Bıyl gıtlerlik Germanııamen soǵystaǵy Jeńistiń 80 jyldyǵyna oraı, ata-babalarymyzdyń maıdandaǵy erligi men sol qıly kezeńderdegi qalyń eldiń qasiretin taǵy bir eske alyp, tarıhı aqtańdaqtardy arshyp, soǵys taǵylymyn zerdeleýge erekshe yqylastymyz. О́ıtkeni bul Jeńis ońaı kelgen joq. Bul – uldaryn zaryǵa kútip jaýtańdaǵan analardyń, jaryn joqtaǵan jesirlerdiń, qursaqta jatyp ákesinen aırylǵan, besikte jatyp taǵdyrdyń kermek dámin tatqan, balalyq shaqty bastan keshpegen jetimderdiń kóz jasymen kelgen Jeńis.
Mıllıondaǵan adamnyń ómirin qıǵan, talaı eldi qasiretke dýshar etken, qanshama jannyń júregine óshpes jara salǵan osy bir soǵysta qazaq halqynyń kórgen mehnaty men tartqan azaby az emes. Qazaq dalasynan maıdanǵa attanǵan árbir bozdaqtyń yzy-qıǵy shaıqastardaǵy erligi men tyldaǵy qarapaıym eńbek adamdarynyń, jetimder men jesirlerdiń eńbegi men kórgen qıyndyǵyn da sózben jetkizý múmkin emes.
Soǵystyń bastalýy, onyń barysy men aıaqtalýy, qorytyndysy keńestik tarıhnamada, kórkem ádebıette qalaı baıandalǵany, Qyzyl Armııanyń janqııarlyq erligi derektik, kórkem fılmderde qalaı nasıhattalǵandyǵy da barshaǵa aıan. Ýaqyt ozǵan saıyn, bul taqyrypqa qatysty kózqaras ta ózgerip, biz senip kelgen alasapyran jyldaryndaǵy jaǵdaıattar týrasyndaǵy shyndyq jańa qyrynan ashylýda. Osynaý qanquıly kezeń týraly júzdegen kitaptar men myńdaǵan maqalalar jazylǵanmen, sum soǵys jalmaǵan taǵdyrlar men qabyrǵasy qaıysqan qaraly jandardyń qasireti jaıly áli de bolsa tolyǵymen aıtylmaǵan aqıqat kóp.
Surapyl soǵysty kózimen kórip, onyń bar aýyrtpashylyǵyn moınymen kótergen ardagerler sany da tym sırek. Burynǵydaı Jeńis kúni soǵys qurbandaryn eske alý úshin qoldaryna gúl shoqtaryn ustap, máńgilik alaýdyń qasyna jınalatyn keýdeleri orden-medalge toly aqsaqaldarymyz da qazir joqtyń qasy. Bizdiń bala kezimizde taıly tuıaǵymyzben teledıdar aldyna entelep kelip kóretin soǵys jaıly, ózimiz úlgi tutyp, eliktegen batyrlar haqyndaǵy fılmder de qazir kóp kórsetilmeıdi. Tipti tanymal arnalarǵa júktelip qoıǵan soǵys týraly fılmderdi de jastar kóre bermeıdi. Ǵalamtordaǵy aqparattar leginiń qarqyndylyǵy sonshalyq, búgingi urpaqty qyzyqtyratyn dúnıelerdiń ózi kún ótken saıyn asqan jyldamdyqpen ózgerip jatyr.
Ár kezeńniń óz qyzyǵy, artyqshylyǵy men kemshiligi bolady. Keı kezderi búgingi álem izgilik ataýlydan alystap bara jatqandaı kórinedi. Sondyqtan da osy bir olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin rýhanı-ıdeologııalyq arnadaǵy qoǵamdyq-saıası jáne áleýmettik mańyzy bar irgeli jobalardy qolǵa alý mańyzdy. 1941-1945 jyldardaǵy fashıstik Germanııaǵa qarsy soǵystaǵy qazaqstandyqtardyń maıdan dalasyndaǵy óshpes erligi men tyldaǵy eren eńbegin, habarsyz ketken, erligi elenbegen esil erlerdiń esimderin halyq jadynda jańǵyrtyp, óskeleń urpaqtyń sanasyna sińirý bizdiń qasıetti paryzymyz.
Qazirgi álemdegi geosaıası ahýal eldegi turaqtylyqty, halyqtyń taǵattylyǵyn, urpaqtyń saıası saýattylyǵyn talap etedi. Búgingi kún tártibindegi osynaý ózekti máselege baılanysty bizdiń Prezıdenttik ortalyqta uıymdastyrylatyn ǵylymı, mádenı jáne bilim berý baǵytyndaǵy jumystardyń basym deni jastardyń boıynda patrıottyq sezimdi, Otanǵa degen súıispenishilikti qalyptastyrý, ulttyń ulylyǵyn, eldiń birligin nasıhattaý maqsatyndaǵy is-sharalar. Ideologııalyq uıym retindegi eń mańyzdy tárbıelik mıssııamyzdyń biri – Otan úshin, adamzattyń bolashaǵy úshin ot keshken qaharman babalarymyzdyń arýaǵy aldyndaǵy tarıhı boryshymyzdy umytpaý, ótkenge taǵzym etip, soǵys taǵylymyn zerdeleý arqyly urpaǵymyzdyń kemel keleshegi men memleketimizdiń myzǵymastyǵy jolynda qyzmet etý. Beıbit ómirdi baǵalaý – búgingi býynnyń basty mindeti.
Jeńistiń jasampaz rýhy eldigimiz ben memlekettiligimizdiń basty qaǵıdaty retinde bizdiń saıası jaýapkershiligimizdi aıqyndaıdy. Iаǵnı, Jeńis – tek ótkenniń esteligi emes, búgingi kún men bolashaqtyń baǵdary.
Baqytjan TEMIRBOLAT, Qazaqstan Respýblıkasy
Prezıdenttik ortalyǵynyń dırektory,
saıası ǵylymdardyń kandıdaty
