Sondaı-aq ol Túrkııa men Qazaqstannyń qorǵanys, energetıka, saýda jáne lańkestikke qarsy kúres sııaqty mańyzdy salalardaǵy yntymaqtastyǵyn keńeıtýdi maqsat etip otyrǵanyn atap ótti.
Erdoǵannyń aıtýynsha, eki kóshbasshy áskerı jáne qorǵanys ónerkásibi salasyndaǵy yntymaqtastyqty ilgeriletýge arnalǵan naqty jobalardy jáne qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyq pen lańkestik uıymdarǵa qarsy kúresti talqylaǵan.
Qazir Túrkııa Qazaqstanǵa shamamen 5 mlrd dollar ınvestısııalaǵan, al Qazaqstannyń Túrkııadaǵy ınvestısııasy 1,5 mlrd dollarǵa jetken. Túrik merdigerleri Qazaqstanda osy ýaqytqa deıin jalpy quny 30 mlrd dollardan asatyn 500-den asa jobany iske asyrǵan.
Q.Toqaev Qazaqstannyń Túrkııamen saýda aınalymy 2 mlrd dollardan asqanyn aıtty. «Biz túrik kompanııalaryna Qazaqstannyń temirjol júıesin jańartý jáne Kaspıı teńizindegi teńiz saýdasyn jandandyrý úshin arnaıy jeńildikter usynýǵa daıynbyz», dedi. Sondaı-aq Q.Toqaev energetıka salasyna qatysty 1,4 mln tonna qazaqstandyq munaı Túrkııaǵa Baký – Tbılısı – Jeıhan munaı qubyry arqyly jetkiziletinin aıtty.
Aqparattyq tehnologııany óristetedi
«Biz aqparattyq tehnologııalardy birlesip damytý máselesine erekshe mán berdik», dedi Q.Toqaev Ankarada túrik áriptesi Rejep Taııp Erdoǵanmen birlesken baspasóz máslıhatynda.
Túrkııanyń qorǵanys salasynda aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizgenin aıtqan Q.Toqaev Erdoǵandy Túrkııanyń megapolısi Ystanbulda 22–27 shildede ótken HVII Halyqaralyq qorǵanys ónerkásibi jármeńkesin (IDEF 2025) uıymdastyrýymen quttyqtady. Odan ári ol Qazaqstannyń IT salasynda da tabysqa qol jetkizgenin jáne bul turǵyda Astana aıtarlyqtaı jumys atqarǵanyn aıtty.
Q.Toqaev qazirgi jaǵdaıda eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵyn atap ótip, qazaq halqy óziniń áriptesin jáne Erdoǵannyń basshylyǵymen óziniń altyn dáýirin bastan ótkerip jatqan Túrkııany shyn júrekten qurmetteıtinin aıtty.
Sondaı-aq Q.Toqaev Erdoǵanmen mańyzdy jahandyq máseleler boıynsha da pikir almasqanyn jáne álemdegi qaqtyǵystarǵa alańdaýshylyq bildirip otyrǵanyn jetkizdi. Kelispeýshilikter men qaqtyǵystar dıplomatııa arqyly sheshilýi kerektigin bildirgen Toqaev Túrkııanyń Reseı men Ýkraınaǵa qatysty rólin joǵary baǵalady. Ol Túrkııa Prezıdentin Qazaqstanǵa shaqyryp: «Eki el arasyndaǵy dostyq máńgilik bolyp, yntymaqtastyǵymyz odan ári arta bersin», degen tilegin bildirdi.
Yntymaqtastyqty arttyratyn kezeń
Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵannyń shaqyrýymen Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev seısenbi kúni Túrkııaǵa resmı saparmen keldi. Bul sapar eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanystardyń 33 jyldyǵyna tuspa-tus kelip otyr. Qazirgi kezeń túrli saladaǵy yntymaqtastyqty arttyrýǵa serpin beretin mańyzdy kezeń deıdi sarapshylar.
Túrkııa men Qazaqstan kólik, energetıka, qorǵanys, aýyl sharýashylyǵy, buqaralyq aqparat quraldary, saýda jáne mádenı almasý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty jaqsartýǵa ýaǵdalasty. Sonymen qatar kóshbasshylar Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty retinde belgili Orta dáliz arqyly baılanysty nyǵaıtýǵa kelisti.
1991 jyly keńes odaǵy ydyraǵannan keıin Túrkııa Qazaqstannyń táýelsizdigin birinshi bolyp moıyndady. 1992 jyly resmı dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy. 2009 jyly yntymaqtastyq strategııalyq seriktestikke, al 2022 jyly odan ári keńeıtilgen strategııalyq seriktestikke kóterildi.
Prezıdentterdiń Qazaqstannan Túrkııaǵa 20-ǵa jýyq resmı saparynyń arqasynda eki el jyldar boıy tyǵyz saıası jáne ekonomıkalyq baılanystardy saqtap qaldy. Q.Toqaev 2019 jyly bılikke kelgennen beri Erdoǵanmen 14 ret kezdesken. Eki el de TúrkPA, TÚRKSOI, Túrki mádenıeti men murasy qory sııaqty uıymdarǵa belsendi túrde qatysady jáne Túrki memleketteri uıymynyń negizin qalaýshy múshe memleketter.
Ekonomıkamen qatar bilim salasyndaǵy qarym-qatynastar da órkendep keledi. 2024–2025 oqý jylynda 300 shákirtaqy bólinip, 12 myńnan asa qazaqstandyq stýdent Túrkııa ýnıversıtetterinde bilim alyp jatyr.
Sonymen qatar týrızm damyp keledi. 2023 jyly Qazaqstanǵa 130 myń túrik, al Túrkııaǵa 863 myń qazaqstandyq týrıst keldi. Qazaqstan týrızm men bıznesti odan ári damytý maqsatynda túrik azamattaryna vıza merzimin 30 kúnnen 90 kúnge deıin uzartty.
