Jádiger • 13 Aqpan, 2025

Mámbet áýlıe murasy

70 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ­­sırek kitaptar qorynda HH ǵasyrdyń basynda baspa júzin kórgen Quran kitaby saqtalyp tur. Qundy kitap – aldaǵyny boljaǵan áýlıe, temirden túıin túıgen usta Mámbet Oljabaıulynan qalǵan jádiger. Kóp jyl áýlıe urpaqtarynyń qolynda saqtalǵan kitap byltyr mýzeıge tapsyryldy.

Mámbet áýlıe murasy

Osydan biraz buryn oblystyq mýzeı ujymy «Syr óńi­rindegi dalalyq ekspedısııa jáne empırıkalyq zertteýler» ǵylymı jobasyn qolǵa alyp, onyń sheńberinde aımaqta ótken ustalar men olardyń muralary keńinen zerttelgen bolatyn. Mýzeı qoryn etnografııalyq eksponattarmen tolyqtyr­­ǵan osy bastama aıasynda zamanynda ustalyq qylyp, naý­qastardyń dertine shıpa berer emshilikpen aınalysqan Mámbet áýlıe ustaǵan Quran kitaby halyq ıgiligine aınaldy.

El aýzyndaǵy ańyzda Mám­bet Oljabaıulynyń HIH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda qazirgi M.Shámenov aýyl­dyq okrýgine qarasty «Kók­­ton­dy» asarynyń mańynda ­dú­nıege kelgeni aıtylady. Kishi júzdegi Tabyn rýynyń Toqberli atalyǵynan taraıtyn Mámbetke áýlıelik pen ustalyq qasıet bala ke­zinde qonǵan desedi.

Birde qazirgi ustahanasy turǵan jerde top balamen birge mal jaıyp júrgen bala Mámbet kórik basyp, tóstegi temirdi balǵamen uryp jatqan adamdardy kóredi. Qa­syndaǵylar baıqamaǵan osy tylsym balaǵa jıi kórine bergen soń ákesi Oljabaı aýyl aq­saqaldaryn alyp álgi jerge keledi. Ol «Mundaıda mal shalyp, qurbandyq berý kerek» degen qarııalardyń aqylymen astyndaǵy atyn shalyp ji­bergende mańyndaǵylardyń kózine gúrsildegen kórik, ja­lańdaǵan ot, shaqyldaǵan bal­ǵa kóringen eken. Sodan aýyl aqsaqaldary: «Myna us­ta dú­keniniń ıesi Mámbet bolady», dep balaǵa batasyn berip­ti.

Áýlıeniń piri jeti qazan, aqqý, jolbarys, qasqyr, jylan bolǵan desedi. El arasynda búginge deıin qyzýy temirdi balqytatyn otqa qolyn súńgitip, bir sıpa­ǵanda qazannyń jaryǵyn bi­teı­tin áýlıeligi, adam basyn­daǵy jarany sıpap-aq jazatyn emshiligi týraly jıi aıtylady.

Quran kitabyn áýlıege Qaljan ahýnnyń balalary syılaǵan degen derek bar. Mám­bettiń urpaǵy Telǵara Oryn­baıuly máńgilik mekeni Jalaǵash kentinen Batysqa qaraı jol boıynan buıyrǵan baba zıratynyń shyraqshysy bolyp, ózi dúnıeden ótkenge deıin osy kitapty kóziniń qa­rashyǵyndaı saqtaǵan eken. Qundy dúnıeni mýzeı qoryna osy Telǵara aqsaqaldyń qyzy aqyn-sazger, ulaǵatty ustaz Aıkúmis Orynbaeva tapsyrypty.

Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń ǵylymı qyzmetkeri Lázzat Jalǵasbaevanyń aıtýynsha alda qundy dúnıeni túrli taqyryptyq kórmelerge qoıý josparlanyp otyr.

 

QYZYLORDA