Qoǵam • 01 Naýryz, 2025

Abaı tiline qurmeti bólek

120 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qyrǵyz Respýblıkasymen shekaralas jatqan Qordaı aýdanynda 160 myńǵa jýyq halyq qonystanǵan. Resmı derekke júginsek, aýdan halqynyń 30 paıyzdan astamyn dúngen ultynyń ókilderi quraıdy. Birneshe aýylda dúngen halqy jergilikti jurtpen bite qaınasyp ómir súrip jatyr. Olardyń qazaq halqyna degen qurmeti men yqylasy qashanda zor. Qordaılyqtardyń kópshiligi dúngenderdiń eńbekqorlyǵyn, kishilik pen kisilik qasıetin joǵary baǵalaıdy.

Abaı tiline qurmeti bólek

Jergilikti halyqpen ton­nyń ishki baýyndaı aralasyp ketken dúngen jurtynyń ishinde qazaqtyń dástúrin berik ustanatyndar da jetkilikti. Tipti Ulystyń uly kúni Naýryz merekesin qazaqtarmen birge toılap jatqandaryn da san márte kórgenbiz. Olardyń qatarynda qazaq tilin erkin meń­gergen azamattar barshylyq. Dúngen aýyldaryndaǵy qazaq mek­tep­terinde memlekettik tilden sa­baq berip júrgen ustazdardyń aı­týyn­sha, jasóspirimderdiń talaby men yntasy zor. Tipti qazaq tilin qazaqtardan bir mys­qal kem bilmeıtinderi de jetkilikti.

Eki birdeı joǵary oqý ornyn bitirgen Vangar Voınse memlekettik tildi erkin meńgergen. Ara-tura qazaqtyń maqaldaryn qosyp sóz saptaǵanda, onyń tereń­digine tánti bolasyń. Bilge­nin balalarǵa úıretýden jalyq­paıtyn ol qazirgi kezde Sortóbe aýylyndaǵy mektepte qazaq tili jáne ádebıeti pániniń muǵalimi bolyp eńbek etip júr.

«Áýeli Shymkent qalasyn­daǵy Qazaq-Arab ýnıversıte­tinde joǵary bilim aldym. Arab tili muǵalimi jáne dintanýshy mamandyǵy bo­ıynsha joǵary oqýdy aıaqtaǵan soń, taǵy da oqýǵa tústim. Burynǵy Taraz memlekettik pedagogıkalyq ıns­tıtýtynda Qazaq tili men áde­bıeti pániniń muǵalimi ma­man­dyǵy boıynsha ekinshi joǵary oqý ornyn aıaqtadym. Mem­le­kettik tildi bir kisideı meń­ger­gennen keıin pedagog bo­lýǵa bet burdym. Aýyl jastaryna qazaq tilin úıretýdi ózimniń bas­ty boryshym dep eseptedim. О́ıtkeni memlekettik tildi bilý – árqaısysymyzdyń paryzymyz», deıdi V.Voınse.

Aýyldan alystamaǵan azamat qazir Sortóbe aýylyndaǵy №16 Mıhaıl Lermontov atyndaǵy orta mektepte eńbek etip júr. Vangardyń aıtýynsha, aýylda tórt mektep bar bolsa, bilim ordasynyń biri – taza qazaq mektebi. Munda dúngen ultynyń balalary qazaq tilinde bilim alyp júr. Al qalǵan úsheýi ara­las mektepter sanatyna jatady. M.Lermontov atyndaǵy orta mektepte 1 134 oqýshy bar. Olardyń barlyǵy memlekettik tildi meńgerýge den qoıǵan.

«Sortóbelik balalardyń qazaq tilin meńgerýge degen yn­tasy zor. Jergilikti jasóspi­rimdermen jumys isteý meni qanattandyrady, sha­byt­tandy­rady. Olardyń zeıinin ashý úshin qoldan kelgenshe jańa­shyldyq­pen jumys istep jatyr­myn. Rasynda, qazaq tilin bilý, meńgerý – elge, memleketke degen qurmet. «Bir til bilseń – bir adamsyń, eki til bilseń – eki adamsyń» degen sóz – meniń ómirlik ustanymym», deıdi keıipkerimiz.

Dúngen ultynyń balalaryna qazaq tilinen sabaq berip júrgen Vangar Voınseniń tórt balasy da memlekettik tildi jatyq meńgergen. Ákesiniń izdenim­pa­dyǵyna tánti bolyp ósken olar qaı kezde de bilimin jetildirýdi basty maqsaty dep sanaıdy.

«Biz úshin – Alǵys aıtý kú­niniń máni zor deýge bolady. Qaı kezde de baýyrmaldyǵy­­men baýraıtyn jergilikti halyq­qa degen rızashylyǵymyz shek­siz. Birligi myǵym eldi jaý da, daý da almaıdy. Sondyqtan da Jaratqan yntymaǵymyzdan aıyr­­masyn degen tilek kókeıde atoılap turady. Tatýlyqty tý etken memleketimizdiń baǵyn­dyrar bıigi men alar asýy alda ekenine esh kúmán joq. Qaı kezde qoldan kelgenshe qol­daý kórsetetin qazaq halqyna alǵys­tan basqa aıtarymyz joq», deıdi V.Voınse.

 

Jambyl oblysy,

Qordaı aýdany,

Sortóbe aýyly

Sońǵy jańalyqtar