Joba • 24 Sáýir, 2025

Daryndy oqýshylardyń «Aqyldy úıi»

30 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Áýlıeatada izdenis izine túsken talantty oqýshylar az emes. Jańa­shyldyqqa jany qumar bilim alýshylar udaıy tyńnan túren salýǵa tyrysady. О́ńirdiń birneshe aýdanyn qamtyǵan jer silkinisi daryndy oqýshylarǵa oı salǵan sekildi. Naqtyraq aıtsaq, daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan lıseıdiń bilim alýshylary Káýsar Myrzalıeva men Nazerke Qyrmanshıeva erekshe úıdiń jobasyn ázirledi.

Daryndy oqýshylardyń «Aqyldy úıi»

Izdenimpaz oqýshylardyń ıdeıasy jer dúmpýi ke­zinde baspanalardy aýa jastyqshalary arqyly qorǵaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Jasóspirimder jańa jobany «Aýa jastyqshasyn paıdalana otyryp, aqyldy úıdi basqarýdyń zııatkerlik júıesin ázirleý» dep atapty.

Aıtýlarynsha, júıeniń negizgi maqsaty – ǵımaratqa ornatylǵan aýa jastyqshalary arqyly jer dúmpýi kezinde turǵyn úıdiń zaqymdanýyn barynsha azaıtý. Oqýshylar oılap tapqan jobanyń artyqshylyǵy – jastyqshalar avtomatty túrde úrlenip, úıdiń qabyrǵasyn 3 santımetrge deıin kóteredi. Osylaısha, jer silkinisi kezinde terbelis kúshin azaıtyp, ǵımarattyń zaqymdaný qaýpin tómendetedi.

«Turǵyndardyń qaýipsizdigi úshin tıimdi ári qoljetimdi qaýipsizdik júıesin ázirleýdiń mańyzy zor. О́ńirimizde bolǵan jer silkinisi bizdi de oılandyrdy, tolǵandyrdy. Qazirgi kezde naryqta myqty tehnologııa­lar jetkilikti. Áıtse de olardyń baǵasy óte qymbat ekenin kórip otyrmyz. Al bizdiń maqsatymyz – ony qarapaıym halyqqa qolje­timdi etý», deıdi jas zertteýshiler.

Bilim alýshylardyń aıtýynsha, jańa jobany ázirleý kezinde «Arduino» platfor­masynyń kómegine júgingen kórinedi. Osy­laısha, kompressor arqy­ly jumys isteıtin júıeni quras­tyryp shyǵypty. Jer qyrty­synyń qozǵalysyn anyqtaıtyn sensordan dabyl sıgnaly jetken kezde júıe jedel iske qosylady. Nátıjesinde, aýa jastyq­shala­ry lezde avtomatty túrde úr­le­nedi eken. Al jer dúmpýi aıaqtalǵannan keıin «Aqyldy úıdiń» jastyqshalary qaıtadan bastapqy qalpyna keledi. Daryndy oqýshylardyń jańa jobasy tek teorııa júzinde emes, tájirıbelik maket túrinde de ázirlengen. Oqýshylar qolda bar materıaldy paıdalana otyryp, qurylǵynyń shaǵyn úlgisin qurastyryp shyqqan. Keıinnen jańa tehnologııanyń tıimdiligin synaqtan ótkizip kóripti.

Bilikti mamandardyń sózinshe, oqýshylar jańa qurylǵy jobasyn jetildirý úshin úzdiksiz izdengen. Tıisti deńgeıde ǵylymı zertteý jumysyn júrgizip, sheteldik táji­rıbelerge den qoıǵan. Eń bastysy, olar ózde­riniń ınnovasııalyq ıdeıasyn shynaıy ómirde iske asyrýǵa qaýqarly ekenin dáleldedi.

«Árıne, Jaratqan tabıǵı apattan, zilzaladan elimizdi saqtasyn. Áıtse de «apat aıtyp kelmeıdi» degen sóz bar ǵoı. Sol turǵydan alsaq, jer silkinisinen qorǵaıtyn tehnologııalardyń qoljetimdi bolǵany abzal. Eger bul júıe keńinen qoldanylatyn bolsa, adamdardyń ómirin saqtap qalýǵa aıtarlyqtaı sep bolatynyna kúmánimiz joq», deıdi daryndy balalarǵa arnalǵan lıseı oqýshylary.

Joba avtorlary qolǵa alǵan jumysty odan ármen qaraı da­mytýǵa qulshynyp otyr. Olar bolashaqta júıege qosymsha sensor qosyp, mobıldi qosymsha ar­qyly baqylaý múmkindigin engizý máselesin oılastyryp jatyr. Bir sózben aıtqanda, oqýshylardyń izdenisi – qoldaýǵa turarlyq bas­tama.

 

Taraz 

Sońǵy jańalyqtar