Italııa men Germanııanyń utymdy usynystary
Italııanyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń saýda almasýdy damytý bóliminiń dırektory Martıno Kastellanıdiń pikirinshe, eki el arasynda yntymaqtastyq baılanys berik ornaǵan.
«Bizdiń eldiń kompanııalary kórmege munaı-gaz sektoryna arnalǵan jabdyqtardyń birneshe túrin, bekitkishter men klapandardy, órtke qarsy júıeler men ólsheý quraldaryn ákeldi. Keıbir kompanııalar Qazaqstanda ókildigin ashty. Al basqa kásiporyndar úshin bul kórme – jergilikti naryqpen tanysýǵa jol ashqan alǵashqy múmkindik. Kórme aımaqtyq sıpatta bolǵanymen, ıtalııalyq bıznestiń qyzyǵýshylyǵyn arttyrdy. О́ıtkeni Qazaqstan – munaı-gaz salasyndaǵy strategııalyq áriptesimiz. Yntymaqtastyqty odan ári keńeıtý úshin zor áleýet baryna kóz jetkizdik», dep málimdedi M.Kastellanı.
Germanııadaǵy «Leoch Battery» kompanııasynyń bıznesti damytý jónindegi menedjeri Marına Shýtstiń aıtýyna qaraǵanda, endi Qazaqstandaǵy naryqty zertteýge qadam jasalady. Buǵan Atyraý men Batys Qazaqstan oblysynda «Teńiz», «Qashaǵan» jáne «Qarashyǵanaq» sekildi iri jobalardyń iske asyrylyp jatqany sebep bolyp otyr.
«Bul kórmege qatysý, óz ónimderimizdi usyný úshin Berlınnen arnaıy keldik. Bizdiń kompanııa munaı-gaz sektoryna arnalǵan akkýmýlıatorly batareıalar men úzdiksiz qýattandyrý júıelerin shyǵarady. Aldaǵy ýaqytta qazaqstandyq kompanııalarmen yntymaqtastyq ornatýǵa, jańa bıznes-seriktester izdeýge jáne birlesken jobalardy júzege asyrýǵa qyzyǵýshylyǵymyz oıandy. Aımaqtyq, jergilikti naryqqa taldaý jasaýdy josparlap otyrmyz», deıdi M.Shýts.
Kórmeniń tıimdi tusy kóp
«Kazenergy» qaýymdastyǵynyń bas dırektory Jandos Nurmaǵanbetovtiń pikirine súıensek, mundaı kórme birneshe tıimdi tusymen erekshelenedi.
«Ekonomıkany órkendetýde munaı-gaz ónerkásibi mańyzdy ári jetekshi ról atqarady. Eldiń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Ulttyq ekonomıkaǵa quıylǵan ınvestısııanyń basym bóligi atalǵan salaǵa baǵyttalyp, ishki jalpy óniminiń aıtarlyqtaı bóligin qurap otyr. Otandyq munaı-gaz sektorynyń ortalyǵyna aınalǵan Atyraý oblysynda byltyr 50 mln tonna kómirsýtekti shıkizat óndirildi. Bul – elimizde óndiriletin «qara altynnyń» 57 paıyzy. Buǵan qosa, óńirdegi ken oryndarynda ilespe gazdyń 26,5 mlrd tekshe metri óndirilip, jalpy ónimniń 44,9 paıyzyn qurady», dedi J.Nurmaǵanbetov.
Onyń paıymdaýynsha, keıingi jyldary elimizde munaı-gaz hımııasyn órkendetýge mańyz berilip otyr. О́ıtkeni atalǵan salada jańa ınnovasııalyq óndiris qurý, qosylǵan qundy ulǵaıtý jáne eldiń álemdik naryqtaǵy ustanymyn nyǵaıtý úshin zor áleýet bar.
«Qazaqstanda úsh jyl buryn alǵashqy ıntegrasııalanǵan gaz-hımııa kesheni ashyldy. Munaı-gaz hımııasy ındýstrııasy qarqyndy damyp keledi. 2023 jyly munaı-gaz-hımııa óniminiń óndirisi 358,7 myń tonnany qurady. Byltyr bul kórsetkish 540 myń tonnaǵa jetti. Jańa keshende shyǵarylǵan polıpropılen ónimi Eýropa elderine, Qytaı men Túrkııaǵa eksporttalady», deıdi ol.
Qazir elimizde býtadıen, PETF, karbamıd jáne basqa iri jobalar júzege asyrylyp jatyr. Jalpy quny 15 mlrd dollardy quraıtyn bul jobalar salanyń ósýine, ishki naryqtyń damýyna serpin beredi.
«Iri munaı-gaz-hımııa jobalary joǵary tehnologııamen erekshelenedi. Halyqaralyq standarttarǵa sáıkes ázirlengen jobalardy iske qosý men kiris tabý merzimi uzaqqa sozylady. Osyndaı jobalardy iske asyrý kezinde shıkizat bazasyn retteýge, quqyqtyq normalarǵa, tehnıkalyq standarttarǵa jáne ınfraqurylymdyq shekteýlerge baılanysty máseleler týyndaıdy. Sondyqtan «Kazenergy» qaýymdastyǵy «Munaı-gaz-hımııa ónerkásibi týraly» zań jobasyn ázirleýge jáne ilgeriletýge jaýapty bas organ bolyp taǵaıyndaldy. Jańa zańdy qabyldaý turaqty, qaýipsiz jáne básekege qabiletti salany qurýda mańyzdy qadam bolady. Bul ekonomıkanyń turaqty damýyn qamtamasyz etedi», dep atap ótti J.Nurmaǵanbetov.
Bilikti kadr – tabys kepili
Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Daryn Shamuratovtyń sózinshe, Atyraý oblysy – el ekonomıkasynyń negizgi draıveriniń biri.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes munaı-gaz hımııasy salasyn damytýǵa erekshe kóńil bólinip otyr. Basty mindetimiz – salaǵa jańa tehnologııalardy engizý, óndiris tıimdiligin arttyrý. Mundaı is-sharalar halyqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa, munaıly óńirdiń áleýetin ashýǵa yqpal etedi», deıdi.
S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń rektory Gúlzada Shakýlıkovanyń aıtýynsha, munaı-gaz hımııasy úshin biliktiligi joǵary kadrlar daıarlaýǵa den qoıylyp otyr. Qazir oqý ornynda jańa bilim baǵdarlamalary iske qosylǵan. Máselen, I.Gýbkın atyndaǵy Reseı memlekettik ýnıversıtetiniń fılıaly «Teńiz» ken ornyndaǵy «KMG PetroChem» JShS-men birge gazdy bólý kesheni úshin munaı-gaz tehnologııalaryn tereńdete oqytatyn kýrstar ashty.
«Sıbýr baǵdarlamasy aıasynda Ýfa memlekettik munaı tehnıkalyq ýnıversıtetimen birlesip, «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» JShS qyzmetkerlerine arnalǵan munaı-gaz hımııasy jáne polımerlik tehnologııa boıynsha qos dıplom beretin baǵdarlamalar iske qosyldy. Polımerlik tehnologııalarǵa baǵyttalǵan jańa baǵdarlamalar «Sılleno» jáne «Býtadıen» kompanııalarynyń seriktestigimen ázirlendi. Ýnıversıtet munaı-gaz hımııasy salasyndaǵy jetekshi kompanııalarmen konsorsıým qurdy. Konsorsıým sheteldik lısenzıattarmen, atap aıtqanda, «Técnicas Reunidas» kompanııasymen aradaǵy seriktestikti damytýǵa baǵyttaldy. Bastama stýdentterdi sheteldik lısenzıat bazasynda qaıta daıarlaýǵa, óndiriske ozyq tehnologııalardy engizýge múmkindik beredi», deıdi G.Shakýlıkova.
Atyraý oblysy
