Sýret: aikyn.kz
Astana sammıti Qytaı men Ortalyq Azııa arasyndaǵy dıalogtiń ınstıtýsıonaldyq formasyn odan ári nyǵaıtýy múmkin. Bul barynsha teńdik, tatý kórshilik jáne ózara tıimdilikke negizdelgen jańa dıplomatııalyq yqpal alańy bolýy asa mańyzdy. Sammıt barysynda Qytaı men aımaq elderi ındýstrııalandyrý, logıstıka, energetıka jáne qaýipsizdik máseleleri boıynsha ózara senimdi tereńdetýge kelisti. Mysaly, Dostyq – Moıynty temirjol jelisi óńirdi jahandyq jetkizý tizbekterine ıntegrasııalaýǵa mańyzdy úles qosady. Mundaı jobalar Qytaı men Eýropa arasyndaǵy logıstıkany jaqsartyp, elimizdi mańyzdy tranzıttik hab retinde nyǵaıtady.
Sonymen qatar Qytaı men Ortalyq Azııa yntymaqtastyǵy mehanızmi aıasynda proteksıonızmge qarsy ortaq ustanymdy anyqtaýǵa múmkindik beredi. Ortalyq Azııa elderi úshin Qytaıdyń kómegimen ındýstrııalandyrý jaı ǵana ekonomıkalyq usynys emes, damý jobalary men aımaqtyq táýelsizdikti kúsheıtýdi de qamtýǵa tıis.
Iá, Qytaı ınvestısııasy úlken múmkindikter usynýmen qatar, Ortalyq Azııa elderi syrtqy seriktestik teńgerimin saqtap, tek bir kúshke táýeldi bolyp qalmaýǵa tıis. Qytaımen jumys isteı otyryp, Ortalyq Azııa elderi syrtqy saıası teńgerimdi saqtap, aldymen ulttyq jáne aımaqtyq múddelerin qorǵaýy qajet. Infraqurylymdyq jobalar ekologııa men jergilikti halyqtyń jaǵdaıyna áser etýi múmkin. Transshekaralyq temirjol jelileri men porttyq ınfraqurylymdy damytý turaqty ekonomıkalyq damýǵa negiz bolýmen qatar, óńir elderi syrtqy saıasattaǵy teńgerimdilikti jáne turaqtylyqty saqtaýǵa birge kúsh salýǵa múddeli. OA elderi Qytaı ınvestısııalarymen jumys isteı otyryp, basqa halyqaralyq damý jobalarymen de tyǵyz baılanys ornata alady.
Qytaı óńirdegi strategııalyq turaqtylyq pen resýrstarǵa qol jetkizýdi qalaıdy. Sonymen qatar Eýropadaǵy geosaıası shıelenis Qytaıǵa aımaqta óz ustanymdaryn nyǵaıtýǵa múmkindik berdi. Buǵan qosa Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵystar jahandyq energetıkalyq turaqtylyqqa qaýip tóndirýi yqtımal. Osy turǵyda Qytaı Ortalyq Azııada senimdi keńistik qalyptastyrýǵa tyrysady.
Janat MOMYNQULOV,
halyqaralyq sarapshy
