Sýretti túsirgen – Iýrıı BEKKER
Halyqaralyq joba Almaty men Belgrad arasyndaǵy mýzeıaralyq yntymaqtastyqtyń jalǵasy retinde uıymdastyrylyp otyr. О́tken jyldyń jeltoqsan aıynda Almaty mýzeıiniń «Uly dalanyń mádenı murasy» atty kórmesi Belgrad qalasyndaǵy Hanshaıym Lıýbısa saraıynda saltanat qurǵan edi.
Is-sharany ashqan Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Ǵalymqyzy eki el dostyǵyn dáriptep, ǵasyrlar toǵysyndaǵy serb áıelderiniń róline arnalǵan biregeı kórmeniń mańyzyn atap ótti.
«О́zderińizben qonaqjaı qazaq jerinde, elimizdiń mádenı astanasy Almaty shaharynda júzdesip otyrǵanyma qýanyshtymyn! Búgin biz mańyzdy mádenı oqıǵalardyń biri – «Serb áıeli: ǵasyrlar toǵysynda» atty kórmeniń kýási bolyp otyrmyz. Bul is-shara Qazaqstan men Serbııa arasyndaǵy dostyq pen ózara túsinistiktiń, mádenı yntymaqtastyqtyń aıqyn kórinisi dep bilemiz. Atalǵan jobany júzege asyrýǵa ólsheýsiz úles qosqan Serbııanyń birinshi hanymy Tamara Výchıch hanymǵa shynaıy alǵysymdy bildiremin. Qazaqstan men Serbııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas 1996 jyly ornaǵan sátten bastap eki el arasynda senimge negizdelgen dostyq pen áriptestik damı tústi. Búginde bul baılanys tek resmı kelisimdermen ǵana shektelmeı, mádenıet, bilim, óner salalarynda da jarqyn jobalarmen jalǵasyp keledi. Ásirese mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń jandanýy – qos halyqtyń bir-birine degen qurmeti men yqylasynyń aıqyn kórinisi. Bul – shekarasyz rýhanı jaqyndastyqtyń belgisi. Qazaq tanymynda «Áıel bir qolymen besikti, bir qolymen álemdi terbetedi» degen tereń maǵynaly sóz bar. Qazaq uǵymynda áıel – otbasynyń tiregi ǵana emes, ulttyń rýhanı jáne mádenı kelbetiniń aınasy. Bul uǵym serb halqyna da jat emes ekenin osy kórme aıshyqtaı tústi. Byltyr «Uly dalanyń mádenı murasy» kórmesi serb jurtshylyǵyn qazaq mádenıetimen tanystyrsa, búgingi is-shara mádenı baılanystyń ózara tereńdeı túskenin kórsetedi», dedi A.Balaeva.
Ekspozısııada Belgrad qalasy mýzeıiniń baı qorynan alynǵan qundy jádigerler – ejelgi dáýirden búgingi kúnge deıingi arheologııalyq artefaktiler, etnografııalyq jádigerler, sándik-qoldanbaly óner týyndylary, sondaı-aq XIX ǵasyrdaǵy serb áıelderiniń portretteri kópshilik nazaryna usynyldy. Mundaǵy jádigerler Serbııanyń shamamen 7 500 jylǵa jýyq tarıhyn qamtıdy. Ǵasyrlar bederinde serb qoǵamyndaǵy áıeldiń orny men róliniń qalaı ózgergeni týraly málimetter, áıgili serb sýretshileri, ǵalymdary, sportshylary men qoǵam qaıratkerleriniń ómir tynysynan syr shertetin tyń aqparattar toptastyrylǵan kórme el tarıhyna sapar shektiredi.
«Bul seriktestik – erekshe dıplomatııalyq jáne mádenı oqıǵa. Sebebi Almaty mýzeıindegi bul kórme serb murasy men zamanaýı óner týyndylarynyń Qazaqstan jurtshylyǵy úshin mańyzyn aıqyndap, mádenı baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalyp otyr. Biz bul yntymaqtastyq mýzeı isi, mádenıet pen óner salasyndaǵy ózara tájirıbe almasýǵa jańa serpin berip, rýhanı damýǵa yqpal etetinine senimdimiz. Mádenıet – halyqtardy jaqyndastyratyn eń qýatty qural. Qazaqstan – kóptegen ult pen ulystar toǵysqan jer. Bul – uly tarıhtyń mekeni. Biz óz muramyzdy saqtap qana qoımaı, halyqtarymyzdyń arasynda ózara túsinistik pen senimge negizdelgen berik kópir ornatamyz. Osynaý ıdeıany júzege asyrýǵa atsalysqan jandarǵa alǵysym sheksiz», deıdi T.Výchıch.
Kórmege kelgen ónertanýshylar qazirgi Serbııanyń aýmaǵynda neolıt dáýirinen bastap búginge deıin áıel árdaıym shabyttyń qaınar kózi, sulýlyqtyń, sezim men rýhanı kúshtiń sımvoly bolǵanyna toqtaldy. О́nerdegi áıel beınesi tek syrtqy pishindi beıneleýmen shektelip qalmaı, qoǵamnyń ıdealdary men ishki tolǵanystaryn jetkizýdiń kórkem tiline aınalǵany aıtyldy.
ALMATY
