Quqyq • 29 Mamyr, 2025

Quqyq salasyndaǵy oljaly on jyl

60 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Memlekettiń ishki turaqtylyǵy men tynyshtyǵynyń bas­ty kepili – zań men tártip qaǵıdatynyń saqtalýy. Osy oraıda quqyq salasynda Qylmystyq, Qylmystyq is júrgizý, Qylmystyq atqarý jáne Ákimshilik quqyq buzýshylyq ­týraly kodeksterdiń el ıgiligine qyzmet etip kele jatqanyna ­10 jyl tolyp otyr.

Quqyq salasyndaǵy oljaly on jyl

Osy mereıli dataǵa oraı Astana Halyqaralyq ýnı­ver­sıte­tiniń (AIU) uıym­dastyrýymen halyq­ara­lyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Elimizdiń qyl­mystyq jáne ákimshilik zańna­ma salasyndaǵy negizgi máseleler men jetistikter talqylanǵan is-sharaǵa memlekettik organdar­dyń, ǵylymı jáne quqyq qor­­ǵaý qoǵam­dastyqtarynyń ókilde­ri, sondaı-aq Reseı Federasııasynan kelgen qonaqtar qatysty.

Jıyndy ashyp, júrgizgen ýnıversıtet prezıdenti, professor Serik Irsalıev konferensııany ótkizýge sebep bolyp otyrǵan tórt kodeks elimizdiń qazirgi quqyqtyq júıesi men qylmystyq is júrgizý saıasatyn qalyptastyrýda mańyz­dy ról atqarǵanyn tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Zań men tártip» qaǵıdatynyń basty tiregi – eń aldymen zań ústemdigi­niń qamtamasyz etilýi. Osy oraıda quqyq salasyn retteıtin kodeksterdiń alar orny erekshe.

Konferensııa barysynda Konstıtýsııalyq sottyń tóraǵasy Elvıra Ázimova, Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nur­lan Ábdirov, Senattaǵy Kons­tı­týsııalyq zańnama, sot júıe­si jáne quqyq qorǵaý organda­ry komıtetiniń tóraǵasy Evgenıı Bolgert, Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ko­mıs­sııanyń tóraǵasy Igor Rogov, Ádilet vıse-mınıstri Laýra Mer­salımova, Bas prokýra­týra­nyń zańdy kúshine engen úkimder­diń zańdylyǵyn jáne olardyń oryndalýyn qadaǵalaý qyzmetiniń bas­shy­sy Murat Ahmetov, E.Bó­ke­tov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıver­sıtetiniń rektory Nurlan Dýlat­bekov jáne basqa da memleket, ǵylym jáne bilim berý salasynyń kórnekti ókilderi sóz sóıledi.

Atap aıtqanda, konferensııaǵa qatysýshylar keıingi 10 jyldaǵy qylmystyq jáne ákimshilik-quqyq­tyq normalardy qoldaný tájirı­besin taldap, aspektilerdi anyqtaý men olardy reformalaý boıynsha usynystardy talqy­lady. Quqyq qorǵaý qyzmetiniń tıimdiligi, qylmystyq atqarý júıe­sin jańǵyrtý, otandyq zańna­ma men halyqaralyq standart­tar arasyndaǵy baılanys, jańa jaǵdaılardaǵy ákimshilik jaýap­kershilik, zańnamany jetildirý maqsatynda zań ǵylymy men táji­rı­beniń ózara árekettesýi syndy ózekti máseleler áńgime arqaýyna aınaldy.

Kirispe bólimnen keıin elimiz­diń eńbek sińirgen qaıratkeri, zań ǵylymdarynyń doktory, pro­fes­sor Isıdor Borchashvılı­diń eki jańa monografııasynyń tu­saýy kesildi. «Is-árekettiń qyl­mys­ty­ly­ǵyn joıatyn mán-jaılar» jáne «Otbasyna jáne kámeletke tolmaǵandarǵa qarsy qylmystyq quqyq buzýshylyqtar: quqyq, teorııa jáne praktıka» dep atalatyn bul jańa eńbekterdi mamandar elimizdiń quqyq qoldaný salasyna qosylǵan tyń dúnıe dep baǵasyn berdi. Jıyn barysynda pikir bildirgen áriptesteriniń biri, Astana halyqaralyq ýnıversıteti Quqyq joǵary mektebi dekany­nyń orynbasary Janat Seıilhanov bul monografııalar quqyq qoldaný jáne quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri úshin jolsilteýshi ǵylymı týyndy ekenin aıtty.

– «Is-árekettiń qylmystyly­­­­ǵyn joıatyn mán-jaılar» dep ata­la­tyn birinshi monografııa Qyl­mys­tyq kodekstiń Jalpy bólimi bo­ıynsha jazylǵan. Bul taqy­ryp – Qylmystyq kodekstegi jeke bir aýqymdy ınstıtýttyń biri. Al ekin­shi monografııasy Qylmys­tyq kodekstiń Erekshe bóliminiń ekinshi taraýy boıynsha daıyndalǵan. Bul jerde otbasyna jáne kámelet­ke tolmaǵandarǵa qarsy qylmys­tyq quqyq buzýshylyqtar týraly teorııalyq jáne tájirıbelik erek­shelikteri berilgen, – dedi ol.

Konferensııaǵa qatysqan Reseı Federasııasynyń zańger ǵalymdary óz elindegi qylmystyq jáne ákimshilik zańnamany reformalaý tájirıbesimen bóli­sip, eki eldiń quqyqtyq júıesi­niń damýyndaǵy uqsas jáne ártúrli vektorlardy atap ótti.

Is-shara qorytyndysy boıyn­sha qatysýshylardyń sózderi men baıandamalary negizinde usy­nys­tar qabyldandy. Onyń túp­ki­lik­ti nusqasy zań shyǵarý men quqyq qoldaný salasynda paıdala­ný úshin memlekettik organdarǵa, ǵy­lymı ortalyqtarǵa jáne basqa da múddeli uıymdarǵa jiberilmek.

Sońǵy jańalyqtar