Foto: Ashyq derekkóz
Sarapshynyń aıtýynsha, Turaqty damý maqsattary – álem elderin áleýmettik, ekonomıkalyq jáne ekologııalyq syn-qaterlerge birlese qarsy turýǵa úndeıtin jahandyq baǵdar.
«Qazaqstan bul maqsattarǵa 2016 jyly qosylyp, birden Parıj kelisimine qol qoıyp, ekologııa, densaýlyq saqtaý, adam quqyǵy jáne áleýmettik ádilettilik salalarynda birqatar mańyzdy zańdardy qabyldady. 2020 jyly «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» kodeks jańaryp, medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa jol ashty. Al 2021 jylǵy Ekologııalyq kodeks ekologııalyq talaptardyń oryndalýyn kúsheıtip, «jasyl» tehnologııalardy endirýge baǵyt berdi. Sondaı-aq 2024 jyly kúshine enetin «Adam saýdasyna qarsy is-qımyl týraly» zańy adam quqyǵyn qorǵaýdy jańa deńgeıge kótermek», dedi Sanjar Qadyrbaev.
Aıta keteıik, Turaqty damý maqsattaryn iske asyrý prosesin Parlament udaıy nazarda ustap otyr.
«Senat janyndaǵy Jobalyq keńse árbir TDM kórsetkishiniń oryndalýyn saraptap, zańnamalyq bazany jetildirýge usynystar ázirleıdi. Osylaısha Parlament pen Úkimettiń birlesken jumysy yqshamdalyp, naqty nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik bar. Bıyl Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń turaqty damý salasyndaǵy ulttyq maqsattar men mindetterdiń iske asyrylýyn monıtorıngileý jónindegi Parlamenttik komıssııa qurý týraly» qaýly qabyldanyp, zań shyǵarý bıliginiń quzyreti kúsheıdi. Endi 2030 jylǵa deıingi ulttyq ındıkatorlardy naqtylaý jáne perspektıvaly zańnamalyq bastamalardy ázirleý basty nazarǵa alynbaq», dedi sarapshy.
Sanjar Qadyrbaev desentralızasııa reformalary aıasynda jergilikti bılik ókilettikteri edáýir artqanyn tilge tıek etti. Bul aýyl-aımaqqa derbes bıýdjetpen qosa, naqty problemalardy sheshýge qajet resýrstardy ıkemdi paıdalanýǵa múmkindik berdi.
Tórtinshi deńgeıli bıýdjet. 2018 jyldan bastap aýyldyq okrýgter óz kiristerin basqaryp, salyq pen alymdardy tıimdi paıdalanýǵa jol ashty.
Jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý tujyrymdamasy. 2021 jylǵy tamyzda qabyldanǵan tujyrymdama ákimderdiń biliktiligin arttyryp, jergilikti basqarý tetikterin zamanaýı talaptarǵa beıimdeýdi kózdeıdi.
Bıýdjet shyǵyndary men satyp alýlardy ońtaılandyrý. Jergilikti jerde qarjy bólýdiń ashyqtyǵyn arttyrý úshin memlekettik satyp alý salasyndaǵy rásimder jeńildetilip, zańnama jetildirildi. Nátıjesinde óńirler sapaly qyzmet kórsetýdi qolǵa alyp, «jasyl» jobalarǵa kóbirek kóńil bólip jatyr.
Sondaı-aq oblystyq jáne aýdandyq máslıhattar TDM aıasynda óńirlik baǵdarlamalardy bekitip, olardyń oryndalýyn qadaǵalaıdy. Densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne ınfraqurylymdyq bastamalarǵa basymdyq bere otyryp, azamattyq qoǵamdy da sheshim qabyldaý prosesine tartady.
«Qazaqstannyń TDM-ǵa qosylýy – ishki jáne syrtqy saıasattaǵy mańyzdy qadam. El jasyl ekonomıkaǵa kóshýde, kómirtegili beıtaraptyqqa qol jetkizýde naqty mindetter qoıyp, ınvestısııalar tartý arqyly jahandyq bastamalardy qoldaýǵa daıyn ekendigin dáleldep otyr. Inklıýzıvti ınstıtýttar – turaqty damýdyń basty tiregi. Parlamenttiń qabyldaǵan zańdary men jergilikti organdardyń belsendi jumysy nátıjesinde Qazaqstan Turaqty damý maqsattaryna jaqyndaı tústi», deıdi sarapshy Sanjar Qadyrbaev.
Jalpy, Turaqty damý maqsattaryna qol jetkizý – bir kúndik sharýa emes, uzaqmerzimdi strategııalyq maqsat. Bul baǵytta Parlamenttiń zańnamalyq bastamalary men jergilikti ókildi organdardyń belsendi áreketi kóp is tyndyryp jatyr. Aldaǵy jyldary da Qazaqstannyń osy jolda jańa reformalar men jobalardy júzege asyryp, jahandyq qaýymdastyqpen birlese jumys isteıtini sózsiz.
