Foto: Ashyq derekkóz
V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary
2024 jyly Qazaqstannyń elordasy Astanada ótken V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary jyldyń basty mádenı oqıǵalarynyń biri boldy. Bul aıtýly oqıǵa kóshpeli halyqtardyń mádenı murasymen tanysýǵa biregeı múmkindik berdi. Kóshpeliler oıyndary etnıkalyq sport, mýzyka, qolóner jáne gastronomııa arqyly ulttyq mádenıettiń baılyǵyn pash etip qana qoımaı, álemniń túkpir-túkpirinen qatysýshylar men kórermenderdi tarta otyryp, mádenı dıalog alańyna aınaldy. Shara kóshpeliler murasynyń baılyǵyn, onyń jahandyq mádenıet kontekstindegi ózektiligi men mańyzdylyǵyn kórsete bildi.
Oıyndar etnıkalyq sportqa, sándik-qoldanbaly ónerge nazar aýdaryp qana qoımaı, halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, mádenı dıplomatııanyń qýatty quraly bola bildi. Osy aıtýly oqıǵa elimizdiń dástúrlerin saqtaýǵa jáne ony álemmen bólisýge daıyn ekenin kórsetti. Bul dodaǵa 89 memleketten jalpy jıyny 2500-ge tarta sportshy qatysty. Elimizdiń namysyn Kóshpeliler oıyndarynda abyroımen kótergen ulttyq sporttyń sańlaqtary 43 altyn, 34 kúmis, 37 qola medal enshilip, jeńis tuǵyrynan kórindi.
Sonymen qatar osy aýqymdy is-shara aıasynda «Qazanat» ıppodromynyń janynda 10 gektar aýmaqta «Kóshpeliler Álemi» etnoaýyly ashyldy. Mádenı-etnografııalyq keshen barlyq qatysýshylar men qonaqtarǵa dástúrli kóshpeli ómir salty atmosferasyna enýge múmkindik berdi. Jalpy, V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary Qazaqstannyń jáne búkil álemniń mádenı ómirinde óshpes iz qaldyrdy desek te artyq etpes.
III «Comic Con Astana» festıvali
2024 jyly III Comic Con Astana festıvali Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy pop-mádenıet salasyndaǵy eń iri oqıǵalardyń birine aınaldy. Dástúrge aınalǵan bul festıval fanattar mádenıetimen baılanysty komıksterdiń, fılmderdiń, beıne oıyndardyń, anımeniń jáne basqa da óner túrleriniń jankúıerlerin tartýdy jalǵastyrdy. Shara Astanadaǵy «EKSPO» halyqaralyq kórme ortalyǵynda ótti.
Ádettegideı festıvalde Comic Con Astana álemdik deńgeıdegi tanymal tulǵalar bas qosty. Bıylǵy jyly festıvalge tanymal fılmderdiń, telehıkaıalardyń jáne anımasııalardyń akterleri men jasaýshylary, sonyń ishinde Gollıvýd juldyzdary da qatysty. Qonaqtar olarmen áńgimelesip, paneldik pikirtalas kezinde suraqtar qoıyp, tipti sýretke túse aldy. Festıvalde pop-mádenıettiń ártúrli aspektilerin, sonyń ishinde kolleksııalyq komıksterdi, ekshn fıgýralardy, tanymal fılmderdegi rekvızıtterdi jáne beıne oıyndarǵa, anıme men mangaǵa qatysty taýarlardy kórsetetin taqyryptyq stendter usynyldy. Eń qyzyqty oqıǵalardyń biri dástúrli kospleı baıqaýy boldy, oǵan qatysýshylar fılmderdegi, oıyndardaǵy jáne anıme keıipkerlerine negizdelgen túpnusqa kostıýmderin kórsetti.
«Comic Con Astana» III festıvali Qazaqstandaǵy estradalyq mádenıetti damytýdaǵy mańyzdy qadam boldy. Bul shara otandyq jankúıerlerdiń ǵana emes, sonymen qatar sheteldik qonaqtardyń da nazaryn aýdaryp, mádenı almasýdy alǵa jyljytyp, álemdik trendterdi tanymal etti.
60-shy Venesııa óner bıennalesindegi Qazaqstan pavılony
2024 jyly ótken 60-shy Venesııa óner bıennalesindegi Qazaqstan pavılony eń kórnekti nysandardyń biri boldy. Osy aıtýly mádenı shara aıasynda Qazaqstan tek jergilikti aýdıtorııany ǵana emes, sonymen qatar álemniń túkpir-túkpirinen kelgen kórermenderdiń nazaryn aýdarǵan jobany usyndy, osylaısha elimizdiń halyqaralyq óner sahnasyndaǵy mańyzdy rólin rastady.
Qazaqstan dástúrli óner elementterin zamanaýı konsepsııalarmen úılestirgen, eldiń mádenı murasynyń biregeıligin kórsetetin kórmeni usyndy. Jobada keskindeme, músin, ınstallıasııa jáne sıfrlyq jumystar sııaqty ónerdiń alýan túrleri qoldanylyp, keń aýdıtorııany tartyp, synshylar men kórermenderdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy.
Aıta keteıik, Pavılon jumys istegen barlyq kezeńde ony 98 myńǵa jýyq adam tamashalady, bul Venesııa bıennalesindegi Qazaqstannyń ulttyq pavılony úshin rekordtyq kórsetkish boldy. 60-shy Venesııa óner bıennalesindegi Qazaqstan pavılonynyń tabysy ónerdiń álemdik arenada mádenı dıplomatııanyń jáne ulttyq biregeılikti ilgeriletýdiń mańyzdy quralyna aınalýynyń jarqyn mysaly boldy. 98 myń kelýshini tartý qazaq ónerine degen joǵary qyzyǵýshylyqty dáleldep, basqa eldermen mádenı almasý men yntymaqtastyqty damytýdyń jańa perspektıvalaryn ashty.
Prezıdenttik arnaýly ádebı syılyq
2024 jyldyń 25 qańtarynda Almatyda jas jazýshylar men aqyndarǵa Prezıdenttiń arnaýly ádebı syılyǵyn tabys etýdiń saltanatty rásimi ótti. Bul is-shara da elimizdegi aıtýyly oqıǵalardyń biri. Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva talantty jazýshylar men aqyndardyń jańa býynyn qalyptastyrý úshin izdenýshi avtorlardy qoldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótken edi.
Syılyq 18 ben 35 jas aralyǵyndaǵy jazýshylarǵa beriledi. 2024 jyly ádebı baıqaýlarǵa buryn qatyspaǵan 50-den astam avtor óz týyndylaryn usyndy. О́tinishterdi arnaıy komıssııa qarap, ashyq daýys berý nátıjesinde tórt avtorǵa syılyq berildi:
- «Proza» nomınasııasy: Doshan Jylqybaıdyń «Kvant» romany
- «Poezııa» nomınasııasy: Edilbek Dúısenovtiń «Qalalyq qustar» jyr jınaǵy
- «Dramatýrgııa» nomınasııasy: Aıtolqyn Áshimovanyń «Taý kótergen Tolaǵaı» shyǵarmasy
- «Balalar ádebıeti» nomınasııasy: «Atyń ozsyn, azamat!» jınaǵy. Oljas Qasymov.
«Ágýgaı» syılyǵy
2024 jyldyń 21 aqpanynda Almatyda estrada ártisterine arnalǵan tuńǵysh ulttyq «Agýgaı» syılyǵyn saltanatty túrde tapsyrý rásimi ótti. Is-shara elimizdegi eń úlken konserttik zaldardyń biri Respýblıka saraıynyń sahnasynda uıymdastyryldy.
«Ágýgáı» – otandyq televızııada alǵash ret jańa formatta shyqqan aýqymdy mýzykalyq televızııalyq premııa. Bul — biregeı mýzykalyq festıval ári baıqaý. 23 apta boıy kórermender «Eýrazııa birinshi arnasy» arqyly festıvaldi baqylap, jańa shyǵarmalar arasynan jyldyń eń úzdik 15 ánin tańdady.
«Qazaq Culture» biregeı jobasy
2024 jyldyń taǵy bir eleýli oqıǵalarynyń biri eldiń mádenı murasyn tanymal etýge jáne ulttyq brendti ilgeriletýge baǵyttalǵan «Qazaq Culture» aqparattyq-bilim berý platformasynyń iske qosylýy. Elimizdegi mádenı muranyń san túrliligin kórsetetin aýqymdy joba BUU-nyń alty resmı tilinde jáne qazaq, túrik tilderinde aqparat taratady.
Segiz tilde qoljetimdi bolǵan saıt álemniń túkpir-túkpirinen kelgen zertteýshiler, tarıhshylar men mádenıet súıer qaýymnyń Qazaqstannyń mádenı murasyna qyzyǵýshylyqty arttyrýǵa kómektesedi. Platforma Qazaqstannyń ártúrli aımaqtaryna vırtýaldy 3D týrlaryn usynady, bul paıdalanýshylarǵa eldiń kórikti jerleri men tabıǵı sulýlyǵyn zertteýge múmkindik beredi. Sondaı-aq, AI kómegimen paıdalanýshylar Uly Dala batyrynyń nemese jaýyngeriniń beınesin synap kórý arqyly ózderiniń fotosýretterin ózgerte alady.
Platforma mádenı is-sharalardy, sonyń ishinde festıvalderdi, jármeńkelerdi, teatr qoıylymdaryn, fılmderdiń premerasyn, kitaptyń tusaýkeseri men óner kórmelerin qamtıdy, jalpy elimizdiń mádenı ómiri týraly ózekti aqparat beredi.
Qazaq Culture platformasy álemdik qaýymdastyqtyń nazaryn Qazaqstannyń baı mádenı murasy men alýan túrliligine aýdarýdyń, halyqaralyq baılanystar men mádenı almasýdy nyǵaıtýǵa kómektesetin mańyzdy qural boldy.
«Úzdik fılm» nomınasııasyn alǵan qazaq fılmi
Oljas Baıalbaev túsirgen «Claustro» qorqynyshty fılmi 2024 jyldyń aqpanynda Bostondaǵy 49-shy ǵylymı fantastıkalyq fılmder festıvalinde «Úzdik fılm» nomınasııasyn jeńip aldy. Fılmniń túsirilimi «Qazaqfılm» jáne «Qara» kınostýdııasy alańdarynda, sondaı-aq Qapshaǵaı sý qoımasynyń kórkem peızajdarynda ótti.
Otandyq fılmniń osyndaı bedeldi festıvalde jeńiske jetýi qazaq kınosynyń halyqaralyq arenadaǵy bedeliniń artyp kele jatqanyn aıǵaqtaıdy. Rejısser Oljas Baıalbaev sońǵy jyldary qazaq kınosynyń bitpeıtin komedııadan dramalyq, trıller men horrorǵa aýysyp jatqanyn, bul otandyq kınematografııanyń jan-jaqtylyǵy men damýyn kórsetetinin atap ótken edi.
Qazaq tilinde dybystalǵan «Disney» fılmderi
Bıyl sondaı-aq, Inside Out 2, Moana 2 jáne Mufasa: The Lion King fılmderi qazaq tilinde dybystalyp, kórermenge jol tartty.
«Sózjumbaq 2» (Oıjumbaq 2) fılmi 2024 jyldyń 14 maýsymynda prokatqa shyǵyp, 128 mıllıon teńge jınap, qazaq tiline dýblıajdalǵan eń kóp tabys ákelgen fılm boldy. Kelesi Anımasııalyq shytyrmanǵa toly «Moana 2» fılmi 2024 jyldyń qarashasynda jaryq kórdi. Sonymen qatar jaqyn arada ǵana kórermenge jol tartqan «Mýfasa: Patsha arystan» fılmi de tanymaldylyqqa ıe bolyp, kópshiliktiń kóńilinen shyqty.
«Qazaqfılmniń» Nomad Stunts halyqaralyq kaskaderlik agenttigimen yntymaqtastyǵy
Qazaq kıno salasyndaǵy eń aıtýly oqıǵa 2024 jyldyń 12 naýryzynda «Qazaqfılm» Ulttyq kınostýdııasy men Nomad Stunts halyqaralyq kaskaderlik agenttigi yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýy boldy. Osy kelisim boıynsha Nomad Stunts kaskadıorleri «Qazaqfılmniń» árbir jańa jobasyna qatysady.
Kelisimshart jasasý kezinde Nomad Stunts basshysy Jaıdarbek Kúnǵojınov sheteldik ınvestorlardy tartý jáne qazaq kınosyn shetelde tanymal etý arqyly «Qazaqfılmniń» damýyna yqpal etýge daıyn ekenin jetkizgen edi. Bul seriktestik qazaq kınosy úshin jańa múmkindikter ashyp, sapaly kaskaderlik jumysty qamtamasyz etip, jalpy salanyń damýyna úles qosady.
Otandyq fılmderdiń tabysqa jetýi
Qazaq kınosy sońǵy jyldary aıtarlyqtaı jańa deńgeıge kóterilip, kórermenniń yqylasyna bólendi. Otandyq fılmder jaqsy kommersııalyq tabysqa jetip, eldegi kınoóndiristiń damyǵanyn jáne ulttyq kınoǵa mádenı qyzyǵýshylyqtyń artqanyn kórsetti. Kórermenderdi qyzyqtyratyn fılmder komedııadan dramaǵa deıin ártúrli janrlardy qamtyp, eldegi ózekti taqyryptardy kóterýge tyrysty.
Kóptegen qazaq fılmderi el ishinde ǵana emes, shet elderde de tamasha nátıje kórsete bastady. Bıyl «Dástúr», «Brat ılı brak 3», «Jezdýha», «Qazaqsha bıznes Brazılııa» jáne basqa da fılmder otandyq prokatta qomaqty qarjy jınaı aldy. Bul fılmderdiń kópshiligi jan-jaqtylyǵymen, qyzyqty keıipkerlerimen jáne ózekti taqyryptarymen kórermenderdi qyzyqtyryp, kassalyq hıtterge aınaldy.
Mundaı tabysty jobalar qazaq kınosynyń óz kórermenin belsendi damytyp, ár jastaǵy jáne qyzyǵýshylyq tanytqan kórermenderdiń yqylasyna bólenip, elimizdiń mádenı murasyn halyqaralyq arenada nasıhattap kele jatqanyn kórsetedi. Bul fılmderdiń tabysy otandyq kınematografııanyń odan ári damýy men álemge tanylýy úshin orasan zor áleýetke ıe ekenin rastaıdy.
