Ǵylymı ortalyq kerek
Jyl boıy ótkizilgen mereıtoılyq is-sharalardyń eń súbelisi – «Ulttyq rýhty nyǵaıtqan sóz sheberi: Ǵumar Qarashtyń mádenı-tarıhı kelbeti» atty respýblıkalyq ǵylymı-tanymdyq konferensııa boldy. Elimizdiń ár túkpirinen kelgen aıtýly ǵalymdar aıtqan ár lebiz halyqtyń kóńilinen shyǵyp jatty.
«Biz Ǵumar Qarashtyń tarıhı tulǵasy tolyq ashyldy, ǵumyr joly túgel zertteldi dep aıta almaımyz. Keńestik repressııa tusyndaǵy kóptegen qujat áli qupııa kúıinde jatyr. Sondyqtan osy Oral qalasyndaǵy Mahambet ýnıversıteti janynan Ǵumartaný isine jeke zertteý ortalyǵyn ashý kerek dep esepteımin. Mysaly, Abaıtaný isinde Semeı qandaı joqshy bolsa, Ǵumardyń joǵyn joqtap, joǵalǵanyn túgendeýge Oral da sondaı qajyr-qaırat kórsetýi kerek», dedi konferensııa qonaǵy, tarıh ǵylymdarynyń doktory, UǴA akademıgi Hangeldi Ábjanov.
Jıynda belgili jazýshy, ǵumartanýshy Maqsat Tájimurattyń da oı-pikiri jınalǵan jurttyń kóńilinen shyqty. Ǵumar Qarashtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly tuńǵysh monografııalyq jınaqtyń avtory «Alash qaıratkerlerin zertteý isinde ár óńirdegi tulǵalar birdeı zerttelýge tıis, Alashtyń ár tulǵasy nómiri birinshi bolýy kerek», dedi ǵalym.
Jıynǵa onlaın qosylǵan Ulttyq quryltaı múshesi, UǴA akademıgi Dıhan Qamzabekuly «Alashtyń rýhanı áleýeti: Ǵumar ónegesi» taqyrybynda baıandama jasady.
Al tilshi ǵalymdar Sherýbaı Qurmanbaıuly men qyzylordalyq Bolat Boranbaı HH ǵasyr basyndaǵy qazaq ádebı tili, Alash qaıratkerleriniń til sabaqtastyǵy Ǵumar Qarash shyǵarmalarynyń tili men kórkemdik ereksheligi týraly qyzyqty áńgime órbitti.
Konferensııa qararynda Ǵumar Qarashtyń esimin el deńgeıinde nasıhattaý, orta mektep baǵdarlamasyna Ǵumar Qarashtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly engizý, Astana qalasyndaǵy mektepterdiń birine Ǵumar Qarash esimin berý, Ulttyq mýzeıde Ǵumar buryshyn ashý, Oral qalasynda Ǵumar Qarash atyndaǵy ulttyq baspasóz mýzeıin uıymdastyrý sekildi birqatar usynys qabyldandy.
Osy jıyn sońynda aǵartýshy aqyn, oıshyl fılosof Ǵumar Qarashtyń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı daıyndalǵan tósbelgimen akademık Hankeldi Ábjanov, professorlar Tuıaqbaı Rysbekov, Sherýbaı Qurmanbaıuly, Bolat Boranbaı, Murat Sabyr, jazýshy ǵalym Maqsat Tájimurat, M.Yqsanov atyndaǵy qoǵamdyq qordyń tóraǵasy Asqar Ataev, oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń dırektory Jantas Safıýllın, taǵy basqalary marapattaldy.
Jánibektegi jarqyn toı
Ǵumar toıynyń qorytyndy is-sharalary aqyn-aǵartýshynyń týǵan jeri Jánibek aýdanynda ótti. Qyrkúıek aıynyń sońǵy kúnderi aýdan ortalyǵynda «Azattyqty ańsaǵan Ǵumar Qarash» atty aqyndar aıtysy, dúbirli dala qyzyqtary boldy.
Bul kúni alys-jaqynnan aýdanǵa aǵylǵan mártebeli meımandar, ardagerler qaýymy «Habar» agenttiginiń rejısseri Nurserik Qambar túsirgen «Ǵumar Qarash» atty derekti fılmniń alǵashqy kórsetilimine qatysty.
Osy toıda óńir basshysy Narıman Tóreǵalıev ult taǵdyryn, halyq bolashaǵyn oılaǵan uly qaıratkerdiń eńbegine taǵzym etý jóninde sóıledi.
«Áýeli qoldan kelse, elińdi súı,
El úshin eńbek etken erińdi súı.
Qaǵbaǵa taýap etý kerek bolsa,
Kir jýyp, kindik kesken jerińdi súı!»
degen eken aqynnyń ózi. Sol týǵan jerdiń tósinde turǵan aqyn eskertkishi bul kúni gúlmen kómkerildi.
Aýdandyq mádenıet úıinde ótken aqyndar aıtysyna talaı báıgede top jaryp, jurtshylyq rızashylyǵyna bólenip júrgen aqyndar qatysty. Birneshe saǵatqa sozylǵan sóz saıysy jyrqumar jurttyń qulaq quryshyn qandyrdy. Aýdan basshysy Tımýr Serikuly dodaǵa qatysqan on aqynǵa 500 myń teńge kóleminde qarjylaı syılyq taratyp, merekelik tósbelgi tabystady.
Mereıli toıǵa jınalǵan jurttyń delebesin qozdyrǵan qyzyqtyń biri – 100 shaqyrymdyq alaman báıge. Talov aýyldyq okrýgine qarasty Birlik eldi mekenindegi Ǵumar kesenesinen bastalyp, aýdan ortalyǵy Jánibek aýdanyna deıin sozylǵan báıgege 51 at qosylsa, márege tek 10 tulpar jetti. Bas júlde – avtokólik mańǵystaýlyq shabandoz Nursultan Qumarov tizgindegen «Muzdaı» tulparyna buıyrdy.
Al qazaq kúresinde Almaz Batyrhaıyrov «túıe palýan» atanyp, bas júldeni qanjyǵasyna baılady. Osy atalym boıynsha Raıymbek Nurǵalıev kúmis júlde ıelense, Mergen Zadorov qola júldege qol jetkizdi.
«Ǵumar toıy ǵıbratqa toldy», deıdi osy merekelik is-sharalardyń basy-qasynda júrgen kópshilik. Az ǵumyryn halqynyń jarqyn keleshegine tolaıym arnaǵan tulǵanyń toıy basqasha bolýy múmkin emes te sekildi.
Batys Qazaqstan oblysy
