Semeıde ótken Qazaqstan Prezıdentiniń janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy prezıdıýmynyń «Qýatty óńirlik ǵylym – qýatty óńir» taqyrybyndaǵy kóshpeli otyrysyna oblys ákimi Berik Ýálı, UǴA prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev, Qazaqstan atom energııasy jónindegi agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jantıkın, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Ǵalymjan Janqýatov, UǴA akademıkteri, ǵylymı uıymdar men joǵary oqý oryndarynyń ókilderi, sondaı-aq túrli saladaǵy jetekshi otandyq jáne sheteldik sarapshylar qatysty.
Jıyndy ashqan akademııa prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev buǵan deıin mundaı ǵylymı jıyn elimizdiń jeti óńirinde ótkizilgenin, onda agrarlyq, medısınalyq, munaı-hımııa ǵylymynyń problemalaryna nazar aýdarylyp, óńirlik ǵylymdy damytý máseleleri keńinen talqylanǵanyn aıtty.
«Abaı oblysy – damý áleýeti zor, elimizdegi mańyzdy ekonomıkalyq óńirlerdiń biri. Oblysta dástúrli agroónerkásip kesheni men týrızmnen basqa, ıadrolyq energetıkany damytýǵa mol múmkindik bar. Kýrchatov qalasyndaǵy burynǵy Semeı ıadrolyq polıgony aýmaǵynda ornalasqan, Keńes odaǵynda qurylǵan, álemge áıgili Iаdrolyq zertteýler jónindegi biregeı ǵylymı-eksperımenttik ınfraqurylym – búgingi tańda asa qundy ǵylymı baza. Birqatar kórsetkish boıynsha ondaǵy zerthanalardyń álemde balamasy joq. Bul ǵylymı áleýetti tolyq paıdalanǵan jaǵdaıda Abaı oblysy ıadrolyq energetıka salasyndaǵy ǵylymı ónimderdi álemdik naryqqa shyǵaratyn jetekshi óńirlerdiń birine aınalýy ábden múmkin. Sondyqtan bul biregeı ǵylymı bazaǵa ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdar tarapynan qoldaý qajet. Sonymen qatar Ertis ózeniniń sýyn paıdalana otyryp, aımaqta sýarmaly eginshilikti keńeıtýge bolady», dedi A.Kúrishbaev.
Buǵan qosa óńirde mal sharýashylyǵyn damytý, tabıǵı jaıylymdyq jerlerdi tıimdi paıdalaný, jemshóp bazasyn qurý, maldy asyl tuqymdandyrý baǵytynda úlken bolashaq bar. Máselen, keńes zamanynda Semeıde eldegi eń iri et kombınaty jumys istegeni belgili. Bul múmkindikti qaıta jandandyrý qajet. Sondaı-aq «Semeı ormany» memlekettik tabıǵı rezervatynyń áleýetin paıdalana otyryp, ekologııalyq týrızmdi damytýǵa bolady.
Abaı oblysynyń ákimi Berik Ýálı kóshpeli otyrystyń óńirde ótýi jergilikti ǵylymnyń damýyna tyń serpin beretinine senimdi ekenin jetkizdi.
«Qýatty óńirlik ǵylym – qýatty óńir» tujyrymy – Prezıdent aıqyndaǵan tarıhı jaýapkershilikti sezinip, bolashaqqa nyq baǵdar beretin kemel kózqarastyń kórinisi. Abaı oblysyndaǵy ǵylym týraly aıtqanda, eń aldymen elimizdiń ǵylym salasyndaǵy erekshe orny bar, tarıhı mańyzy zor Kýrchatov qalasy oıǵa oralady. Ulttyq quryltaıdyń tórtinshi otyrysynda Memleket basshysy Kýrchatovtyń ǵylymı dástúri men tájirıbesi munda ǵylym qalashyǵyn salýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Qazirgi tańda bul baǵytta tıisti jumystar bastalyp ketti. Mundaǵy Ulttyq ıadrolyq ortalyq pen Iаdrolyq tehnologııalar parki – ıadrolyq medısına ortalyǵymen birlese otyryp, álemdik jobalardy ázirleýge arnalǵan taptyrmas alań», dedi óńir basshysy.
Otyrysta Memlekettik syılyqtyń laýreaty, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Amankeldi Sadanov, professor Baqdáýlet Kenjalıev, Farabı Ermekov syndy ǵalymdar sóz sóılep, oblystyń aýyl sharýashylyǵy, óndiris, ekologııa salalarynda qoldanýǵa bolatyn jobalaryn tanystyrdy.
«Aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan otandyq bıopreparattar óńirimiz úshin óte qajet. Onyń ústine, Semeıdiń irgesinde ınvestorlar esebinen iri et kombınatynyń qurylysy bastaldy. Oblysta mal basy kóp. Bir ǵana Sarjal aýylynda 22 myń bas jylqy bar. Búgin usynylǵan ónimderdi aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn azamattarǵa jetkizemiz. Baqdáýlet Kenjalıevtiń ken oryndaryna qatysty aıtqan usynystary men Farabı Ermekovtiń aýqymdy derekterdi óńdeý ortalyǵyn qurý týraly bastamasy – nazar aýdararlyq. Bul baǵytta birlese jumys isteýge daıynbyz», dedi oblys ákimi.
О́ńirdiń ekonomıkalyq damýy – ǵylymı negizdelgen sheshimdermen tikeleı baılanysty. Bul – álemdik tájirıbemen dáleldengen qaǵıda. Sondyqtan Memleket basshysy óńirlik ǵylymı keńester qurýdy, olardyń naqty jumys isteýin qamtamasyz etýdi jergilikti bıliktiń negizgi mindetteriniń birine aınaldyrdy.
Sondaı-aq jıynǵa qatysýshylar «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» jańa zań aıasynda óńirlik óndiristerdiń tehnologııalyq problemalaryn sheshý joldaryn qarastyrdy. Kóshpeli otyrys aıasynda ǵylymı-ınnovasııalyq kórme uıymdastyrylyp, Abaı oblysyndaǵy ǵylymnyń basym baǵyttaryn aıqyndaýǵa arnalǵan forsaıt-sessııa ótti.
Rasynda, bul jıyn óńirdegi ǵylym men tehnologııanyń damý joldaryn naqtylaýǵa, ǵylymı zertteýler men óndiris arasyndaǵy baılanysty kúsheıtýge, óńirlik ǵylymnyń áleýetin arttyrýǵa arnalǵan mańyzdy alańǵa aınaldy. Akademııa prezıdıýmynyń bul otyrysy nátıjesinde atom energetıkasyn damytý jáne ǵylymı súıemeldeý boıynsha analıtıkalyq jazba ázirlenip, óńirlik ǵylymdy damytý jónindegi birlesken jumys jospary bekitildi.
Abaı oblysy
