Jol sapasy – damý kórsetkishi

Joldyń jaqsy bolýy ta­lap­tar men standarttardyń saqtalýy­nan bólek materıal sapasyna da tike­leı baılanysty. Osydan biraz jyl buryn «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq avtodálizin salýǵa qa­tys­qan jergilikti kompanııalar qazir jetkilikti tájirıbe jınaqtady. Qu­ry­lys materıaldaryn óndirý úshin qýatty qurylǵylar alyp, asfalt-beton zaýyttary ashyldy. Qazir ob­lys aýmaǵynda osyndaı 23 zaýyt ju­mys istep tur. Kásiporyndar shyǵaratyn qurylys materıaldaryn «Jol aktıv­teri ult­tyq sapa ortalyǵy» mamandary turaqty baqylap otyrady.

Aımaqta jol salasynda tájirı­besi bar kompanııalardyń biri «ÝAD» seriktestiginiń asfalt-beton zaýyty qalaǵa jaqyn Belkól kentine taıaý ornalasqan. Asfalt shyǵaratyn eki zamanaýı zaýytta qurylys materıal­dary ıtalııalyq tehnologııamen óńdeledi. Ár asfalt jabyndysynyń ózindik qospalary, normatıvtik talaptary bar.

«Olardyń biri saǵatyna 210, ekin­shisi 180 tonnaǵa deıin asfalt shyǵa­rady. Zaýyttyń temir bólshekteri Qytaıdan jetkizilse, daıyndaý tehnologııasy Italııa memleketiniki. Zaýytta bıtýmdy qajetti gradýsta qyzdyryp, kerekti materıaldardy qosamyz. Bir saǵattyń ishinde asfalt daıyn bolady. О́zimizdiń paıdalanýymyzdan bólek ózge de kompanııa­larǵa tapsyrys boıynsha materıal daıyn­dap beremiz. Qıyrshyq tas­ty Jańaqorǵandaǵy Shalqııadan jet­kizip otyrmyz. Onda ózimizdiń tas untaq­taıtyn sehy­myz bar. Bıtýmdy Pavlodar men Shymkenttegi munaı zaýyttarynan aldyramyz», deıdi «ÝAD» JShS dırektorynyń orynbasary Murat Sársenbaev.

Maman qysta salynatyn asfalt­tyń sapasy syn kótermeıtinin aıtyp otyr. О́zderi qajetti talaptar­dy tolyq saqtap, kún sýyǵanda ón­di­risti toqtatady. Qystaǵy tońy ketip, jer qyza bastaǵanda jumysqa qaı­ta kirisedi. Qazir 200-den asa adam eń­bek etetin zaýyt zerthanasynda ónim sapasy udaıy tekserilip tura­dy. Zerthana ınjeneri Juldyz Sa­ǵyn­dyqova zaýyt­taǵy tájirıbeli ma­mannyń biri. Asfalt quramynan bólek ınertti materıaldar da zerthanalyq tek­serýden ótedi. «Jol aktıvteri ulttyq sa­pa­ ortalyǵy» mamandarymen tyǵyz baılanysta jumys isteıtin mundaǵy mamandar olqylyq anyqtalsa, dereý qalpyna keltiredi.

Al «Qyran» JShS «Qyzylorda – Jez­qazǵan» respýblıkalyq avtojolyn qaıta jańǵyrtý jobasyna qa­tysqan aımaqtaǵy jalǵyz kásiporyn. Asfalt-beton zaýyty qaladaǵy bu­ryn­ǵy óndiristik aımaqta oryn tepken. Mundaǵy basty erekshelik óndiris shańyn burqyratyp, aınalanyń berekesin ketirmeıdi. Ýkraındyq tehnologııaǵa negizdelgen zaýytta 260 súzgi shańdy da, ıisti de shyǵarmaıdy. Qazir munda kúnine myń tonna kó­lemin­de asfalt shyǵarylsa, qajet bol­ǵanda bul kórsetkish eki ese ulǵaıa­dy.

Zaýyt dırektorynyń orynbasary Ábsultan Ibragımov seriktestik qala ishinde jol jóndeý, oblys ortalyǵy mańyndaǵy saıajaı aýmaqtaryna aparatyn joldar salýǵa daıyndalyp otyrǵandaryn aıtady. Kórshi oblys­tar aýmaǵynda jobalar bar.

«Materıaldyń sapasyn tekserip baryp, óndiriske paıdalanamyz. Qazir barynsha qajetti shıkizat qoryn jınap jatyrmyz. Taǵy bir kóshpeli zaýytymyzdy Túrkistan oblysyndaǵy kúre joldy jóndeý jumystaryna paıdalanamyz. Joldy talapqa saı, sapaly salatyn seriktestik elimizdegi beldi kásiporyndar qatarynda tur»,  deıdi zaýyt basshysynyń orynbasary.

Shıkizattyń deni osy óńirden. Asfaltqa qosatyn mıneraldy un­taq­­ty da jergilikti kásiporyn óndi­rip otyr. Tek bıtým ǵana Reseıden áke­li­nedi. Onyń bir sebebi – otandyq munaı zaýyttary bıtýmdarynyń baǵasy qymbat. Zaýyt ókilderiniń aıtýynsha, Reseıden keletin bıtým tasymalyn qosqanda myna turǵan Shymkenttegi kásipkerler usynyp otyrǵan baǵadan arzanǵa túsip otyr. Ári sapasy da joǵary.

Úsh júzge jýyq jumysshysy bar zaýyt­taǵy keıbir mamandar Ýkraı­­nadan oqyp kelgen. Áńgime maman­ǵa oıys­qanda zaýyttaǵylar kezin­de elimiz­de bolǵan oqý óndiristik kombı­nat­­taryn jańǵyrtý kerektigin aıtyp qaldy. Mysaly, kezinde Aqtóbe men Al­ma­tyda osyndaı kombınattar ju­mys istep, salaǵa qajetti myńdaǵan ma­man daıyndaǵan. Qazir osy úrdis úzilip tur.

Zaýyttaǵylar jol sapasyn baqy­laý qazir bir izge túskenin aıtady. Osydan 10-15 jyl buryn atústi tek­se­rilip, qolynda tehnıkasy bolmasa jol salýǵa kiriskender kóp edi. Maman júrmegen jerdiń jaıy belgili ǵoı, kóbiniń salǵan joly jyl aınalmaı jatyp jaramsyz bolyp qalatyn. Qazir talap kúsheıgen. «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» mamandary jyl sa­ıyn kásiporyndardyń tehnıkalyq múmkindikteri men qondyrǵylarynyń talapqa sáıkes­tigin tekserip, udaıy baqylaý júrgizedi.

«Birinshi sáýirden aımaqtaǵy asfalt-beton zaýyttaryna tekserý júrgizýdi bastadyq. Ázirge 15 zaýyttyń tıisti qujattary men materıaldyq-tehnıkalyq baza­syn baǵalap shyqtyq. Jalpy, olarǵa qoıylatyn mindetti 16 talap bar. Sonyń árqaısysyn tek­serip, nor­matıvtik talaptar boıynsha qorytyndy beremiz. Eger kemshilik­ter baıqalsa, tıisti syn-eskertpe berip qaıta túzetýge múmkindik beriledi. Tekserý kezinde fraksııaǵa bólin­gen qıyrshyq tastarǵa shań aralas­paýyn da qadaǵalaımyz. Olar­dyń áýeli shı­kizatty, odan keıin shyǵarǵan ónimin de zerthanadan ótkizýine mán beremiz. Zaýyttan shyqqan asfalt qura­my bizdiń zerthanada da tekseriledi»,–deıdi «Jol aktıvteri ulttyq sapa ortalyǵy» RMK fılıalynyń ınje­neri Asylbek Qappazov.

Qyzylorda