Reformalardy júzege asyrýdyń tyń tásilderi ázirlenedi

Memleket basshysynyń «Ana tili» gazetine bergen suhbatyna keńinen toqtalǵan Premer-mınıstr jaqyn arada bıýdjet-salyq jáne tarıf saıasaty reformalary boıynsha jańa tásilder usynylatynyn aıtty. Ekonomıkalyq ósimdi joǵary deńgeıde qamtamasyz ete otyryp, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa arnalǵan mindetterdi múltiksiz oryndaý kerek ekenine nazar aýdartty.

«Prezıdent «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda Úkimettiń mindeti ekono­mıkanyń ósimin qamtamasyz etý jáne azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartý ekenin atap ótti. Biz qarqyndy ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýimiz qajet.  Osyǵan oraı Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Maqashulynyń jetekshiligimen Úkimettiń ekonomıkalyq blogi sarapshylar tobymen birlesip, bıýdjet-salyq jáne tarıf saıasaty reformalary bo­ıynsha jańa tásilder ázirlep jatyr. Onyń qatarynda áleýmettik qam­syz­dan­dyrý salasyna qatysty másele­ler de bar. Atalǵan tásilder sarapshy­lar qaýym­dastyǵymen jan-jaqty talqylaýdan keıin usynylady», dedi O.Bektenov.

Jańa jyldyń is-sharalar jospary

Otyrysta Premer-mınıstr qaýipsiz eńbek jaǵdaıynyń saqtalýyna qatań baqylaý júrgizýdi jáne ekonomıka úshin joǵary bilikti mamandar daıarlaý ju­mystaryn kúsheıtýdi tapsyrdy. Son­daı-aq eldegi bıznesti jumysshy kadr­lardyń biliktiligin arttyrýǵa, olardy áleýmettik qoldaýǵa jáne laıyq­ty eńbek jaǵdaılaryn jasaýǵa kúsh salý­ǵa shaqyrdy. Úkimet otyrysynda Pre­zı­dent jarııalaǵan Jumysshy maman­dyq­tary jylyn ótkizý máseleleri de qaraldy. Oqý-aǵartý, Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý, О́nerkásip jáne qu­rylys, Energetıka, Kólik, Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrleri, sondaı-aq birqatar óńir ákimderi men «Atameken» UKP basshylyǵy tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim berýdi reformalaý, jumys­shy kadrlardy qoldaý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady.

Prezıdent tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda Úkimet 2025 jyly Ju­mys­shy mamandyqtary jylyn ótkizý jónindegi is-sharalar josparyn bekitti. Qujatta engizilgen 7 baǵyt pen 70 qadam jumys berýshilerdiń qatysýyna jáne jumysshy maman daıarlaý men qoldaýǵa, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdiń tartym­dylyǵyn arttyrýǵa, eńbek quqyqtaryn qorǵaý tetikterin damytýǵa baǵyttalǵan. Jospardy iske asyrýǵa naqty sektor sýbektileri, memleket­tik jáne jergilikti atqarýshy organ­dar, ulttyq kompanııalar men salalyq qaýym­­dastyqtar tartylǵan.

«Uzaqmerzimdi jáne turaqty ekono­mıkalyq ósý faktorlarynyń biri – adamı kapıtaldy damytý. Ekonomıkanyń damýy jáne azamattar ál-aýqatynyń artýy óz kásibin jetik meńgergen mamandar­ǵa baılanysty. Sondyqtan biz eńbek adamynyń mártebesin kóterý úshin tıisti is-sharalardy kezeń-kezeńimen qabyldaımyz. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy tarapynan 2025 jyl Jumysshy mamandyqtary jyly dep jarııalandy», dedi Úkimet basshysy.

Premer-mınıstr eńbek zańnama­synyń, eńbek jaǵdaılary men qaýip­sizdiginiń saqtalýyna baqylaýdy kúsheı­týdiń, sondaı-aq kásiporyndarda eńbek daý­laryna jol bermeý úshin aldyn alý sharalaryn qabyldaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrine jumysshylardyń qaýipsiz eńbek jaǵdaılarynyń saqtalýy­na qatań monıtorıng júrgizýdi, sonyń ishinde kásiporyndardyń sıfrlyq kartasyn engizýdi tapsyrdy.

Kólik salasyndaǵy, atap aıtqanda, avıasııa, temirjol jáne keme qatynasy sııaqty joǵary tehnologııalyq salalar­daǵy kadr tapshylyǵy máselelerine nazar aýdaryldy. Kólik mınıstrligine kompanııalarmen birlesip osy salalar úshin mamandar daıarlaýdyń naqty josparyn ázirleý isi júkteldi.

Agroónerkásip keshenin ornyqty damytý úshin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi óńir ákimderimen birlesip, aýyl­daǵy mamandarǵa tartymdy jaǵdaı jasaý máselelerin belsendi túrde py­syq­tap, osy baǵytta jańa baǵdar­lama­lardy iske qosýy lázim.

Kadr daıarlaý jáne qaıta daıarlaý isine bıznes te belsendi atsalysýy qajet. Elimizde jumys berýshi esebi­nen biliktiligin arttyrýǵa baratyn qyz­metkerler úlesi – 6%. EYDU elderinde bul kórsetkish 48%-ǵa jetedi.

Jumysshy mamandar jeńildikterge ıe bolady

Úkimet basshysy jumysshy kadr­lar úshin ıpotekalyq jáne jalǵa beriletin turǵyn úıdiń jeńildetilgen baǵdarlamalaryn iske qosý máselelerin nazarǵa aldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova Jumysshy mamandyqtary jylyn ótkizý jónindegi 2025 jylǵa josparlanǵan is-sharalar kesheni týraly aıtty. Mınıstrdiń sózinshe, 4,8 mıllıon adam nemese barlyq jumys isteıtin azamattyń 52%-ynyń kásiptik nemese tehnıkalyq bilimi bar. Olar 2,2 myń jumysshy mamandyǵy boıynsha jumys isteıdi. Jumysshy kadrlar kólik, saýda, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy sııaqty salalarda kóbirek suranysqa ıe.

«Aktýarlyq modelder negizinde ázirlengen boljamdarymyz aldaǵy jyl­dary jumysshy kadrlarǵa degen qajet­tilik tek arta túsetinin kór­setedi. Aldaǵy 6 jylda kadrlarǵa jıyntyq suranys 1,6 mln adam dep josparlanyp jatyr. Onyń qatarynda kásip­tik-tehnıkalyq bilimi bar jumys­ker­lerge jartysynan astamy tıesili. Olardyń 400 myńǵa jýyǵy – jumysshy mamandyqtary. Oǵan maman­dan­dyrylǵan tehnıka júrgizý­shileri, santehnık, dánekerleýshi, qurylys ma­mandyqtary men tehnıkalyq baǵyttaǵy jumysshylar jatady», dedi mınıstr.

Aıtýynsha, jobalardyń ınnovasııa­lyq navıgatory ázirlengen. Platforma qazirdiń ózinde kadrlarǵa degen qajet­tilikti boljaýǵa, sondaı-aq eńbek nary­ǵynyń suranystaryn TjKB uıym­darynda mamandar daıarlaýmen úndes­tirýge múmkindik beredi.

«Jumys oryndaryn qurý kórsetkish­teri, eńbekaqy qorynyń mólsheri, jalaqy­ny ýaqtyly tóleý men áleýmettik aýdarym negizinde jobalardyń tıim­diligin baǵalaýdy júzege asyra alamyz. Búgin­de 150 myń jumys ornyn quratyn 755 ınves­tısııalyq jobaǵa monıtorıng júrgizilip jatyr», dedi S.Jaqypova.

Kadrlardy daıarlaý sapasyn qamta­masyz etý úshin jumysshy kásipteri boıynsha 1,6 myń kásiptik standart, sondaı-aq olardyń negizinde bilim berý baǵdarlamalarynyń 87%-y jańartyldy. Eýroodaq elderiniń standartyn qoldana otyryp, 12 myńnan astam daǵdylardy qamtıtyn Elektrondyq daǵdylar banki quryldy. «Osy jyly taǵy 100 kásiptik standart ázirlenip, jańartylady. Biliktilikti tanýdy baǵalaý 4 táýelsiz ortalyqtyń bazasynda bastaldy. Bıyl osyndaı taǵy 5, onyń qatarynda halyq­aralyq standarttarǵa saı 2 ortalyq ashýdy josparladyq», deıdi.

Jumysshy mamandyqtary jylyn ótkizý jónindegi is-sharalar josparyna sáıkes tálimgerlik ınstıtýtyn damytý, bos jumys oryndary jármeńkesin ótkizý jáne oqýshylar men TjKB stýdentterin jumys izdeý men jumysqa ornalastyrý daǵdylaryna oqytý kózdelgen. Eńbekmın basshysy jumyskerlerdiń quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý úshin vedomstvo áleýmettik áriptestermen birlesip iske asyratyn sharalar týraly da aıtty.

• Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý salasyndaǵy sıfrlyq monıtorıng arqyly óndiristik jaraqattanýdyń aldyn alý tetikterin jetildirý, kásip­oryn­darǵa táýekel klasyn bere otyryp, kásiptik táýekelderdi ıntegraldy baǵa­laýdy engizý, sondaı-aq eńbek qaýipsiz­digi men eńbekti qorǵaýǵa jáne mamandan­dyrylǵan uıymdarǵa jaýapty adamdardy oqytýǵa jáne olardyń bilimin tekserýge qoıylatyn talaptardy kúsheıtý;
• Eńbek qatynastarynyń ashyqtyǵy men zańdylyǵyn qamtamasyz etý úshin jumys berýshilerdiń shtat kestesin ornalastyrýyn, eńbek jáne ujymdyq sharttar jasasý rásimderin elektrondyq formatqa aýystyrýdy kózdeıtin eńbek qatynastaryn deklarasııalaý tetikterin engizý josparlanyp otyr;
• Halyqaralyq eńbek uıymymen yntymaqtastyq sheńberinde zańnamany jetildirý jónindegi usynymdardy kózdeıtin laıyqty eńbek qaǵıdattaryn ilgeriletý jónindegi birlesken is-qımyl jospary iske asyrylady.

Vedomstvo basshysy keıingi jyldary mınıstrlik azamattardy jáne eńbek salasyndaǵy bıznesti qoldaýdyń damyǵan júıesin qurǵanyn atap ótti. Ol kóptegen onlaın qyzmetti biriktiredi. Jumys izdeýden jáne óndiriste qaýipsizdikti qamtamasyz etýden bastap, kásibı daǵdylardy damytýǵa, onyń ishinde jumysshy mamandyqtaryna deıingi kóptegen mindetti sheshedi.

«Jumysshy mamandyqtary salasyn­daǵy asa mańyzdy jobalardyń biri – Kásiporynnyń sıfrlyq kartasy. Bul bizge naqty ýaqyt rejiminde kásiporyndardaǵy táýekelderdi aldyn ala anyqtaýǵa jáne aldyn alý sharalaryn júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Modelde qarjylyq, áleý­mettik jáne eńbek sııaqty 60-tan as­a kórsetkish boıynsha málimetter qol­danylady. Kásiporynnyń sıfrlyq kartasyn buryn qurylǵan Otbasynyń sıfr­lyq kartamen úılestirý jańa múmkin­dik jasaıdy. Jumys berýshi kásip­oryn­­daǵy jumyskerlerdiń áleýmet­tik ál-aýqa­tyn eskere otyryp, táýekelderdi avtomatty túrde anyqtaıdy. Eger jumysshy baspa­na­ǵa muqtaj bolsa, onyń otbasy kóp­balaly  nemese onda múgedektigi bar adam mártebesi berilgen múshesi bolsa, ju­mys berýshi muny bilip, tıisti qoldaý kór­sete alady. Bıznes úshin Kásiporynnyń sıfr­lyq kartasy – jumyskerlerdiń ál-aýqa­tyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan áleýmet­tik ja­ýap­kershilik qaǵıdattaryn is júzinde júze­ge asyrýǵa arnalǵan qural», dedi mınıstr.

Biliktilikti arttyryp otyrýǵa mán beriledi

Premer-mınıstr  ekonomıkanyń basty óndiristik qýaty kásibin jetik meńgergen mamandar ekenin aıtty. Sondyqtan olarǵa qolaıly jaǵdaı jasalýy kerek. Qazirgi jumysshylardyń joǵary tehnologııalyq jabdyqtarmen, avtomattandyrylǵan júıelermen jumys isteýi biliktilikti arttyryp, ıntellektýaldyq áleýetti jáne sıfrlyq saýattylyqty, jeke quzyrettilikti úzdiksiz damytyp otyrýdy talap etedi.

Búginde ekonomıkaǵa myńdaǵan bilikti jumysshy qajet. Munymen birge, jyl saıyn jańa mamandyqtar paıda bolady. Sondyqtan bolashaqtaǵy daǵdylar men quzyretterdi boljaý úshin ákimdikterge kásipterdiń óńirlik atlasyn jasaý kerek. Jastardyń jumysshy mamandyǵyn sanaly túrde tańdaýy úshin kásiptik baǵdar berý isinde jańa tásilderdi júzege asyrǵan jón. Bolashaq maman óziniń kásiptik perspektıvasyn kórip otyrýy úshin mektep, kolledj, kásiporyndar arasynda ózara is-qımyl modelin qurý qajet. Bul baǵytta Oqý-aǵartý mınıstrligine tehnıkalyq jáne kásiptik bilim salasyna sapaly ózgerister engizý isi júkteldi.

«Jumysshy kadrlardy áleýmettik qoldaýdyń úzdik korporatıvtik tájirıbesin keńinen taratyp, jańa yntalandyrý sharalaryn engizý kerek. О́nerkásip, Energetıka, Kólik, Aýyl sharýashylyǵy, Sý resýrstary mınıstrlikterine kásiporyndarmen, ákimdiktermen jáne «Otbasy bankimen» birlesip, jumysshy kadrlar úshin ıpotekalyq jáne jalǵa beriletin turǵyn úıdiń jeńildetilgen baǵdarlamalaryn iske qosý máselelerin pysyqtaýdy tapsyramyn», dedi O.Bektenov.

Máseleni qaraý qorytyndysy bo­ıynsha Premer-mınıstr múddeli mem­lekettik organdar, ákimdikter, ulttyq kompanııalar men kásiporyndarǵa Prezıdent jarııalaǵan Jumysshy maman­dyqtary jylyn ótkizý jónindegi salalyq jáne óńirlik josparlardyń sapaly iske asyrylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Barlyq is-shara júıeli, nátıjeli jáne olardyń áleýmettik-ekonomıkalyq uzaqmerzimdi áseri bolýǵa tıis.

«Úkimet Jumysshy mamandyqtary jylyn ótkizý máselelerin únemi baqy­laýda ustaıdy», dedi Premer-mınıstr.