Másele • 25 Aqpan, 2025

Gaz óńdeý zaýytynyń ıgiligin qashan kóremiz?

380 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Kaspıı teńiziniń biz jaq sektorynda kómirsýtekti shıkizat qory tabylǵan úsh kenish bar. Bul – Qashaǵan, Qaırań jáne Aqtoty. Onyń ishinde eń iri ken orny – Qashaǵannan «qara altyn» óndirý 9 jyl buryn bastaldy. Bes elge ortaq aıdyn tereńindegi munaımen birge eki ónim ilese shyǵady. Biri – ilespe gaz, ekinshisi – kúkirt. Prezıdent Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Qashaǵandaǵy gaz óńdeıtin zaýyt qurylysy máselesine arnaıy toqtaldy. Jobaǵa jaýaptylarǵa qurylysty mejelengen merzimde aıaqtaýdy tapsyrdy.

Gaz óńdeý zaýytynyń ıgiligin qashan kóremiz?

Byltyr Soltústik Kas­pıı jobasynyń operatory – NCOC kompanııasy atalǵan kenishten 17,4 mln tonna munaı óndirdi. Demek «qara altynmen» birge ilesip shyqqan gaz kólemi az emes. Sol sebepti, Atyraý oblysynda «kógildir» ónimdi el ıgiligine jaratý maqsatynda gaz óńdeý zaýytynyń qurylysy bastaldy. «QazaqGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Sanjar Jarkeshovtiń aıtýynsha, jańa óndiris orny kestege sáıkes 2026 jyldyń aıaǵynda paıdalanýǵa berilýi tıis. Qazir zaýyt qurylysynda ilge­rileýshilik bar. Qurylys alańynda 58 myń tekshe metr beton quıý jumystary aıaqtaldy. Metall konstrýksııalar men mehanıkalyq jabdyqtardyń montajy bastalyp, 2 myń 300 tonnasy atqarylǵan. Qurylys alańynda 200 tonnaǵa deıingi júkti kóteretin eki kran bar. Endi 400 tonnalyq aýyr júkti kóteretin krandardy ákelý jos­parlanypty.

Gaz óńdeý zaýytynyń qury­lysyn júrgizetin bas merdigerge «KCG» jáne «Integra» JShS tańdalǵan. Osy kezge deıingi joba qarqyny 42%-dy quraıdy. Jabdyqtardyń 90%-y qurylys alańyna jetkizilipti. Ýchaskedegi jumysqa 945 adam tartylǵan. Onyń 70%-y – jergilikti tur­­­ǵyn­dar. Olarǵa jumysty úzilisiz júrgizý úshin 75 tehnıka bólingen.

«Qazir qurylys alańynda jumys qarqyny arta tústi. Kóktemde iri kólemdi tehno­lo­gııa­lyq qural-jabdyq­tar­dyń montajy jasalady. Aldaǵy mamyr aıynda qurylys jumysy sharyqtaý kezeńine taıap, sol kezde jumysshylar sany 2 adamǵa jetedi», deıdi S.Jarkeshov.

Mamandardyń túsindirýinshe, zaýyt iske qosylǵan soń óńdelgen gazdan tórt túrli ónim shyǵarý kózdelip otyr. Bul – jylyna shamamen 727 mln tekshe metr taýarlyq gaz, 115,5 myń tonna suıytylǵan munaı gazy, 17 myń tonna kompozıttik gaz jáne 218,5 myń tonna túıirshiktelgen kúkirt. Bolashaqta gaz zaýytyn basqarýdyń basym bóligine Katar eliniń kompanııasy ıelik etýi múmkin. О́ıtkeni byltyr qarashanyń sońynda gaz óńdeý zaýytynyń 75% aksııasyn atal­ǵan eldiń kompanııasyna satý jóninde kelissóz júrgizildi. Osy­ǵan oraı Doha qalasynda «QazaqGaz», «Power International Holding», KCG, HBP basshylary Qashaǵan gazyn óńdeý zaýytynyń qurylysyn jedeldetý máselesi talqylandy.

«Atalǵan kom­panııa-merdi­ger­lerdiń aksıo­ner­leri jobany júzege asyrý mártebesi, tapsyrmalar men qurylysty jedeldetý boıynsha qabyldanyp jatqan sheshimder týraly esep berdi. Qazir «Power International Holding» kompanııasynyń en­shiles kásiporny «UCC Holding» tarapynan gaz óńdeý zaýy­tynyń 75% aksııasyn satyp alý týraly kelissózder aıaqtaldy. Tran­zaksııa sharttaryn kelisý úderisi bastaldy», dep habarlady ulttyq kompanııanyń baspasóz qyzmeti.

Katarlyq «UCC Holding» kompanııasy Atyraý oblysyndaǵy gaz óńdeý zaýyty jobasyna operasııalyq baqylaý júrgizýdi qolǵa aldy. Bul kompanııa atal­ǵan joba operatory – «GPC Investment» JShS-nyń kúrdeli qurylys jónindegi atqarýshy dırektory qyzmetine Muǵal Maqymǵalıdy taǵaıyndady. Ol buryn Atyraý munaı óńdeý zaýytynda, «Adjıp QKO», «Nort Kaspıan ProKon Salıýshns» jáne «SNC-Lavalin» kompanııalarynda jumys istegen. Osy taǵaıyndaýǵa deıin katarlyq «UCC Holding» kompanııasynda basshylyq laýazymda qyzmet atqarǵan.

Sondaı-aq taraptar birlesken úsh jobany júzege asyrýdy jedeldetý máselesin qarastyrǵan. Birinshisi – qýaty 2,5 mlrd tekshe metr bolatyn Qashaǵan gazyn óńdeıtin ekinshi zaýyttyń jobasy. Ekinshisi – Beıneý – Bozoı – Shymkent magıstraldy gaz qu­by­rynyń ekinshi tarmaǵynyń qurylysy. Úshinshisi – Aqtóbe – Qostanaı KS-14 jobasy.

 

Atyraý oblysy