Baıqaýdyń barlyq kezeńinde qatysýshylarǵa kınojobalardy irikteý erejelerin túsindirý maqsatynda Almaty men Astanadaǵy keńselerden, telefonmen, resmı saıttan jáne áleýmettik jelilerden keńes alyp turýyna jaǵdaı jasaldy. Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń basqarma tóraǵasy Qurmanbek Jumaǵalı jobalardy baǵalaý barysyndaǵy birqatar talapty túsindire kelip, memleket esebinen túsiriletin ár fılmniń jaýapkershiligine nazar aýdartty, mınıstrliktiń tapsyrysy men qoldaýyna súıenetin ár joba sala mınıstriniń jeke baqylaýynda bolatynyn qadap aıtty. «Ulttyq kıno – ulttyń rýhanı bet-beınesi», endeshe el qazynasynyń qarjysyna túsiriletin fılmder tereń mazmunymen jáne sapasynyń joǵarylyǵymen erekshelenip turǵany abzal.
Konkýrsqa ótinim qabyldaý bıyl 13 naýryzda aıaqtalǵan bolatyn. Bıyl kórkem, derekti jáne anımasııalyq fılm seksııalaryna barlyǵy 444 ótinim kelip túsken. Onyń ishinde 357 joba Saraptama keńesiniń qaraýyna jiberilgen. Keńes nátıjesinde 128 ssenarıı men ssenarıı jospary ekinshi kezeńge ótti. Qujattardyń tolyq paketin tapsyrǵan soń 99 joba tanystyrylymǵa joldama aldy. Tanystyrylymnyń maqsaty da sol – osy jobalardyń arasynan ashyq qorǵaý jolymen ıdeıalyq, kórkemdik jáne óndiristik áleýeti joǵary, laıyqty ssenarııdi tańdap alý.
Bıyl UKQMO ulttyq qundylyqtar men qoǵamnyń mańyzdy múddesin alǵa tartatyn, ózekti máseleler júgin arqalaıtyn ıdeıalarǵa basymdyq bere otyryp, taqyryptardy kúni buryn belgilengeninen kópshilik habardar. Basymdyq berilip otyrǵan baǵyttar – el tarıhy, kórnekti tulǵalar ómiri, áıelder men balalar quqyǵyn qorǵaý, týǵan ólkeniń biregeı tabıǵaty men ekologııasyn, tabıǵı baılyǵyn qorǵaý. Osy talapqa saı kelgen taqyryptardy qaýzaǵan ssenarııler irikteý synyna qatysýǵa múmkindik alyp, memleket qoldaýyna ıe bolady.
Saraptama keńesiniń tóraǵasy Baýyrjan Shókenovtiń aıtýynsha, 2025 jyly qańtarda bekitilgen basym taqyryptarǵa saı bolý, ssenarııdiń tujyrymdamalyq deńgeıi, sıýjet dınamıkasy, dramatýrgııalyq qurylymy, tehnıkalyq mazmuny men keıipkerler beınesiniń tereń ashylýy eskeriletin bolady. Kásibı turǵyda ádil baǵalaýdyń mańyzdylyǵy eskerile otyryp, ár joba ıdeıalyq mazmun men dramatýrgııalyq sapa jaǵynan qatań saraptaýdan ótedi.
–Bizge ártúrli janrda jazylǵan kóptegen joba kelip tústi – tarıhı dramalar, fantastıka, áleýmettik taqyryptar. Avtorlardyń jady, bolmys, otbasy qundylyqtary sııaqty mańyzdy máselelerdi kóterýge umtylǵany qýantady. Bul – qazaq kınosynyń mazmun jaǵynan damyp kele jatqanyn kórsetedi.
Sonymen qatar keıbir ssenarıılerge tutastyq pen kórermendi baýrap alatyn qarqyn jetispedi. Keıbiri serıalǵa nemese festıvaldyq formatqa jaqyndaý bolyp shyqty. Al biz, eń aldymen, úlken ekranǵa arnalǵan tolyqmetrajdy kıno kútken edik – aıqyn oqıǵa jelisi, este qalatyn keıipkerler men shynaıy dıalogter bolǵanyn qaladyq.
Barlyq qatysýshyǵa alǵys aıta otyryp, pıtchıngke ótkenderge sáttilik tileımin! Biz sizderdi úlken daıyndyqpen kútemiz, – dedi Baýyrjan Qamaluly.
Bıylǵy Saraptama keńesiniń quramy da salmaqty. Saraptaý keńesiniń tóraǵasy Baýyrjan Shókenov pen onyń orynbasary, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń professory, belgili kınotanýshy Názıra Muqysheva bastaǵan kásibı kınogerler men rejısserlerden bastap, Parlament depýtattaryn qamtıtyn Keńes quramynda: jazýshy-dramatýrg Roza Muqanova, aqyn-aýdarmashy, synshy Lıýbov Shashkova, rejısser Erlan Nurmuhametov, Májilis depýtattary Erlan Saıyrov pen Sergeı Ponomarev, prodıýser Álııa Meńdiǵojına, «Kinopark Kinopiexx» kompanııasynyń bas marketologi Bıbijamal Bekenova, medıamenedjer Nurjan Muhametjanova, ónertaný kandıdaty Inna Smaılova, derekti fılmder rejısseri Álııa Áshim, sýretshi-anımator Altynbek О́mirzaqov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov, rejısser-ssenarıst Almaz Qosobaev bar.
Sarapshylardyń júzge jýyq jobany tańnan keshke deıin saralap, mán-mazmunyna boılaýǵa tyrysqan jumysy úsh kúnge sozyldy. Pıtchıng – rejısserdiń, ssenarıı avtorynyń nemese prodıýserdiń fılm óndirisine áleýetti ınvestordyń úlken qarjysyna ıek arta otyryp, óz jobasyn qysqasha tanystyrýy. Mınıstrliktiń ashyq tanystyrylym arqyly ár jobanyń mańyzyn ashyp kórsetýge jasaǵan talpynysy kınogerler tarapynan ınnovasııalyq tyń tásil ispetti qabyldanyp, qýana quptalyp otyr. Úmitkerler arasynda esimi elge belgili tanymal rejısserlerden bastap, kıno áleminiń esigin endi ashyp, óz azamattyq únin estirtýge den qoıǵysy keletin talapty jastar da bar. Mıllıondarǵa baǵalanyp otyrǵan jobalardyń jaýapkershiligin eskere otyryp, muqııat taldaý jasaý – sarapshylar qaýymyna qatal syn. Ár úmitkerge 5 mınýt ýaqyt berilip, olar reglament aıasynda ssenarııdiń sınopsısin baıandap, maqsat-mánin qysqasha túsindirdi, sarapshylar qoıǵan qosymsha suraqtarǵa jaýap berdi. Jobalardy kórkem, derekti jáne anımasııalyq baǵyttar boıynsha iriktegen sarapshylar materıaldyń temirqazyq ıdeıasynan bólek, fılmniń qaı óńirde túsiriletinine, keıipkerlerdiń qalaı tańdalatynyna, ilgeride osy taqyrypta túsirilgen mazmundas fılmnen basty aıyrmashylyǵy nede bolatynyna, dramatýrgııa tiliniń qalaı qurylatynyna basa mán berip otyrdy.
Áleýmettik jelidegi jeke paraqshasynda bıylǵy baıqaýdyń jańa erejeler negizinde jalǵasatynyn habarlaǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva: «Mınıstr retinde men bul úderisti jeke baqylaýyma alyp otyrmyn. Saraptamalyq keńes músheleri de ulttyq kınoóneriniń damýyna serpin beretin mazmundy, sapaly jobalardy irikteý úshin bar kúshin salýda. Memleket qarjysy esebinen túsiriletin fılmder – halyqtyń mádenı murasynyń bir bóligi retinde qabyldanady. Sondyqtan kınematografıster óz jumysyna joǵary jaýapkershilikpen qarap, mazmundy da sapaly týyndylar usynýǵa umtylady dep senemin. Kıno – bul tek óner ǵana emes, mádenıetimizdiń, tarıhymyzdyń, ulttyq bolmysymyz ben ıdeologııamyzdyń kórinisi. Sondyqtan mınıstrlik ulttyq kınony damytý baǵytyndaǵy jumystardy júıeli túrde jalǵastyra beredi», dep jazǵan bolatyn.
Úzdikterdiń úzdigi bolyp tanylǵan fılm memlekettik qarjylandyrýǵa ıe bolady jáne ol ulttyq fılm retinde tanylady. Synnan súrinbeı ótip, sheshýshi kezeńge joldama alǵan jeńimpazdar tizimi aldaǵy ýaqytta resmı túrde jarııalanady.
ALMATY
