Saıasat • 26 Shilde, 2025

Alqaly jıynda Kaspıı, Aral taǵdyry tarazylandy

190 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Manjerok qalasynda (Altaı Respýblıkasy) ótken I halyqaralyq ekologııalyq konferensııada Kaspıı teńiziniń taıazdaný máselesin aımaqtyń negizgi syn-qaterleriniń biri retinde atap ótti.

Alqaly jıynda Kaspıı, Aral taǵdyry tarazylandy

Plenarlyq otyrysta sóıle­gen sózinde Oljas Bektenov ekologııalyq qaýipsizdik álemdik «jasyl» kún tártibiniń bir bó­ligi ǵana emes, kez kelgen eldiń ornyq­ty damýy úshin mańyzdy shart ekenin aıtty.

Elimizde qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi sharalar júıeli túrde qabyldanady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­tyń tapsyrmasy aıasynda «Taza Qazaqstan» baǵdarlamasy qarqyndy túrde júzege asyry­lyp jatyr. Búginde ol aýqymdy ekolo­­gııalyq qozǵalysqa jáne otan­das­­tarymyzdyń kúndelikti ómi­ri­niń ajyramas bólshegine aınal­­dy. Tabıǵatqa, týǵan jerge uqy­p­ty qaraý mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan bul bastama aıasynda tabıǵı aý­maq­tardy, sýqoımalarynyń jaǵa­laý­­­la­ryn tazartý jáne aǵash otyr­ǵy­zý boıynsha ekoaksııalar turaq­ty túrde uıymdastyrylyp turady.

Sondaı-aq Úkimet ekologııa­lyq zańnamany jańǵyrtýda, tabıǵat qorǵaý salasyna ozyq tehnologııalardy engizýde, ekologııalyq baqylaýdy sıfr­­landyryp jatyr. Bıoa­lýan­túrlilikti qorǵaý qory qu­ry­lýda, erekshe qorǵalatyn aýmaq­tar jelisi damytylýda, toǵaı buǵysy, qulan, arqar, qara­quıryq jáne qar barysy sııaqty sırek kezdesetin jáne joıy­lyp bara jatqan janýarlar túrleriniń popýlıasııa­sy qalpy­na keltirilip jatyr. Turan jol­­barysy men Prjevalskıı jyl­qysyn reıntrodýksııalaý ju­mysy júrgizilip jatyr.

Oljas Bektenov Kaspıı teńizi deńgeıiniń tómendeýine nazar aýdartyp, Kaspıı mańy memleketteri arasyndaǵy aımaq­tyq ózara is-qımyldy jandandyrý qajettigin atap ótti.

«2000 jyldardyń basynan beri Kaspıı teńizi deńgeıiniń tómendeý úrdisi baıqalady. Osy jáne ózge de máselelerdi zertteýge Kaspıı teńizi Qazaq ǵylymı-zertteý ınstıtýty quryldy. Ǵalymdardyń bol­jamdary kóńil kónshitpeıdi. Osynaý biregeı sý aıdynyn saqtap qalý úshin barlyq Kaspıı mańy memleketteriniń batyl úılestirilgen is-qımyly qajet», dedi Premer-mınıstr.

Sý taqyrybyna qatysty sóı­legen sózinde Oljas Bektenov Aral mańyndaǵy jaǵdaıǵa da nazar aýdardy. Búginde Qazaqstan Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryn basqarady. Elimizde ony qalpyna keltirý jumystary júrgizilýde, Kókaral bógeti nyǵaıtylyp, Syrdarııa saǵasy qaıta qalpyna keltirilip jatyr, balyq salasyn qoldaý jáne burynǵy teńizdiń keýip qalǵan túbin kó­galdandyrý boıynsha jobalar iske asyrylyp jatyr.

Premer-mınıstr sondaı-aq muzdyqtardy saqtaýǵa baǵyt­­tal­ǵan jumystardyń da mańyz­­dylyǵyn atap ótti. Sarap­­shy­­lardyń boljamynsha, 2100 jylǵa qaraı Ortalyq Azııa muz­­dyqtarynyń kólemi aıtar­lyqtaı kishireıedi. Osyǵan baı­lanysty Qazaqstan Prezıden­tiniń bastamasymen Er-Rııad sam­mıtinde muzdyqtardy zertteý jáne qorǵaý boıynsha kúsh-jigerdi biriktiretin «Sý mu­naralary seriktestigin» qurý usynyldy. Almatyda IýNESKO qamqorlyǵymen qurylyp, óńir­lik zertteýlerdiń jetekshi platformasyna aınalǵan Or­talyq Azııa óńirlik glıasıo­logııalyq ortalyq jumys istep tur.

Bul rette Qazaqstannyń sýqoı­­malaryn retteýden bas­tap sý­dy esepke alýdy avto­mat­tan­dyrýǵa deıingi birlesken gıdrotehnıkalyq jobalardy iske asyrýǵa daıyn ekendigi atap ótildi.

Premer-mınıstr forým ótip jatqan orynnyń sımvoldyq mánine de nazar aýdartty. Altaı ólkesi – túrki órkenıetiniń besigi ári mádenı-gýmanıtarlyq ózara áriptestiktiń mańyzdy elementi.

Plenarlyq otyrysqa Reseı Federasııasy Úkimetiniń tóraǵasy Mıhaıl Mıshýstın, Armenııa Premer-mınıstri Nıkol Pa­shınıan, Belarýs Premer-mınıstri Aleksandr Týrchın, Qyrǵyzstan Premer-mınıstri Adylbek Kasyma­lıev, Tájikstan Premer-mınıstri Kohır Rasýlzoda, О́zbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, sondaı-aq Túrikmenstan Mınıstrler kabıneti tóraǵasynyń orynbasary Nokergýly Atagýlyev qatysty. Jıynda Kaspııdiń taıazdanýy, muzdyqtardyń erýi jáne bıoalýantúrlilikti saqtaý máselelerimen qatar qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda zamanaýı tehnologııalardy qolda­ný, sý resýrstaryn basqarýǵa ınno­vasııalyq sheshimderdi engizý jáne transshekaralyq ekotýrızmdi damytý jaıy talqylandy. 

Sońǵy jańalyqtar