Tejegishti tizgindep otyryńyz!

Sonyń ishinde jol kólik apatynan 2 myń adam qaza taýyp, 25 myńnan as­­­tamy túrli dene jaraqatyn alǵan. Demek bul statıstıka elimizdiń kúre joldaryn­da kún saıyn jol-kólik apaty bolaty­nyn kórsetedi. Statıstıkanyń kúrt ósýine ádettegideı joldardyń sapasyzdyǵy men júrgizýshilerdiń erejeni eleń qylmaıtyny sebep bolatyny da aıtylyp otyr. Aıtalyq, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń dereginshe, jol apatynan qaza tapqandardyń teń jartysy – jyldamdyqty shamadan tys asyrǵandar men mas kúıinde rýlge otyrǵandar. Tasjoldaǵy tártip­ti baqylaýǵa alýǵa arnalǵan kamera sany jyl saıyn kóbeıip jatqanymen, jol tártibine júrdim-bardym qarap, erejeni eleń qylmaıtyn júrgizý­shi­ler kóp. Mysaly, jyl basynan beri masań kúıde kólik tizgindegen 21 myńǵa jýyq azamat anyqtalyp, 25 myń temir tulpardyń ıesi júrgizýshi kýáliginen aıyrylǵan.

Qazir quqyq qorǵaý qyzmet­kerleri jelmen jarysa­tyn júrgizýshiler­ge ba­qylaý­dy kúsheıtken. Jýyrda Ákim­shilik polısııa ko­mı­teti­niń tóraǵasy Qaısar Sultan­baev eldi mekenderden bas­tap res­pýblıkalyq mańyzy bar jol­dardaǵy jyldamdyq rejimin baqylaýdaǵy tıimdi sheshimniń biri avtomatty kameralardy qol­daný ekenin aıtqan edi. Onyń aıtýynsha, mundaı kame­ralardyń sany búginde shamamen – 25 myń. Qurylǵylar jalpy jol erejelerin buzý­shylyqtyń 70%-yn anyqtaǵan eken. Osyndaı sıfrly tehno­logııanyń kómegimen shamamen 7 mln buzýshylyq belgili bo­lyp otyr. Alaıda mundaı júıeler negizinen qala ishin­de ornalastyrylǵan. Al qala syrtyndaǵy tártipti baqy­laý – patrýldik polısııa qyz­metkerleriniń jumysy. Komıtet tóraǵasy patrýl­deý polkiniń kólikteri jol ere­jelerin buzýdy tirkeıtin bort­tyq júıelermen jabdyq­talǵanynda tilge tıek etken edi. Onyń aıtýynsha, qazir osyndaı 250-den asa patrýldik avtokólik bar. Buǵan qosymsha tártip saqshylary jasyryn patrýldeý jobasyn da engizip jatyr.

«Sáıkestendirý belgileri joq polısııa kóliginiń salonynda avtomatty kameralar ornattyq. Búginde jasyryn patrýldeý rejiminde po­lı­sııanyń on shaqty kóligi ju­mysty bas­tap ketti. Jyl sońyna deıin olardyń sanyn kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. Eldi mekenderdiń ishinde osy tektes kameralar avtobýstardyń salondarynda jasyryn ornatylady. Qazir 5 mar­shrýt­tyq avtobýs jabdyqtalǵan, jyl sońyna deıin olardyń sanyn kó­beıtýdi jáne jedel járdem kólikte­rine de ornatýdy josparlap otyrmyz. Internet-agregatorlarmen de yntymaq­tastyq aıasy keńeıip jatyr», deıdi Q.Sultanbaev.

Bul keıingi jyldary zamanaýı ma­gıs­traldardy jab­dyqtaý belsendi júrip jatqa­nyn kórsetip beredi. Ishki ister mınıstrligi bul jol qaýip­sizdigine oń áser etedi dep esep­teıdi. Aıtpaqshy, ótken joly Májilistegi jıyndardyń birinde Kólik mınıstri Marat Qarabaev tasjolda ortasha jyldamdyqty asyr­ǵan júrgizýshiler­ge jeltoq­san aıynyń ortasynan bas­tap aıyppul salynatynyn aıtty. Onyń aıtýynsha, qazir kameralar Bas prokýratýranyń júıesimen ıntegrasııalanyp jatyr. Osy aıdyń ortasy­na qaraı jyldamdyqty asyr­ǵan júrgizýshilerge jańa aıyp­pul salyna bastaıdy. «Astana-Býrabaı» trassasyn mysalǵa keltirgen mınıstr sol kezde «Osy tas jolda ruqsat etilgen maksımaldy jyldamdyq saǵatyna 140 shaqyrym bolsa, keıbir júrgizýshiler saǵa­tyna 237 shaqyrymǵa deıin júıt­kigeni anyqtalyp otyr. Mundaı jyldamdyqpen kez kelgen ýaqytta kólikti basqara almaı qalýy múmkin. Sol úshin ortasha jyldamdyq – asa qajet norma», dep túsindirdi ol.

Sonymen, elimizde jeltoqsan aıynyń bastalýymen birge jol qoz­ǵalysy erejelerine jańa ózgeris­ter enbek. Atap aıtqanda, júrgizýshi kýá­liginsiz mas kúıinde kólik júrgizgeni úshin jaýapkershilik kúsheıtilip, jyl­damdyqty asyrǵany úshin aıyppul mólsheri ósedi.

Qazan aıynda «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodekske jáne jol qozǵalysy ere­je­lerine eleýli ózge­rister engi­ze­tin zańnamalyq aktilerge qol qoıylǵan edi. Zań normalary­nyń keıbireýleri bıyl 4 jel­toqsanda kúshine ene bastaıdy. Sóıtip, 4 jeltoq­sannan bas­tap halyqaralyq jáne respýb­lıkalyq tasjoldarda ortasha jyl­damdyqty asyrǵany úshin aıyppul salynatyn jańa ereje kúshine enedi. Jańashyldyqtarǵa sáıkes, joldardyń túzý ýchaske­le­rinde jyldamdyqty shekten asyrǵan júrgizýshiler ákim­shilik jaýapkershilikke tartylady. Aıyppul mólsheri jyl­damdyqty arttyrý dárejesine qaraı 18 460 teńgeden bastalyp 147 680 teńgege deıin artady. Atap aıtqanda, ortasha jyl­damdyqty saǵatyna 10-nan 20 shaqyrymǵa deıin asyr­ǵan­­darǵa – 18 460, 20-dan 40 sha­qyrymǵa deıin – 36 920, al saǵa­tyna 40 jáne odan da kóp kılometrde júıtki­gender 73 840 teńge aıyppul arqalaıdy. Jyl ishinde jyldamdyqty birne­she ret asyrǵan jaǵdaıda 110 760 teńge, saǵatyna 60-tan asyr­ǵandar 147 680 teńge aıyppul tóleýge mindettelmek.

IIM Ákimshilik polısııa ko­mıtetiniń resmı ókili Aqto­ty Boranovanyń aıtýynsha, jú­gensiz júrgizýshilerdi jón­ge salýǵa túzý syzyqty ýchas­ke­ler­de halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzy bar joldardaǵy ortasha jyl­dam­dyqty anyqtaıtyn ZEREK-2 qu­rylǵysy kómektesedi. Má­selen, kólik ıesi birinshi arka­dan ekinshi arkaǵa belgilengen ýaqyttan buryn jetken bolsa, onyń osy eki aralyqtaǵy jú­rip ótken jolynyń uzaqtyǵy men ýaqyty ruqsat etilgen jyl­damdyqqa bólinedi. Aıtalyq, eki arkanyń arasyndaǵy ruqsat etilgen jyldamdyq saǵatyna 50 km bolyp, kólik ıesi kórsetilgen ýaqyttan erte kelgen jaǵdaıda qurylǵynyń ózi júrgizýshiniń araqashyqtyǵyn eseptep beredi. Soǵan sáıkes, aıyppul salynady. Al júrgizýshiniń áreketi bir kúnde birneshe ret qaıtalansa, aıyppul mólsheri óse túsedi. Iаǵnı birinshi arkadan ekinshi arkaǵa deıin qarastyryl­ǵan aıyppul ekinshi arkadan úshinshi arkaǵa deıin taǵy qaıtalansa, qaıta salynady.

Osy zańnamalyq aktilerge sáıkes, jeltoqsannan bastap júk kólikterine artyq júk tıegeni úshin aıyppul týraly habarlamalar «Sergek» júıe­siniń jumys qaǵıdaty negizinde avtomatty rejimge aýysady. Aıyppul mólsheri 147 680 teńgeden 3,6 mln teńgege deıin barady. Artyq júk tıegeni úshin aıyppuldar qolmen salynsa, ıaǵnı kamera buzýshylyqty túsirgennen keıin kólikti baqy­laý qyzmetkeri tártip buzýshyǵa aıyppul salady. Bul oraıda Kó­lik mınıstrligi «adam faktory jumysty báseńdetedi» dep otyr.

Buǵan qosa jyldaǵy naý­qan 1 jeltoq­sanǵa deıin avtomo­bıl dóńgelegin qysqy dóńge­lekke aýystyrmaǵandarǵa da aıyppul salynady. Ishki ister mınıstrliginiń málimetinshe, M1 jáne N1 sanattaǵy avtomobılder jazda qarǵa qarsy dóńgelekpen jabdyqtalǵan bolsa, al qys mezgilinde qysqy dóń­ge­lek ornatylmaǵan bolsa, kó­likti paıdalanýǵa tyıym sa­­lynady. Bul shekteý­ler sáıke­s­in­she Keden oda­ǵy­nyń «Dońǵa­laqty kólik qural­darynyń qaýip­sizdigi týraly» teh­nıkalyq reg­lamentimen retteledi. Ere­jeni buzǵandar­ǵa bıyl 18 460 teńge aıyp­pul mólsheri qarastyrylyp otyr.