsha adamzat bir ata men bir anadan órbip óskendikten, barshamyzdyń arǵy tegimiz bir. Bir atanyń balalarymyz. Sondaı-aq, bizderdiń ártúrli ulystar men ulttarǵa bólinýimizdiń astarynda tanysý men bilisý jatyr. Al tanysý men bilisý joly – ózara tatýlyq pen birlik ekendigi sózsiz. Búginde birlikti basty ustanymy etken elimizde jyl saıyn Halyqtar dostastyǵy kúniniń aıtýly data retinde bekitilip, atalyp ótilýiniń de ózektiligi osynda. Birlik – bizdiń basty ustanymymyz. «Altaýy ala» eldiń aldaǵy ýaqyttan alary az. «Tórteýi túgel» eldiń bolashaǵy zor. Bolashaǵymyzdyń jarqyn bolýy búgingi birligimizge tikeleı baılanysty. Birligimizge bekem bolsaq, bolashaǵymyz baıandy, berekeli bolary haq. Alla Taǵala adamzat balasyn: «Bólin­beńder», – dep baýyrmal bolýǵa buıyrǵan. Paıǵambarymyz Muhammedtiń (Allanyń oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) basshyǵa baǵynyp, búlik shyǵarmaýdy úgitteýinde úlken mán bar. Halqymyzda: «Baılyq – baılyq emes, birlik – baılyq», – degen naqyl sóz bar. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, bizdiń Bas múftıimiz halyqty ımandylyqqa úndep qana qoımaı, adamdardy aýyzbirshilikke shaqyryp keledi. Eldiń tynyshtyǵy men turaqtylyǵyn saqtaý – bizderge, din ókilderine de júktelgen úlken jaýapkershilik. Bizder, meshit ımamdary juma ýaǵyzdarymyzda birligi jarasqan elge Allanyń nazary túsetinin aıtyp, halyqty qanattandyryp otyramyz. О́ıtkeni, dinniń maqsaty – izgilik. Islam dini memlekette, qoǵamda tynyshtyq, ádildik bolýyn kózdeıdi. Adamdy soǵan tárbıeleıdi. Elimizdegi barlyq meshitter men medreseler beıbitshilik pen birlikti nyǵaıtý jolynda qyzmet etip keledi. Uıymshyldyqqa uıytqan izgi ister aldaǵy ýaqytta da nátıjeli bolatynyna senemiz. Bizge yntymaǵy artyp, birligi jarasqan tynysh eldiń turǵyny bolýdy jazǵan Alla taǵalaǵa sansyz shúkirler bolsyn. Jaratýshy Iemiz halqymyzdyń birligi men berekesin, aýyzbirshiligin arttyrǵaı. Táýelsizdigimizdi máńgilik etip, bolashaqqa basqan qadamymyzdy berekeli etkeı! Tilegimiz qabyl, muratymyz asyl bolǵaı! Ámın! Naýryzbaı qajy TAǴANULY, QMDB-nyń Astana qalasyndaǵy ókili, «Nur Astana» ortalyq meshitiniń bas ımamy.