Kartop qory jetkilikti

Kórshi elderdiń, ásirese О́zbekstan tarapynan suranystyń artýyna jáne eksporttyq baǵanyń joǵary bolýyna baılanysty bıyl kartop eksporty 1,5 esege, ıaǵnı 411 myń tonnadan 605 myń tonnaǵa deıin ósti. Kartopqa degen asa joǵary suranys ishki naryqqa áser etkeni atap ótildi. Máselen, keıingi aptada eksportqa baǵyttalǵan óndirýshiler arasynda baǵanyń kúrt ósýi (170 teńgeden 270 teńgege deıin) tirkeldi.

Osyǵan baılanysty ishki naryqtaǵy kartop baǵasyn turaqtandyrý maqsatyn­da 2025 jylǵy 18 qańtarda ótken Saýda qyzmeti máseleleri jónindegi vedomstvo­ara­lyq komıssııa otyrysynda kartop­ty úshin­shi elderge áketýdi 6 aı merzimge shekteý týraly sheshim qabyldandy. Bul shara EAEO elderine qoldanyl­maı­dy, alaıda bul baǵyttaǵy eksport­qa baqylaý júrgiziledi. Sonymen qatar qalyptasqan jaǵ­daıdy eskere otyryp, bıylǵy 16 qań­tar­da eksportqa fıtosanıtarııalyq ser­tı­fıkattar berý tolyǵymen toqtatyldy.

Qabyldanǵan sharalar kartop baǵasynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge, baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeýge jáne naryqqa qatysýshylar tarapynan alypsatarlyq áreketterdi boldyrmaýǵa baǵyttalǵan.

Sondaı-aq Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń aýmaqtyq organdary monopolııaǵa qarsy organnyń aýmaqtyq bólimshelerimen birlese otyryp, jaǵdaıǵa kúsheıtilgen qadaǵalaý júrgizedi jáne saýda qyzmeti máseleleri bo­ıyn­sha qoldanystaǵy zańnamany buz­ǵan jaǵdaıda olar naryqqa qatysý­shy­larǵa shuǵyl yqpal etý sharalaryn qabyldaıdy.

AShM derekterine súıensek, búgingi tańda qolda bar qorlar 2025 jylǵy erte egin jınaý naýqanyna deıin ishki qajet­tilikti tolyq jabý úshin jet­kilikti. 19 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha qorlar saýda jelilerindegi qorlar­dy esepke almaǵanda 850 myń tonna­dan asady (kartop ósirýshiler qaýymdas­tyǵy boıynsha 600 myń tonna, tu­raq­tandyrý qorlaryndaǵy 68 myń tonna, jeke qosalqy jáne shaǵyn sharýashy­lyqtardaǵy jertólelerde 200 myń tonnadan astam).

Byltyr kartoptyń jalpy ónimi 2,9 mln tonnany qurady (onyń ishinde erte ónim – 300 myń tonna). Sonymen qatar ımport 56 myń tonna boldy. Naryqqa taratý úshin kartoptyń kólemi 2024 jyl­dyń tamyz aıynan bastap 2,6 mln ton­nany quraıdy, halyqtyń jalpy qajettiligi – 1,5 mln tonna (onyń ishinde qalalyq 954 myń tonna) erte egin jınaý naýqanyna deıin (qańtar-sáýir). 2024 jylǵy tamyzdan jeltoqsanǵa deıin 844 myń tonna tutynyldy, 620 myń tonna eksporttaldy (2024 jylǵy qańtardan jeltoqsanǵa deıin). 2025 jylǵa arnalǵan boljamdy tutyný kólemi (qańtar-sáýir) – 675 myń tonna.