«Aınalymnan alynǵan temeki ónimderiniń kólemi burnaǵy jylmen salystyrǵanda, úsh esege artqan. Máselen, 2023 jyly 1 358 844 qorap zańsyz temeki ónimi aınalymnan shyǵarylsa, byltyr bul kórsetkish 4 999 688 qorapqa jetip otyr. Memlekettik kirister organdarynyń, shekara qyzmetiniń jáne ekonomıkalyq tergeý departamentiniń birlese atqarǵan jumysy arqyly osyndaı zańsyzdyqtyń beti ashyldy», deıdi oblys boıynsha memlekettik kirister departamenti basshysynyń orynbasary Erkin Álı.
Departament basshysynyń orynbasary keltirgen derekke júginsek, byltyr zańsyz aınalymǵa engen 28145,6 lıtr alkogol ónimi tárkilengen. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 7362,2 lıtrge artqan. Sot sheshimine sáıkes kóleńkeli kásippen aınalysqan azamattarǵa 4,5 mln teńge aıyppul salynǵan.
Qarapaıym halyq jyldar boıy túrli qarjylyq pıramıdalardyń zardabyn tartyp kelgeni barshaǵa belgili. Alaıda zańǵa shekeden qaraıtyndar kásibin toqtatýǵa asyqpaıtyn sekildi. Zańsyz jumys atqarǵan túrli oıyn-saýyq otaýlary men qarjylyq pıramıdalardyń jolyn kesý boıynsha da óńirde aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jumys atqarylǵan. Nátıjesinde, zańdy belden basý arqyly tabys tabýǵa beıimdelgen kásip ıeleri tıisti jazasyn alyp otyr.
«Osy jyly ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentiniń qolǵa alýymen qarjy pıramıdalaryn jáne zańsyz oıyn-saýyq oryndaryn uıymdastyrýshylarǵa qatysty 6 qylmystyq is tirkeldi. Departament qyzmetkerleri zardap shekken azamattarǵa keltirilgen zalaldy óteý jáne uıymdastyrýshylar qolǵa alǵan qylmystyq isti anyqtaý boıynsha barlyq qajetti sharany qabyldady. Naqtyraq aıtar bolsaq, byltyr «Chia Tai Tianging Pharmaceutical Group» qarjy pıramıdasyn uıymdastyrýshylarǵa qatysty sot úkimi shyqty. Nátıjesinde, satyp alynǵan páter túrindegi múlik pen 10 mln teńgeden asa qarajat tárkilendi. Jalpy alǵanda, kóleńkeli kásippen shuǵyldanǵandarǵa qatysty jumys bir sátke de toqtamaq emes. О́ıtkeni zańsyzdyqtyń jolyn kesý – basty maqsat. О́tken jyldyń 11 aıynda qarjylyq pıramıda men zańsyz oıyn-saýyq belgileri bar 3 372 silteme buǵattaldy. Sonymen qatar 720 qatysýshysy bar qarjylyq pıramıdalardyń 7 WhatsApp qosymshasyndaǵy toptar jabylǵan edi», deıdi Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamenti basshysynyń orynbasary Samat Qoıbaqov.
Onyń aıtýynsha, ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentiniń óńirdegi ókildigi tarapynan kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy kúres jumysy jyl ótken saıyn qarqyndy júrgizilip jatyr. Ásirese aksızdeletin ónimderdi zańsyz aınalymnan shyǵarý boıynsha naqty jumystar qolǵa alynǵan.
«Departament qyzmetkerleri aksızdeletin ónimderdiń zańsyz aınalymymen belsendi túrde kúres júrgizip jatqanyn aıtpaı ketýge bolmas. Álbette, qolǵa alynǵan jumystar óz nátıjesin berip jatqany daýsyz. Kórshiles Qyrǵyz Respýblıkasyna munaı ónimderin zańsyz shyǵarýǵa qarsy kúres óńirdegi ózekti máselelerdiń qatarynda ekeni belgili. Bul baǵyttaǵy jumystarǵa barynsha baıyppen qarap, der kezinde zańsyzdyqtyń aldyn alýǵa den qoıǵan jón. Osy bir ótkir máseleni sheshý maqsatynda, óńirde «Peretok» jedel-profılaktıkalyq is-sharasyn ótkizýge arnalǵan arnaıy algorıtm ázirlengen. Quzyrly organdardyń qolǵa alǵan jumysynyń nátıjesinde, munaı ónimderiniń zańsyz shyǵarylýy 65 paıyzǵa azaıdy. Bul óz kezeginde janarmaıdyń ishki naryqtaǵy jetispeýshiligin azaıtýǵa zor yqpal etetini anyq. Osy jyldyń 11 aıynda jalpy quny 5 mlrd teńgeden asatyn temeki ónimderiniń zańsyz aınalymyna qatysty 22 qylmystyq is tirkeldi. 6,8 mln qoraptan asa temeki zańsyz aınalymnan shyǵaryldy», deıdi S.Qoıbaqov.
Al oblys boıynsha memlekettik kirister departamenti basshysynyń orynbasary Erkin Álıdiń aıtýynsha, munaı ónimderi boıynsha zańsyz aınalym 132,4 tonnany quraǵan. Sot sheshimderine sáıkes 4,2 mln teńge kóleminde aıyppul salynyp, onyń 3,7 mln teńgesi óndirilgen.
О́ńirde páterdi jalǵa berý qyzmetimen aınalysatyndardyń jumysyn júıeleýge de basymdyq berilip otyr. Bul óz kezeginde jergilikti qazynaǵa salyqtyq tólemder túsiretini anyq. E.Álı keltirgen derekke sensek, múlikti jalǵa berýmen aınalysatyn kásipkerdiń sany 2 971-ge jetken. Al osy jyly júrgizilgen túsindirý jumysynyń nátıjesinde, 586 azamat jeke kásipker retinde tirkelgen.
Jambyl oblysy
