Sýret: fingramota.kz
Atyraý oblystyq polısııa departamentiniń jedel ýákili Rasýl Joldastyń aıtýynsha, alaıaqtar WhatsApp, Instagram, Telegram, Facebook jelisin, shetelde tirkelgen mobıldi nómirler men feık akkaýnttardy jıi paıdalanady. Máselen, bıyl 6 aıda 50-ge jýyq kúdikti ustalyp, 133 qylmystyq is sotqa joldanypty.
«Keıbir derekterge qatysty tergeý amaldary jalǵasyp jatyr. Atyraý oblysynda tirkelgen kıberqylmystardyń basym bóligi ınternet-dúkender arqyly jalǵan taýar satý, ózin bank qyzmetkeri retinde tanystyrý, fıshıngtik siltemelermen jeke derekterdi urlaý tásilimen jasalady. «Kıberbaqylaý» platformasymen 2 myńnan asa fıshıngtik saıt buǵattaldy. Baılanys operatorlarymen birge jalǵan nómirler men alaıaqtyq qońyraýlardy anyqtaý, turǵyndarǵa SMS arqyly eskertý habaryn taratý jumysy turaqty júrgizilip otyr. Turǵyndarǵa kıberqaýipsizdik erejelerin saqtaýdy, kúmándi jaıt týyndaǵanda 102 nomerine habarlaýdy eskertip kelemiz», deıdi R.Joldas.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, ınternettegi alaıaqtyqty anyqtaý, jolyn kesý maqsatynda «Kıberpol» jedel toby jumys isteıdi. Bıyl óńirdegi mektepter men kolledjderde kıberqaýipsizdikke 20 myńnan asa turǵyn qatysqan arnaıy leksııalar ótkizilgen. Biraq soǵan qaramastan, turǵyndar arasynda alaıaqtardyń jemsaýyna aınalǵandar qatary azaıar emes.
Máselen, Atyraý qalasynyń 23 jastaǵy boıjetken alaıaqtyń arbaýyna túsip, qarjysynan qaǵylǵan. Ol óziniń aldanǵanyn túsinip, polısııaǵa júgingen. Al tártip saqshylary jedel áreket etip, kúdiktige qatysty jedel is-sharany qolǵa aldy. Jedel izdestirý kezinde alaıaqtyq qylmysymen aınalysqan kúdiktiniń Oral qalasynda turatyn 35 jastaǵy áıel ekeni anyqtaldy. Kúdiktiniń otbasy bar, alaıda buryn sotty bolǵan. Alaıaqtyq áreketin jasaǵan kezde jeke kásipkerdiń dúkeninde satýshy bolyp jumys istegen.
«Kúdikti áıel bir ret qoldaný úshin birneshe abonenttik nomerdi paıdalanǵan. Páterdi jalǵa alýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan adamdardyń aqshasyn óziniń atyna tirkelgen ártúrli esepshotqa aýdarym jasaý arqyly qylmystyq áreketin josparlapty. Sóıtip, óziniń menshiginde jalǵa beretin páteri bolmasa da, eki bólmeli baspanany arzan baǵamen jalǵa beretini týraly jalǵan jarnama shyǵarady. Osylaısha, ol jábirlenýshiniń 110 myń teńgesin jymqyrǵan. Oǵan Qylmystyq kodekstiń 190-baby 2-bóliginiń 4-tarmaǵymen kózdelgen qylmysty jasaǵany úshin aıyp taǵylyp, is sotqa berildi. Sot oǵan 2 jylǵa bas bostandyǵyn shekteý jazasyn taǵaıyndady», dep habarlady departamenttiń baspasóz qyzmeti.
Taǵy bir alaıaq ártúrli tásil qoldanǵan zańsyz áreketin bir jyl boıy jalǵastyryp kelgen. Orda buzatyn otyzdan endi asqan atyraýlyq kúdikti 2022–2023 jyldary tanysynyń senimine kirip, jumysqa turǵyzýǵa ýáde etken. Sóıtip, aldaýyna kóngen tanysyna 800 myń teńge materıaldyq shyǵyn keltirgen. Qylmystyq is-áreketin jasaý úshin daýysyn áıel adamǵa aýystyryp, birneshe sım-kartany paıdalanyp otyrǵan. Kúdikti munymen shektelmeı, qala aýmaǵynda ornalasqan páterdi jalǵa alyp, ony satý úshin aldyn ala tólemder alǵan.
«Bir páterdi 150 myń teńgege jalǵa alyp, 8 mln teńgege satatyny jóninde jarnama shyǵarǵan. Josparlaǵan zańsyz isin júzege asyrý úshin jábirlenýshiden páter úshin avtokólik pen 2 mln teńgege saýdalasyp, qarjyny notarıaldy túrde qaryz alý shartyn jasaqtaý arqyly alatynyn aıtqan. Sóıtip, jábirlenýshige 2 mln teńge materıaldyq shyǵyn keltirgeni anyqtaldy. Áleýmettik jelide turmystyq tehnıkalyq buıymdardy satýǵa jarnama jasap, birneshe turǵyndy aldaǵan», dep málim etti departamenttiń baspasóz qyzmeti.
Al bıyl mamyrda taǵy bir alaıaq kýrer arqyly áreket etip, 90 jastaǵy zeınetkerdiń 6 mln teńgesin aldap alǵany tirkeldi. Kúdikti aldymen qarııaǵa telefon shalyp, ózin quqyq qorǵaý organynyń qyzmetkeri retinde tanystyrǵan. Qarııanyń qyzyn jol-kólik oqıǵasyna kináli dep sendirgen. Jaǵdaıdy «retteý» úshin iri kólemde aqsha talap etip, arnaıy kýrer jiberiletinin aıtqan. Qorqynysh pen ýaıymǵa salynǵan qarııa úıine kelgen beıtanys adamǵa 6 mln teńgesin berip jibergen. Alaıda jábirlenýshi arada 10 kún ótken soń polısııaǵa atalǵan oqıǵaǵa qatysty shaǵym túsirdi. Zeınetkerdiń shaǵymyna baılanysty jergilikti kıberqylmysqa qarsy is-qımyl basqarmasynyń qyzmetkerleri jedel-izdestirý sharasyn júrgizdi.
«Arnaıy júrgizilgen is-sharanyń nátıjesinde kýrer retinde áreket etken 1994 jylǵy er adam ustaldy. Onyń «Iаndeks» qosymshasy arqyly kýrerlik qyzmet atqaratyny anyqtaldy. Kýrer tapsyrysqa sáıkes 6 mln teńgeni basqa adamǵa jetkizgenin aıtty. Polısııa qyzmetkerleri kýrer arqyly áreket etip, zeınetkerdiń aqshasyn ıemdengen kúdikti retinde Qyzylqoǵa aýdanynyń 2000 jylǵy turǵynyn qolǵa túsirdi. Kúdikti kinásin tolyq moıyndaǵan. Sot úkimimen kúdiktige 2 jyl 8 aıǵa bas bostandyǵynan aıyrý týraly jaza taǵaıyndaldy», dep aqparat berdi departamenttiń baspasóz qyzmeti.
Jaqynda Atyraý qalasyndaǵy №2 sotta bloger S.-ǵa qatysty is qaraldy. Kúdiktige Qylmystyq kodekstiń 190-babynyń 3-bóliginiń 1), 3), 4) tarmaǵymen aıyp taǵylǵan.
«Bloger jábirlenýshilerdiń alaıaqtyq jolmen jymqyrý úshin óziniń Instagram paraqshasynda qaıyrymdylyqqa aqsha jınaıtyny, ártúrli taýardyń utysyn oınatatyny týraly jalǵan jarnama jarııalaǵan. Oǵan 49 jábirlenýshi senip, lotereıaǵa qatysý úshin aıyptalýshynyń banktegi esepshotyna aqshasyn aýdarǵan. Aıyptalýshy jábirlenýshilerdiń 13 mln teńgeden asa aqshasyn ıemdenip, óziniń qajetine jumsaǵan. Kúdiktiniń kinási óziniń jaýabymen, jábirlenýshiler men kýálerdiń aıǵaqtarymen, iske tirkelgen beınejazbalarmen, hat-habarlardyń skrınshottarymen, bank esepshottaryndaǵy úzindilermen dáleldendi», dep habarlady atalǵan sottan.
Prokýror aıyptalýshyǵa Raqymshylyq jasaý aktisiniń negizinde 3 jyl 1 aı 10 kúnge bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn taǵaıyndaýdy usyndy. Alaıda kinásin ishinara moıyndaǵan aıyptalýshy ózine bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jaza taǵaıyndaýdy surady.
«Sot úkimimen aıyptalýshy kináli dep tanyldy. Oǵan 5 jyl merzimge qoǵamdyq qyzmetpen aınalysý, onyń ishinde buqaralyq aqparat quraldaryn jáne telekommýnıkasııa jelilerin paıdalaný quqyǵynan, 4 jyl 8 aıǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndaldy. Raqymshylyq jasaý aktisiniń negizinde taǵaıyndalǵan jaza úshten bir bóligine qysqartylyp, túpkilikti 3 jyl 1 aı 10 kúnge bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndaldy. Jábirlenýshilerdiń talap aryzdary tolyq qanaǵattandyryldy», dep málim etti №2 sottan.
Atyraý oblysy
