Taýarly-sút salasynyń tájirıbesi kópke úlgi

Tasqyndy sýdan zardap shek­ken turǵyndarǵa aqsha­laı ótemaqy tolyǵymen tólen­di. Jańa úıler «Kaspi», «Qazaq­mys», «Qazmınerals» kompanııa­larynyń, «Qazaqstan halqyna» qorynyń qarjylaı kómegimen jáne qurylysshylardyń úıle­simdi jumysynyń arqasynda ýaqtyly salyndy.

Sonyń nátıjesinde, Petro­pavl qalasynyń mańynda 700 otbasy qonystanǵan «Bir­lik» shaǵyn aýdany boı kóter­di. Zardap shekkenderge 1 394 páter satyp alyndy. Sondaı-aq 1 658 úıdiń menshik ıesi jóndeý jumysyn ózderi júrgi­zip jatyr. Árbir buzylǵan turǵyn úıdi jóndeýge ótemaqy tólemderi berildi.

Agroónerkásip kesheni ob­lysta áleýmettik-ekonomıka­lyq damýǵa aıtarlyqtaı áser ete­tin óńir ekonomıkasynyń negiz­gi salasy bolyp qala bere­di. Bıyl jaýyn-shashyn egin jı­naý jumysyn aıtarlyqtaı qıyn­datty. Sonyń saldarynan oraq qarqyny baıaý júrdi. Dese de, bıyl­ǵy egin naýqanynyń nátı­jesi keıingi 10 jylda­ǵy eń sátti kórsetkish retinde sıpattalady.

Dıqandar 18,6 s/ga ónimdi­likpen 6,2 mıllıon tonna­dan astam astyq jınady. Bul – ag­rarshylardyń júıe­li ju­mys­ynyń jáne memleket­tiń qoldaýynyń arqasy. Ob­lys mıneraldy tyńaıtqyshtar­dy qoldaný boıynsha jylda jetek­shi oryndy ıelenedi. О́tken jyly 190 myń tonna tyńaıtqysh qabyldansa, bıyl ol kósetkish 256,6 myń tonnany qurady.

Oblysta mashına-traktor parkin jańartý jalǵasyp jatyr. Jyl basynan beri sharýalar 52 mıllıard teńgege 2 myńnan asa tehnıka satyp aldy. Alǵash ret otandyq aýyl­sharýashylyǵy tehnıkalaryn túpkilikti mólsherlemesiniń jyldyǵy 5 paıyzdy quraıtyn jeńildikpen lızıngke berý baǵdarlamasy iske qosyldy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen SQO-nyń sút-taýar fermasy boıynsha tájirıbesi búkil respýblıka­ǵa taralyp jatyr. Qazirgi zaman­ǵy sıfrlyq fermalardyń qurylysyna ótken jyly res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 17 mlrd teńge bólindi. Búgingi tań­da 19 sút kesheniniń 11-i aıaqta­lyp, iske qosyldy.

Jańa sút fermalarynyń barlyǵy – ónerkásiptik. Ondaǵy mal sany 400-den 1500 basqa deıin. Bul – zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan iri keshender. Genetıkalyq áleýeti joǵary sheteldik seleksııa­nyń joǵary ónimdi maldary. Bul fermalar tolyq qýatqa shyqqanda qosymsha 70 myń tonna sút óndirilip, 500 jumys orny ashylady.

О́ńirde et óndirý salasy tabysty damyp keledi. Qus etiniń ımporttyq táýeldiligin almas­tyrý maqsatymen oblysta qýattylyǵy jylyna 6,5 myń tonna bolatyn 2 qus eti fabrıkasy salyndy. Shoshqa fermasyn 100-den 200 myń basqa deıin keńeıtý jalǵasyp jatyr. Joba qýaty ulǵaıǵanda, et óndirý kólemi 20 myń tonnaǵa deıin artady. Kásiporyn eldegi eń iri kásiporynǵa aınalady.

«Zenchenko ı K» sharýashyly­ǵy qýaty jylyna 13 myń tonna maıly daqyldardy óńdeıtin seh salyp jatyr. О́ńdeý qýaty 1,5 esege artyp, jylyna 54 myń tonnaǵa deıin sút daıyndaıdy. Sonymen qatar kommandıttik seriktestik 8 myń basqa arnalǵan taýarly-sút fermasyn salýda. Keshen elimizdegi ǵana emes, Ortalyq Azııadaǵy eń úlken keshen bolady. Al «Evrazıan mılk» JShS qoıýlatylǵan sút óndiretin sehtyń qurylysyn júrgizip jatyr. Shıkizatty qaıta óńdeý qýaty jylyna 92 myń tonnaǵa deıin artady.

«Memolıýks» JShS qýaty táýligine 1 myń tonna bolatyn qurama jem zaýytynyń qu­ry­lysyn aıaqtaǵaly otyr. Bul jobalardy júzege asyrý ar­qyly maıly daqyldardy óńdeý úlesi artady. Sondaı-aq daıyn sút ónimderin óndi­rý 370 myń tonnaǵa deıin jete­di. Jalpy, 10 aıda mal sharýa­shylyǵy sút óndirýdi 5,6, al jumyrtqa óndirýdi 4,3 paıyzǵa ósirdi.

Oblysta óńdeý ónerkásibiniń úlesi 80%-ǵa jetedi. О́nerkásip salasynda 46 ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp jatyr. Investısııanyń jalpy kóle­mi 755 mlrd teńgeni quraıdy. Olardy iske asyrý barysynda 7 myńnan astam jumys ornyn qurýǵa múmkindik týady.

«Túrik ınvestory óńirimiz­de Ortalyq Azııadaǵy eń iri aǵashty tereń óńdeý zaýytyn iske qosty. Investısııa 8 mlrd teńgeni qurady. Kásiporynda 300 adam jumys isteıtin bolady. Jylyna 50 myń tekshe metrge deıin ónim shyǵarý jos­parlanyp otyr. Aıtpaǵymyz, «Qyzyljar» AEA aýmaǵynda osylaısha aǵash óńdeý klasteri qurylyp jatyr», dedi oblys ákimi.

Jyl basynda oblysta ın­novasııalyq 4-býyn jylyjaı kesheni iske qosylǵan edi. Munda kúnine 16 tonnaǵa deıin qııar jınalady. Jańa jylyjaı oblys turǵyndary su­ra­nysynyń úshten bir bóligin óteıdi. Oǵan qosa, «MasloDel» kompanııasynyń ekstraksııa­lymaı óndirý zaýyty iske qosý satysynda tur. О́ndiris Ortalyq Azııa elderindegi eń iri zaýyt bolady. Kásiporyn qýattylyǵy 370 myń tonna maıly daqyldardy óńdep, 120 myń tonna daıyn ónim alýǵa múmkindik beredi.

Qazir oblys ortalyǵynda kópqabatty 32 turǵyn úı salynyp jatyr. Onyń 20-syn jeke qurylys salýshylar qar­jylandyrady. Qaýipti jáne tozyǵy jetken úılerdiń ornyna jańartylǵan, zamanaýı shaǵynaýdandar boı kóterip keledi. Jyl sońyna deıin oblysta 330 myń sharshy metr turǵyn úı qoldanysqa beri­ledi dep josparlanyp otyr.

О́ńirde jyl saıyn kemin­de 700 shaqyrym jol jóndeý­den ótedi. «Bıyl 1 myń shaqy­rymnan asa jol jóndel­di. Onyń qatarynda 208 shaqyrym res­pýblıkalyq, 630 jer­gi­likti, al 163 shaqyrymy aýyl­­ishilik joldar. Jyl­dyń qo­rytyndysy boıynsha stan­dartty jaǵdaıdaǵy jergi­likti jelidegi avtomobıl jol­dary­nyń úlesi 84%-ǵa, res­pýblı­kalyq jelide 87%-ǵa deıin ul­ǵaıtyldy», dedi brıfıngte Ǵaýez Nurmuhambetov.

Onyń aıtýynsha, aldaǵy 4 jylda Petropavl qalasynyń barlyq kóshesin asfalt­taý josparlanǵan. Al bıyl qa­lanyń 57 kóshesinde jóndeý júrgizilip, onyń 39-ynda alǵash ret asfalt tóselgen. Aldaǵy jyldary oblys ortalyǵyn­da asfaltsyz jabyndardan tolyqtaı bas tartý josparlanyp otyr.

О́ńirde apatty mektepter máselesi tolyǵymen sheshilgen. «Bereke» shaǵyn aýdanynda arnaıy mekteptiń qurylysy aıaqtaldy. Jańa ǵımarat arnaıy mektepterdegi oryn tap­shy­lyǵyn tolyǵymen sheshti. Oqý ǵımaraty 300 oryndyq, 50 oryndyq mektep-ınternaty da bar. Qazir munda 220 bala bilim alyp júr. О́tken qarasha aıynda «Orman» shaǵyn aýdanyn­­da 600 oryndyq jaıly mek­tep ashyldy. Sondaı-aq, «Bereke» shaǵyn aýdanynda da 600 oryn­dyq dál sondaı mektep qury­lysy júrgizilip jatyr.

«Aýylda densaýlyq saqtaý­dy jańǵyrtý» ulttyq joba­sy aıasynda oblysta 46 medı­sınalyq nysannyń qurylysy josparlanǵan. О́tken jyly olardyń 8-i paıdalanýǵa beril­gen edi. Bıyl 38 medısına­lyq nysan salynyp jatyr.

Oblystaǵy shalǵaı aýyl turǵyndaryna telemedısına boıynsha qyzmet kórsetý qanatqaqty jobasy qolǵa alyn­dy. Al 16 «Lımstar» tele­me­dısınalyq kesheni dári­gerlerge qashyqtan konsýltasııa berýge jáne qo­sylǵan medı­sınalyq datchık­terdi paıdalana otyryp, aýyldyq pasıentterdi tekserýge múm­kindik beredi.

О́ńirde jan bitkendi kere­met kórkemdigimen ózine tartatyn Imantaý-Shalqar kýrort­tyq aımaǵy ornalasqan. Ol jer týraly brıfıngte oblys ákimi maqtanyshpen aıtty. «Biz barshańyzdy óziniń baı jáne tańǵajaıyp tabıǵa­ty­men tańǵaldyratyn kýrort­tyq aımaǵymyzǵa kelýge shaqy­ramyz», dedi ol.

Negizi, oblysta 3,9 myń demalýshyny qabyldaıtyn 46 demalys bazasy bar. Ondaǵy 9 nysan jyl boıy jumys isteıdi. Investorlar jyl boıy jumys isteıtin ekoqonaq úıler men glam­pıngter salý boıynsha 16 jo­bany júzege asyrýǵa kiris­ken. Demalýshylardyń qaýip­siz­digin qamtamasyz etý úshin Shal­qar men Imantaý kólderin­de 2 sýdan qutqarý beketi saly­nady. Búginde  ký­rort­t­yq aımaq ishindegi joldar ret­ke keltirildi. Lobanovo aýyly­nan Aqmola oblysynyń shekara­sy­na deıingi jolǵa asfalt tóselgen.

Buǵan qosa, oblys orta­lyǵyn­da ústel tennısiniń zama­naýı ortalyǵy men «Qyzyl­jar» krea­tıvti ındýstrııa or­talyǵy ashyldy.