Qaldyq ta asar kádege...

Ilgeride Qyzylorda taza­lyǵy jóninen óńirler arasynda kósh sońynda kele jatqan oblystyń biri edi. Sál jel kóterilse, jınalǵan qoqys kókke ushyp, aspannan qaǵaz jaýǵandaı kúı keshkenimiz áli de este. Kóshedegi aryqtar boıyna qaldyq tastaıtyndar tazalyqpen aınalysatyn mekemelerdiń tynymsyz eńbegin esh qylýdy ábes sanamaıtyn. Aýdandardaǵy ahýaldyń oblys ortalyǵyndaǵy jaǵdaıdan asyp ketkeni shamaly edi. Qazir syrttan kelgender eń aldymen Syrdaǵy tazalyqtyń kóp aımaqtan kósh ilgeri ekendigin baıqaıdy, aıtady. Bul osy baǵytta jyldar boıy júrgizilgen jumystyń nátıjesi. Eń aldymen, tazalyq tek bir mekemeniń jumysy dep uǵynatyndarmen kúres júrgizildi. Nátıjesinde, kóldeneń jatqan qoqys kózge túspeıtin boldy. Aımaqta «Úlgili aýyl» baıqaýy uıymdastyrylyp, jeńimpaz eldi mekenderge arnaıy tehnıkalar tabystaldy. Sonyń arqasynda aýyl turǵyndary tazalyqpen qatar, aınalany abattandyrýǵa da aıryqsha mán bere bastady. Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Taza Qazaqstan» aksııasy da qorshaǵan ortanyń qadirin sezindire túsken joba boldy.  

Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetinshe, búginde oblys ortalyǵynda tur­mystyq qatty qaldyqty suryp­taý, qaıta óńdeý, kádege jaratý baǵy­tynda 3 joba iske asyrylyp jatyr. Bul jobalardyń tujy­rymdamasy ótken jyldyń maýsym aıynda Qazaqstan men Ońtústik Koreıa prezıdentteriniń qatysýymen ótken Qazaqstan-Koreıa bıznes-forýmynda naq­ty­­lanǵan. Forým aıasynda Qyzyl­orda oblysynyń ákimdigi men «With You E&C» kompanııasy arasynda ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyl­dy.

Memleket basshysynyń iri qalalarda turmystyq qatty qaldyqty qaıta óńdeıtin zaýyttar salý tapsyrmasyna sáıkes, oblys aýmaǵynda aldaǵy eki jylda quny 81 mln dollar bolatyn 9 joba júzege asyrylmaq. Olar tolyq iske qosylǵanda óńirdiń barlyq aýdany men Qyzylorda qalasynda óńdeý zaýyttary boı kóteredi.

Kelisim arqasynda «With You E&C Kyzylorda» seriktestiginiń qoldanystaǵy polıgondy jań­ǵyrtý jobasy aıasynda ońtús­tikkoreıalyq tehnologııa boıynsha  turmystyq qatty qaldyqty suryptaý, qaıta óńdeý zaýytyn salý josparlanyp otyr. «Seven Rivers Technologies» JShS nemis tehnologııasy boıynsha jyldyq qýaty 86 myń tonna bolatyn shyny ydys shyǵaratyn óndiris ornyn iske qosady. Quny 48 mlrd teńge bolatyn jobaǵa Qyzylorda qalasyndaǵy ındýstrııalyq aımaqtan memlekettik qoldaý sharasy retinde 38 gektar jer telimi berilipti. Jer ýchaskesiniń topografııalyq kartasy jasalyp, qurylysty elektrmen jabdyqtaý jelilerine qosýǵa ýaqytsha tehnıkalyq sharttar alyndy. Kvars qumynyń karerin paıdalaný quqyqtaryn alǵan ınvestor men geologııalyq zertteýler júrgizýge mamandandyrylǵan geologııalyq kompanııa arasynda shartqa qol qoıyldy.

Qosalqy ǵımarattar qury­lysy mamyr aıynda bastalyp, negizgi nysan kelesi jyly salyna bastaıdy. Jylyna 220 mln bótelke shyǵaratyn óndiristiń bir ereksheligi – ónim óndirýde 60%-ǵa deıin shyny qaldyqtaryn qoldanatyny bolyp tur. Demek shıkizatty da alystan izdemeımiz, el aýmaǵynan jınaqtalǵan shyny qaldyqtary kádege jaraıdy.  

Úshinshi joba aıasynda plastıkalyq shelek pen jeńil konteınerler óndirisi iske qosylmaq. Sonymen qatar oblys ortalyǵynda «Rem Plast Invest» seriktestigi qaıtalama shıkizattan qaǵaz, karton qabattaryn shyǵara­tyn seh qurylysyn bastady. Qala ákimdigi jobany júzege asyrýǵa shaǵyn ındýstrııalyq aımaqtan 2,5 gektar jer telimin bólgen kásiporynnyń qýattylyǵy jylyna 5,4 myń tonna bolady degen jospar bar. Investorlar jobanyń ekinshi kezeńinde qaǵazdan gıgıenalyq ónimder óndirisin qolǵa almaq.

Osydan biraz buryn memle­kettik-jekemenshik áriptes­tik aıasynda ashylǵan qala syrtyn­da­ǵy polıgonnyń aýqymy qazir ulǵaıyp keledi. Úsh jyl buryn  polıgonǵa 56 myń, 2023 jyly 73 myń, byltyr 100 myń ton­naǵa jýyq qaldyq shyǵa­ryl­ǵan. Qala ákimdigi qal­dyq tastalatyn alańdy qalyp­qa keltirýge qaýqary jetetin jobany bastaǵandar­men kezdes­kende, aldymen ınje­ner­lik ınfraqurylymdy tartý máselesin talqylady. Investordyń alańsyz jumys isteýine barlyq jaǵdaı jasaldy. Belkóldegi qoqys suryptaý ke­sheni mańynan 4 gektar jer mem­­lekettik grant retinde bólin­di.

Jobany súıemeldeıtin «Kazakh Invest» ulttyq kompanııa­synyń óńirlik dırektory Murat Balabaev bul aımaqtaǵy eń iri nysan bolatynyn aıtady. Jobany «With You E&C», «Shinha Pascal», «Plex Engineering» kompanııalarynan quralǵan koreılik konsorsıým qarjylandyratyn boldy. Birinshi kezeńniń quny 9,5 mlrd teńge zaýyt jylyna 300 myń tonna qaldyqty qaıta óńdeı alady. О́ndiris orny iske qosylǵanda 122 turaq­ty, qurylys kezinde 100-ge jýyq ýaqytsha jumys orny ashy­lady.

«Investorlar joba-smetalyq qujattamany ázirlep, bizdegi standarttar men normalarǵa beıimdeý, syrtqy naryqty zerttep, tehnıkalyq saraptama júrgizý baǵytynda kelisimshart jasady. Qurylysy bıyl bas­talatyn zaýyt keler jyldyń shilde aıynda iske qosylady», deıdi «Kazakh Invest» ulttyq kompanııasynyń óńirlik dırektory Murat Balabaev.

Jobanyń ekinshi kezeńi aıasynda qoqys órteý zaýytyn salý josparlanǵan. Qaldyqty órtep qana qoımaı, odan 6-20 MVt elektr energııasyn óndirýge múmkindik beretin jobanyń quny shamamen 20,5 mlrd teńge. Osylaısha, Qyzylorda qoqys máselesin keshendi ári tıimdi sheshýge kirisip ketti. Aımaqqa tartylǵan ınves­tısııa men ınnovasııalyq tehnologııalar ekologııalyq mádenıetti damytýmen qatar, jańa jumys oryndarynyń ashylýyna sep bolady. 

Búginde aımaqta turmystyq qatty qaldyqty óńdep, jınap, suryptaıtyn 15 kompanııa jumys istep tur. Byltyr jınalǵan 303 myń tonna turmystyq qatty qaldyqtyń 30,1%-y óńdelipti.

Qyzylorda