Birge oqımyz, birge sýret salamyz

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken dástúrli brıfıngtegi áńgime el erteńi – balalardyń rýhanı álemin baıytý baǵytyndaǵy jumystarǵa arnaldy. Brıfıngte Qazaqstan Prezıdenti janyn­daǵy Memlekettik basqarý akade­mııasynyń Ortalyq Azııa óńirindegi etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastardy zertteý ortalyǵynyń jetekshisi, Qazaqstan halqy Assambleıasy Ǵylymı-sarapshylyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary, áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory Aıgúl Sádýaqasova: «Búginde Qazaqstan halqy Assambleıasy Ǵylymı-sarapshylyq keńesi birneshe ǵylymı jobalardy iske asyryp otyr. Sol jobalardyń arasynda qyzyqty ári qoǵamǵa kerekti taqyryp – balalar ádebıetine arnalǵan joba. Qazir zaman ózgerdi, adam ózgerdi, qoǵam ózgerdi deımiz. Sondyqtan, árıne, balalardyń qyzyǵýshylyǵy da ózgerdi. Jetkinshekterdiń kitapqa degen qyzyǵý­shylyǵyn oıatý, olardyń qoǵamdaǵy qundylyqtardy kitap arqyly tanýy da ekitalaı bolyp qaldy. Elbasy buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderine bergen suhbatynda: «Bolashaqta kitap oqıtyn azamattar kompıýter qaraǵan azamattardy basqarady», degen edi. О́te dál aıtylǵan sóz. Qolǵa alynǵan bastama, jalpy, balalar ádebıetin zertteýge arnalǵan. О́mir qalaı jalǵasady, aǵa urpaqtan keıingi býynǵa ne mıras etiledi, izgi nıetterdiń qaısysy qabyldanady, qaısysy keıinge ysyrylady? Balanyń rýhanı álemi qalaı qalyptasady? Árıne, osylardyń qalyptasýynda kitap álemi úlken ról atqarady. Qazir balalarǵa degen san alýan ádebıet bar. Biraq, kóbinese olar elektrondy júıede jáne ınternette ornalasqan. Sondyqtan, qazirgi balalardyń tańdaý erkindigi kóp. Biz Qazaqstan halqy Assambleıasynyń negizgi qaǵıdattaryn bile otyryp, jalpy jastarǵa, bolashaq urpaqqa halqymyzdyń qundylyqtaryn daryta bilýimiz kerek. Mine, osynyń negizgi quraldary qaıda jatyr? Kitapqa degen qyzyǵýshylyq ári qaraı qoǵamǵa degen súıispenshilikke ulasyp, jetkinshekterimizdiń rýhanı álemin baıytýǵa, adamgershilik, izgilikke baýlýǵa qyzmet etip júr me? Sonaý qadym zamannan kele jatqan ańyzdar men ertegiler balalarymyzdyń sana-sezimine enip, sol arqyly dástúrimiz qalaı jalǵasyp keledi degen kóptegen saýaldar týyndady. Osy suraqtarǵa jaýap izdep, bizdiń ǵalymdar toby zertteý júrgizgen edi», dedi. Munan soń sheshen Assambleıanyń qoldaýymen júrgizilgen jumystarda Ǵyly­mı-sarapshylyq keńestiń balalardyń ertegilerdi qabyldaý máseleleri boıynsha psıholıngvıstıka, etnolıngvıstıka aspek­tilerinde zertteýler júrgizip, qazaq­standyq ádebıet naryǵyna taldaý jasalǵanyn jet­kizdi. Sádýaqasovanyń aıtýynsha, osy jumystarmen qatar, «Qazaqstandaǵy balalar ádebıeti: talqylaýlardan sheshimderge deıin» degen ǵylymı monografııanyń da tujy­rymdamasy qurastyrylypty. Jýrnalıstermen áńgimede sheshen jas oqyrmandardyń kitapqa degen qyzyǵý­shylyǵyn oıatý tek memlekettik organdardyń, múddeli organdardyń mindeti emestigine mán berdi. Ol – qoǵam bolyp, áke-sheshe, ata-áje bolyp jasaıtyn is. Sondyqtan, myna jobanyń basty qaǵıdasy – «Birge oqyp, birge sýret salamyz» degen maqsatta júrdi. Iаǵnı, balany ata-anasymen birge kitap oqýǵa daǵdylandyrý qajettigin barlyǵymyz uǵynýymyz mańyzdy, dep muny kúndelikti daǵdyǵa aınaldyrsaq, árqaısymyz óz balamyzǵa, óz urpaǵymyzǵa oı salamyz, degen oıymen bólisti. Sondyqtan, bul – jobaǵa tek mamandar men balalar ǵana qatysady degen sóz emes. Basqa da áleýmettik toptardyń oǵan qatysýy qajet, degen Aıgúl Sádýaqasova osy jobamen aınalysqan ǵalymdarǵa sóz berdi. О́z kezekterinde sóz alǵan ǵalymdar – L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń professory Nursulý Shaımerdenova, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý mem­lekettik ýnıversıtetiniń professory Olga Anıshenko b?????? ????????????úgingi polıetnostyq qoǵamda balalar ádebıetiniń jaıy ózekti bolyp otyrǵanyna toqtaldy. Kitap oqýdyń arqasynda balǵyndardyń adamgershilik pen izgilikten sýsyndap qana qoımaı, myna jahandanǵan álemdegi aqparat tasqynynyń zııanynan ózderin qorǵaı alatyn kózi ashyq, kókiregi oıaý azamat bolyp qalyptasýynda úlken qyzmet atqaratynyn basa aıtty. Ǵalymdar joba barysynda oǵan qamtylǵan balalardyń oqyǵandaryn óz sózderimen aıtyp berý, semınar ýaqytynda ról-rólge bólip oqý, kórinis qoıý arqyly beıneli oılaý jáne bazalyq saýattylyqty arttyrýǵa jaǵdaı jasaıtyn basqa da kóptegen jumystar atqarylǵanyn ortaǵa saldy. Rasynda da, taýsylmas qazyna – kitap áleminiń baı qatparlarynan asyl kendi qazyp alǵandaı boıyna darytyp, oıyn baıytqan jannyń ońaılyqpen joldan taıyp, adaspasy anyq. Sondyqtan da brıfıngte aıtylǵan balalar ádebıetin shyǵarý úderisin ulǵaıta túsý óte mańyzdy degen oıǵa tolyq qosyldyq. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».