Kún tártibindegi alǵashqy úsh zań jobasy bir-birimen baılanysty bolǵandyqtan Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva atalǵan zań jobalarynyń basyn qosyp, qorytyndysyn ázirleý jóninde ortaq baıandama jasady. Baıandamashynyń aıtýynsha, bul zań jobalary Parlamenttiń qos palatasy depýtattarynyń bastamashylyǵymen ázirlengen.
– Zań jobalarymen Azamattyq-prosestik, Ákimshilik-prosestik, Qylmystyq-prosestik jáne Ákimshilik quqyqbuzýshylyq kodeksterge túzetýler engizý kózdelgen. Kodekster boıynsha túzetýlerge sáıkes, Konstıtýsııalyq sot óz sheshimderine aıqyndaǵan túsindirmeler isti sheshý úshin mańyzdy bolsa, jańadan ashylǵan mán-jaı retinde sot sheshimderin qaıta qaraýǵa negiz bolady, – dedi S.Imasheva.
Sondaı-aq Májilis Qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrý (jylystatý) jáne terrorızmdi qarjylandyrý táýekelderin baǵalaý halyqaralyq ortalyǵyn qurý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Bul baǵyttaǵy zań jobasyn Qarjylyq monıtorıng agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Jeńis Elemesov tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, atalǵan kelisimge Memleket basshylary 2023 jyldyń qazan aıynda qol qoıǵan.
Sondaı-aq Qazaqstan men Marokko qylmyskerlerdi ustap berýge kelisti. Jalpy otyrysta Májilis ótken jyly 12 jeltoqsanda Rabat qalasynda qol qoıylǵan Qazaqstan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaǵy ustap berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Zań jobasyn tanystyryp, baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Ǵalymjan Qoıgeldıevtiń aıtýynsha, qujatqa sáıkes, taraptar qylmystyq jaýapkershilikke tartý nemese sot úkimin oryndaý úshin óz aýmaqtarynda ornalasqan adamdardy bir-birine ustap berýge mindetti bolady.
Budan bólek, Májilis Qazaqstan Respýblıkasy men Marokko Koroldigi arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Iаǵnı qos tarap endigi jerde bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottalǵan adamdardy óz elinde jazasyn odan ári óteý úshin bir-birine berýge mindetti bolady.
Parlamenttiń tómengi palatasy jalpy otyrysta «Jasandy ıntellekt týraly» jáne onymen baılanysty ilespe taǵy zańdy ekinshi oqylymda qabyldady. Zań jobalaryn negizgi baıandamada tanystyrǵan Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń hatshysy Ekaterına Smyshlıaeva zań jobalaryn Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Májilis depýtattary ázirlegenine toqtaldy. Zań arqyly alǵash ret jasandy ıntellekt, model, júıe, derekter kitaphanasy, sıntetıkalyq nátıje syndy jańa quqyqtyq uǵymdar ornyqtyrylyp otyr.
Bul zań jobalary Qazaqstanda jasandy ıntellektini damytýǵa quqyqtyq negiz qalaıdy. Jobalar azamattardyń qaýipsizdigine, derekterdi qorǵaýǵa jáne ınnovasııalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan.
– Zań jobasynda jasandy ıntellektini paıdalanýdyń negizgi etıkalyq qaǵıdattary bekitilgen. Olardyń ishinde adam quqyqtarynyń basymdyǵy, jumystyń qaýipsizdigi men ashyqtyǵy bar. Jasandy ıntellekt quqyqtyq qatynastardyń sýbektisi retinde tanylmaıdy. Adam barlyq sheshimge jaýapty bolyp qala beredi. Jasandy ıntellektini ázirleý jáne engizý úshin Ulttyq platforma qurylady. Ol derekter kitaphanalaryna, jasandy ıntellekt ónimderin ázirleý jáne paıdalaný ortasyna qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Zań jobasy ázirleýshilerdiń esepteý ınfraqurylymyna, onyń ishinde sýperkompıýterlerge qol jetkizý tártibin anyqtaıdy, – dedi E.Smyshlıaeva.
Depýtattar zań jobalaryn qabyldaǵan soń Májilis spıkeri Erlan Qoshanov sóz sóılep, elimiz álemde alǵashqylardyń biri bolyp JI-di damytýǵa dem beretin zańdy qabyldaǵanyn atap ótti. Osy zańdy ázirleý barysynda sıfrlandyrý salasyndaǵy ozyq álemdik tájirıbeler men táýekelderdiń bári eskerilgenin aıtty.
– Biz elimiz úshin óte mańyzdy zańdy qabyldadyq. Memleket basshysy taıaýdaǵy Joldaýynda aldymyzǵa úsh jyl ishinde Qazaqstandy jappaı sıfrlyq elge aınaldyrý jóninde aýqymdy mindet qoıdy. Bul progressıvti ıdeıany Prezıdent búgin álemniń eń basty minberi – Birikken Ulttar Uıymynyń tórinen de jarııalady. Qasym-Jomart Toqaev: «Qazaqstan jasandy ıntellektini tehnologııalyq jetistik dep qana emes, adamzat progresine qozǵaý salatyn zor tabys retinde qarastyrady», dep atap ótti. Bul jahandyq úrdis ekenin kórip otyrmyz. Prezıdent atap ótkendeı, jappaı sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini keńinen qoldaný elimizdiń ulttyq basymdyǵyna aınaldy, – dedi Májilis tóraǵasy.
E.Qoshanovtyń aıtýynsha, qabyldanǵan «Jasandy ıntellekt týraly» zań – osy bastamany iske asyrý jolyndaǵy irgeli qadam. Ol elimizdiń sıfrlyq damýyn jańa deńgeıge shyǵarýǵa jol ashpaq.
Sondaı-aq Májilis «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mádenıet jáne bilim berý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy ekinshi oqylymda qabyldady.
Zań boıynsha halyqaralyq ǵylymı joba baıqaýlarynda júldeli oryndarǵa ıe bolǵan oqýshylarǵa bir rettik tólemaqy beriledi. Olardy daıyndaǵan pedagogterge de qarjylaı ótemaqy qarastyrylǵan. Sondaı-aq múgedek balany tárbıelep otyrǵan nemese I toptaǵy múgedek adamdy baǵyp otyrǵan joǵary oqý oryndarynyń túlekterin oqýǵa arnalǵan memlekettik grantty mindetti túrde óteýden bosatý usynylady. Sheteldik joǵary oqý oryndarynda rezıdentýra, magıstratýra, aspırantýra jáne doktorantýrada oqyǵandarǵa ótelim merzimin keıinge qaldyrý múmkindigi beriledi. Memleket mektepter men balabaqshalarda sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýdy kúsheıtedi.
Jalpy otyrys barysynda depýtattar tıisti memlekettik organdarǵa baǵyttaǵan depýtattyq saýaldaryn joldady.
