Jasalýyna toqtalsaq, sheber eń áýeli aǵash tańdaıdy. Japyraǵyn, dińiniń jaratylysyn, ylǵalyn tekseredi. Sodan keıin oıyq oıý, ishin tegisteý, syrtyn óńdeý, órnekteý – bári de jyldar boıy tolysqan tájirıbe, qajyrly eńbekti talap etedi. Keıbir astaýlardyń syrtyna qazaqy oıý-órnek salynyp, súıekpen, kúmispen kómkeriledi.
«Qazaq úshin astaý – jaı ǵana turmystyq zat emes, ol – qonaqqa degen qurmettiń nyshany. Astaýǵa salynǵan et tórge tartylatyn, batanyń aldyndaǵy basty taǵam. Sondyqtan dastarqan ústinde artyq sóılemeý, ysyrapqa, qur áńgimege jol bermeý úı ıesi men taǵamǵa degen qurmet. Tamaq iship otyrǵanda nemese ony taratyp jatqanda artyq sóz aıtylmaıdy. Sebebi ol kezde tamaqqa kóńil bólý, únsiz otyryp, astyń qadirin bilý – basty ádep sanalǵan. Dastarqan basynda daý aıtpaý, ósek-aıańǵa barmaý – birlik pen tatýlyqty saqtaýdyń joly», – deıdi «Usta Dárkembaı atyndaǵy qolóner mýzeıiniń» qor saqtaýshysy Maqpal Butabaeva.
Astaý tarıhy ult tarıhymen birge órilgen. Ol – salt-dástúrdiń, qonaqjaılyqtyń, dastarqan mádenıetiniń bir bólshegi. Qazaqtyń baıyrǵy aýylynda astaýsyz úlken as ótpegen. Ata-babalarymyz bir astaýdan dám tatyp, nıet bildirisip, tórde tize qosqan. Sol sebepti, astaý – bereke men birliktiń uıtqysy sanalady.
Bul kúnde «Usta Dárkembaı atyndaǵy qolóner mýzeıinde» astaýdyń birneshe úlgisi saqtalǵan. Mýzeı qorynda aǵashtan oıylyp jasalǵan astaýlar erekshe kórkemdigimen, dástúrdi jańǵyrtýymen erekshelenedi.
Mundaǵy astaýlar tek turmystyq buıymdar ǵana emes, olar – qazaqtyń baı tarıhı murasynyń kýási. Ár astaý halyq sheberiniń qolynan shyqqan óner týyndysy, ǵasyrlar boıy qalyptasqan dástúrdiń bir bóligi. Mýzeı ekspozısııalarynda astaýdyń túrli oıý-órnekteri, túrli kólemderi men formalary, sondaı-aq sheberlerdiń aǵash óńdeý ádisteri kórsetilgen. Bul astaýlardy kórgende, ótkenniń rýhy sezilip, dástúrlerdiń ómirsheńdigi men olardyń ult mádenıetindegi orny týraly tereń maǵlumatqa qanyǵasyz.
Almaty oblysy
