Aıtys • 15 Naýryz, 2025

Qaıym aıtystyń has sheberi

160 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Bıyl 24-aq jyl ómir súrip, sońyna qısapsyz qazyna qaldyrǵan Ulbıke Jankeldiqyzynyń týǵanyna 200 jyl. Syrdyń Tereńózeginde týyp, Jambyl oblysyndaǵy Talas ózeniniń boıy­nan topyraq buıyrǵanmen, tańdaıynda óleńniń uıasy bar taǵdyrly talanttyń murasy muqym qazaqqa ortaq.

Qaıym aıtystyń has sheberi

Ulbıke esimi alǵash ret Másh­húr Júsip Kópeıuly, Áýbákir Dı­vaev, Vasılıı Radlov zertteýleri arqyly hatqa túsip, Myrzataı Joldasbekov, Sársenbi Dáýituly sekildi ǵalymdar eńbegine arqaý boldy. Sóz saıysynyń úlken bir salasy – qaıym aıtystyń alǵashqy qarlyǵashy sanalatyn aqyn murasyna janashyr jandar keıingi jyldary ónerimen kúlli qazaqqa tanylǵan talanttyń umytylyp bara jatqanyn jıi aıtatyn edi. Týǵanyna eki ǵasyr tolýyna baılanysty Syrdarııa aýdany ákimdigi uıymdastyrǵan respýblıkalyq aıtys osy bir olqylyqtyń ornyn toltyrdy.

Kórermender qatarynda «Amanat» partııasy oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Al­mas­bek Esmahanov, ekonomıka ǵylym­darynyń doktory, professor, akademık Baqbergen Dosmambetov, qoǵam qaıratkeri Rahymbergen Qurmanǵalıuly boldy. Aqyndar aıtysynyń ashylýynda aýdan ákimi Berik Sármenbaev ulttyq óner­diń asqarynda turǵan talanttyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly aıtyp ótti.

«Ulbıke Jankeldiqyzy qaıym aıtysta aldyna qara salmaı, darynymen erekshelengen. Onyń tili on eki jasta óleńmen shyqqan desedi. Aıtystary osy ónerdiń eń bir jaýhar, ásem úlgisi ekenin umytpaýymyz kerek», dedi aýdan basshysy.

Sóz saıysyn osy topyraq týmasy, belgili aıtysker aqyn Nurmat Mansur júrgizip otyrdy. Syr elinen shyqqan jas aqyn, «Kúmis dombyra» ıegeri Beksultan Orynbasar men Alma­ty oblysynyń atynan qatysqan Rústem Qaıyrtaı juby qoǵam­daǵy túrli máselelerdi qozǵady.

«Ulbıke alty alashqa málim edi,

Qaıymda qarsylasyn quryqtaǵan,

Aǵaıyn, peıilińnen aınalaıyn,

Aqynǵa yqylasyn sýytpaǵan»,

degen Beksultannyń oıyn jalǵaǵan Rústem aqynnyń osy kúni aıtysty kúni ótken óner dep júrgenderge:

«Joq kezde aldanyshyń bolǵan aıtys,

Toq kezde bosaǵaǵa aparylmaı,

Tórde turý kerek qoı kerisinshe,

Kónekóz Aıaz bıdiń shapanyndaı»,

degen jaýabyna jurt dýyldata qol soqty.

Kelesi jup qyzylordalyq Erasyl Baımentaev pen «ulyq aıdyń kep turmyn qarsańynda, Ulbıkeni jyrlaýǵa Ulytaýdan» degen Dıdar Qamıev boldy. Qar­sylasynyń aıtystan bólek ánshilik óneriniń jaıyn suraǵan saýalyna Dıdar aqynnyń:

«Jigitke jeti óner de az emes pe,

Sondyqtan artyq sózdi tyıa turǵyn,

Tal boıymnan tabylsa aıyp pa eken,

О́n boıynda joq óner keı aqyn­nyń,

Marǵasqa Manap aqyn jolyn qýǵan,

Qysqasy bir ózim bir teatrmyn»

degeni kórermendi bir jelpip aldy. Qos aqynnyń ónerine baǵa bergen qazylar alqasynyń sheshimimen:

«Kúderi men Ulbıkeniń sebebimen,

Aıtysqa qaıym degen úlgi kirgen,

Tili shyqpaı júrse de jarty ǵumyr,

Qazaqtyń qaıymy­na til bitirgen»,

degen Dıdar Qamıev basym tústi.

Alamandy ári qaraı jalǵa­ǵan jergilikti aqyn Muhamedjan Mansur men Shymkenttiń namysyn qorǵaǵan Birjan Baıtýov­tyń aıtysynda el tarıhy, ulttyq qun­dylyqtar sóz boldy. «Altyn dom­byranyń» úsh dúrkin ıegeri Muhtar Nııazov pen Jambyl oblysynyń aqyny Altynkúl Qasymbekova kópshilikke ázili jarasqan jeńge men qaıny aıtysynyń keremet úlgisin kórsetti.

Sóz saıysynyń sońǵy juby retinde sahnaǵa shyqqan shıelilik Erjan Ámirov pen «Aıtystyń aqtangeri» atanǵan Bekarys Shoı­bekov sóz qaǵystyrýynda Tereń­ózek topyraǵynyń qasıetin, osy óńirde týyp-ósken tulǵalar týraly aıtty. Bekarys aqynnyń

«Bul toıdy orazaǵa oraı qypty,

Ońynan keletinin bilipti aıqyn,

Myń alǵys Tereńózek el-jurtyna,

Umytpaı Ulbıkeni ulyqtaıtyn,

Erkelep úlgermegen esil qyzyn,

Eki ǵasyr ótse de umytpaıtyn» degen sózine Erjannyń:

«Ulbıke atynda bir kóshe bolsa,

Saýapty is bolar edi eselengen,

Kelesi kelgen sátte júreıikshi,

Ulbıke atyndaǵy kóshemenen»

degen jaýaby el azamattarynyń esinde júrer sharýa dep bilemiz.

Ár aqyn qaıymnyń has shebe­ri Ulbıkeniń qysqa ǵumyryn­da ulttyq ónerdegi salǵan sara jolyn jyrǵa qosty. Kórermen­ aqyndardyń uıqasyna, oram­dy oılary men tapqyr teńeýlerine qol soqty.

Qazylar alqasynyń she­shi­mimen alamannyń bas júldesi Muhtar Nııazovqa buıyrdy. Júl­deli birinshi oryndy Bekarys Shoı­bekov, qos birdeı ekinshi oryndy Altynkúl Qasymbekova men Dıdar Qamıev aldy. Úshinshi oryn Rústem Qaıyrtaı men Birjan Baıtýov­qa berildi. Sonymen qatar aıtysta óner kórsetken ózge aqyndarǵa arna­ıy marapat tabystalyp, qarjylaı syılyqtar berildi.

 

Qyzylorda oblysy,

Syrdarııa aýdany