Jaqynda Shymkent qalalyq mamandandyrylǵan ekonomıkalyq soty sýdyń qaınar kózderi men sýmen jabdyqtaý keshenin memleketke qaıtarý jóninde jergilikti ákimdiktiń talap-aryzyn qanaǵattandyrdy. Sot sheshiminde mekeme nysandardy jekeshendirýge alǵan kezde tıisti zańdardyń óreskel buzylǵandyǵy aıtylǵan. Atap aıtqanda, 4 sý jınaǵyshyn jekeshelendirý jónindegi hattamalar zańsyz dep tanyldy. Olar – Aqbaı-Qarasý, Badam-Saıram, Qyzylsaı, Tassaı sý jınaqtaǵyshtary. Sondaı-aq sot «Ýnıkanservıske» qarasty sý tazalaý keshenin, «Transvık» quramyndaǵy avtokólik sehyn da zańsyz jekeshelendirgen dep tapty.
«Qala ákimdigi sý kózderiniń strategııalyq nysan ekenin únemi aıtyp keledi. Sý kózderi men sýmen jabdyqtaý keshenderi kommýnaldyq menshikke ótken soń, memlekettiń múlki retinde qala beredi. Ony qaıta jekeshelendirýge eshkimniń quqy joq. Sottyń shyǵarǵan sheshimi – ádilettiliktiń saltanat qurǵany», dedi qala ákiminiń orynbasary Sársen Quranbek.
Qala ákimi orynbasarynyń aıtýynsha, «Sý resýrstary-Marketıng» JShS nysandary sý qubyry jáne káriz júıesi basqarmasy kommýnaldyq mekemesine tapsyrylady. Kezinde «Sý resýrstary-Marketıng» Eýropa qaıta qurý jáne damý bankinen kólemdi nesıe alǵan. Biraq ony jabý qazir tarıf esebinen júrgizilip jatyr. Sondyqtan erteńgi kúni bıýdjetke eshqandaı qosymsha salmaq túspeıdi. Kerisinshe, ákimdik aldaǵy ýaqytta aýyz sý tarıfin tómendetýge qatysty is bastamaq.
S.Quranbek megapolıstegi sý qubyrlary 56,5% tozǵanyn málim etti. 2022 jyly bul kórsetkish 46,9%-dy kórsetse, 2023 jyly qosymsha 10,7%-ǵa bir-aq ósip, búgingi tańda tozý deńgeıi 56%-dan asyp otyr. Negizinde, qubyrlardyń eskirýi 50%-dan aspaýy kerek. Bul «jasyl aımaq» bolyp sanalady. Sonymen birge jyl saıyn qubyrlar 2–3% shamasynda tozýy kerek. Shymkentte ol 10%-dan kóp. Ákim orynbasarynyń sózinshe, «Sý resýrstary-Marketıng» jylyna 2–3% ǵana qubyr aýystyrady. Bul qarqynmen sý júıesin jańalap bolǵansha qubyrdyń bári tozyp bitedi. Sondyqtan qala ákimdiginiń ókili jergilikti atqarýshy bılik sý júıelerin jańartý jumystaryna da barynsha kirisetinin atap ótti. S.Quranbek málimdegendeı, «Sý resýrstary-Marketıng» kompanııasyna 1929 shaqyrym aýyzsý qubyry tıesili bolsa, joǵaryda atalǵan kommýnaldyq kásiporyn ıeligine qarasty aýyzsý qubyry 5080 shaqyrymdy quraıdy. Memleket menshigindegi qubyrlardyń tozý kórsetkishi – bar-joǵy 4,9%.
«Sý resýrstary-Marketıng» bolsa áli sottyń sheshimin almaǵanyn aıtady. Sondyqtan mekeme basshylyǵy sot sheshimine qatysty resmı túrde pikir bildirmedi. Degenmen áńgime barysynda mekeme ókilderi megapolıstegi sý qubyrlary ótken ǵasyrdyń 60–70-jyldary júrgizilgenin, kompanııa osy kúnge deıin sonyń 60%-ǵa jýyǵyn aýystyrǵanyn jetkizdi. Olardyń aıtýynsha, keńes dáýirinen qalǵan eski qubyrlardyń jartysynan kóbin jańalaý – kóp sýmen jabdyqtaýshy uıymdardyń qolynan kelmegen is.
Jalpy, «Sý resýrstary-Marketıng» JShS – halyqty sýmen qamtamasyz etip qana qoımaı, káriz júıesindegi shaıyndy sýlardy tazartyp, ony egin sharýashylyǵyna jaramdy etip ári qaldyq sýlardan elektr energııasyn óndirip otyrǵan mekeme. Káriz sýlaryn tazalaý kesheninen taraǵan ıis buryn tóńirektegi aýyl-aımaqtyń qutyn qashyratyn. Qazir zamanaýı ádis pen tehnologııanyń nátıjesinde keshenniń ózinde qolqany qabatyn ıis joıylǵan. Sý máselesinde halyqqa sapaly qyzmet kórsetip otyrǵan osynaý mekemeniń júıeli jumysyna kommýnaldyq salaǵa jaýapty mınıstrlik te qyzyǵýshylyǵyn tanytqan edi. Osyǵan oraı jýyrda arnaıy sarapshylar kelip, kompanııa jumysymen tanysyp ketti. Ondaǵy maqsat – elimizdegi kommýnaldyq jańǵyrtý baǵdarlamasyna «Sý resýrstary-Marketıng» JShS-ny úlgi retinde alý. «Mine, osyndaı tabys taýyp ári halyqty aýyzsýmen qamtyp otyrǵan mekeme erteńgi kúni kommýnaldyq basqarýǵa berilse, búgingideı sapaly da júıeli qyzmetin jalǵastyra ala ma?» degen saýal kóptiń kókeıinde júrgeni anyq.
Bir alańdatatyny, megapolıstegi kommýnaldyq kásiporyndardyń ishinde jemqorlyqqa jol berip otyrǵandary da joq emes. Máselen, qalany jylýmen qamtamasyz etýshi sondaı bir mekeme basshysy ótken jyly memlekettiń mıllıardtaǵan aqshasyn jymqyrǵany úshin isti bolǵan edi. Qoǵamdaǵy kóp salanyń jumysyn turalatyp turǵan jegiqurt jemqorlyq táýekelderin de qaperden shyǵarmaǵan jón bolar. Qalaı degenmen, Shymkentteı iri shahardyń strategııalyq mańyzdy salasyna qatysty sheshim júre qabyldanýǵa tıis emes.
ShYMKENT
