Biryńǵaı portal iske qosylady
Alǵashqy talqylanǵan eki qujat – Qurylys kodeksiniń jobasy men «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy bir-birimen baılanysty bolǵandyqtan, eki másele boıynsha О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev baıandama jasady.
Ol jalpy ishki óniminiń alty paıyzyn qurap otyrǵan qurylys salasy elimizdiń turaqty damýyn qamtamasyz etetin ekonomıkanyń negizgi baǵytynyń biri ekenin, keıingi 15 jylda orta eseppen jylyna 7 paıyz ósim kórsetkenin aıta kele, qazirgi tańda sala jańa talaptar men zamanaýı tásilderdi engizýdi qajet etetinin jetkizdi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes jańa Qurylys kodeksin qabyldaý – ýaqyt talaby. Qurylys kodeksiniń jobasy zaman talabyna saı ázirlenip, salanyń turaqty damýyna negiz bolmaq. О́zderińizge málim, qala qurylysyn retteýde qujattardyń naqty ıerarhııasy qalyptasqan. Olarǵa eldiń aýmaqtyq damýynyń Bas shemasy, óńirlerdiń aýmaqtyq jobalaý shemalary, qalalardyń Bas jospary jáne naqty jobalaý josparlary kiredi. Buryn qalanyń Bas jospary ǵana mindetti saraptamadan ótetin. Al naqty josparlar jergilikti deńgeıde ákimniń sheshimimen bekitilip, tekserissiz qabyldanatyn. Sonyń saldarynan qurylys normalary jıi buzylyp, retsiz jáne zańsyz nysandar boı kótergen jaǵdaılar boldy. Osy olqylyqty joıý úshin 2024 jyldan bastap barlyq ázirlenip jatqan nemese túzetiletin qala qurylys jobalary, onyń ishinde naqty jobalaý josparlary arnaıy saraptamadan ótedi», dedi ol.
Sondaı-aq mınıstr seısmıkalyq aımaqtardyń qala qurylysyn josparlaý erekshelikteri, qurylys kompanııalaryn lısenzııalaý, sertıfıkattaý, ruqsattar tizilimi, qurylys salasyndaǵy keńestik dáýirden qalǵan erejeler men normalardy reformalaý, salany memlekettik baqylaý boıynsha jumystarǵa toqtalyp, jyl basynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qurylys salasyna baǵyttalǵan birqatar mindet, sonyń ishinde jyl sońyna deıin barlyq úderisti tolyq sıfrlandyrýdy qamtamasyz etetin Biryńǵaı aqparattyq júıe ázirleý máselesine toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, qazirdiń ózinde salada birneshe aqparattyq júıe jumys isteıdi. Olar – josparlaý men ǵımarattardy buzý AIS GGK aqparattyq júıesinde, saraptama e-PSD júıesinde jáne qurylys kezeńi e-Qurylys júıesinde júrgiziledi. «Alaıda atalǵan júıeler árqaısysy derbes jumys istep tur. Kodekste Memlekettik aqparattyq modelder banki fýnksıonalyn keńeıtý negizinde Biryńǵaı qurylys portalyn qurý kózdelgen. Iаǵnı qurylys salasyndaǵy barlyq qyzmet «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha kórsetiledi», dedi ol.
Seısmıkalyq aımaqtarǵa kóńil bólingen be?
Mınıstr baıandamasynan keıin sóz alǵan depýtat Aıtýar Qoshmambetov baıandamashydan qurylys salasyn sıfrlandyrý men biryńǵaı portal qurý týraly bastamanyń jaqsy ekenin, alaıda ony qaı ýaqytta iske qosatyny jaıynda eshqandaı sóz aıtylmaǵany týraly suraq qoıdy.
«Qazirgi tańda bul júıe daıyn tur. Endi biz qarasha aıyna deıin qalǵan eki júıeni ortaq portalǵa engizýimiz kerek. Olar – jekemenshik saraptama men memlekettik saraptama. Bári jaqsa bolsa, aldaǵy jyldyń basynan portal tolyqqandy iske qosylady», dep jaýap berdi mınıstr.
Al depýtat Baqytjan Bazarbek Almaty sekildi kóptegen qalanyń seısmıkalyq qaýipti aımaqta ornalasqanyn, osyǵan oraı tektonıkalyq jaryqtar ornalasqan jáne sel kóshýi múmkin jerlerge qurylys jumystaryn júrgizýge tyıym salyna ma degen suraǵyn joldady. Mınıstr E.Naǵaspaev adam ómirine qaýipti aımaqtarǵa qurylys salynbaıtynyn, alaıda buǵan qatysty ázirge zańdyq negiz joq ekenin, bul máseleni zańnamaǵa engizý úshin áli de talqylaýǵa bolatynyn aıtyp, ekiushty jaýap berdi.
Qurylys kodeksi jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary boıynsha qosalqy baıandama jasaǵan depýtat, Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi Murat Ábenov bul qujattar Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 1 qyrkúıektegi «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Joldaýyn iske asyrý maqsatynda daıyndalǵanyn atap ótti. Jańa Qurylys kodeksi adam ómiri men qyzmeti úshin qolaıly jáne qaýipsiz ortany qalyptastyrý, sonyń ishinde halyqtyń júrip-turýy shekteýli toptary úshin kedergisiz qoljetimdilikti qamtamasyz etý, qoǵamnyń sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti jónindegi sheshimderdi talqylaýǵa qatysýyna, sondaı-aq qoǵamdyq nemese jeke múddelerge áser etetin sheshimder boıynsha usynystar engizýine múmkindik berý, saladaǵy quqyq buzýshylyqtarǵa ýaqtyly den qoıý úshin jedel yqpal etý sharalaryn engizý sekildi birqatar mańyzdy maqsatty kózdep ázirlengenine toqtaldy.
«Qurylys kodeksiniń jáne oǵan ilespe zań jobalary 55 jumys tobynyń otyrysynda jáne komıtettiń keńeıtilgen otyrysynda jan-jaqty talqylandy. Búginde Qurylys kodeksiniń jobasy boıynsha depýtattardan 1 725 usynys, al ilespe zań jobasy boıynsha 72 usynys kelip tústi. Jumys toby usynystardy belsendi túrde talqylap jatyr. Májilistiń barlyq komıteti zań jobasy boıynsha óz qorytyndylaryn berdi», degen depýtat áriptesterin jobany qoldaýǵa shaqyrdy.
Bala ómirinen qymbat nárse joq
Baıandamalardan keıin sóz alǵan depýtat Nurtaı Sabılıanov birqatar mańyzdy máselege toqtaldy. Sonyń biri – salynǵan ǵımarattardyń kepildi merzimin 2 jyldan 5 jylǵa deıin uzartý. Onyń aıtýynsha, bul qoldanylatyn qurylys materıaldarynyń, jasalatyn jobalardyń, tapsyrys berýshi men merdigerdiń jaýapkershiligin arttyratyn tetik. Bir sózben aıtqanda, turǵyzylatyn nysannyń sapasy joǵarylaıdy. Sonymen qatar ol depýtattar tarapynan ǵımarattyń konstrýksııasyna, shatyry men qasbetine kepildi merzimdi 10 jylǵa deıin uzartý usynylyp otyrǵanyn da jetkizdi.
Al depýtat Ashat Aımaǵambetov Qurylys kodeksiniń jobasyn jalpy qoldaıtynyn, alaıda áleýmettik salaǵa tikeleı qatysty birqatar túıtkildi, prınsıpıaldy máseleler áli sheshimin tappaǵanyn aıtty.
«Bizdiń keıbir túzetýlerimiz qabyldanbaı otyr. Máselen, biz mektepter men balabaqshalar úılerden keıin emes, úılermen birge salynýy kerek degen mańyzdy normany qabyldap edik. Bul norma endi ǵana jumys isteı bastady. Alaıda myna kodeks jobasynda ol joq bolyp shyqty. Nelikten? Ony alyp tastaý kimge kerek boldy? Qazir shaǵyn aýdandar sany mektepter men emhanalardan da kóbeıip barady. Adamdar ol jerge kóship barady, biraq balalaryna oqıtyn jer joq. Ekinshiden, balalar qaýipsizdigi – únemdeıtin nárse emes. Byltyr biz barlyq áleýmettik nysandar men kópqabatty úıler qaýipsizdik qulpy bar terezelermen jabdyqtalýǵa tıis degen taǵy bir mańyzdy normany qabyldaǵan edik. О́ıtkeni jyl saıyn júzdegen bala terezeden qulap qaıtys bolyp jatyr. Bizdiń ustanymymyz – balalar ómirin qorǵaý. Alaıda bul norma da jańa kodekste joq. Nege?» degen depýtat mundaı qulyptar qurylys kompanııalarynyń qaltasyna aýyr tıgen bolýy múmkin degen boljamyn aıtty. Ol balalar ómirinen qymbat eshteńe joq ekenine toqtalyp, bul normanyń kodeksten oryn alýyna bar kúshin salatynyn jetkizdi.
Sondaı-aq palata otyrysy barysynda «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine kómirsýtekter men ýran salasyndaǵy jer qoınaýyn paıdalanýdy jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaralyp, depýtat, Ekologııa máseleleri jáne tabıǵatty paıdalaný komıtetiniń tóraǵasy Edil Jańbyrshın baıandama jasasa, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine zııatkerlik menshik máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń jobasy boıynsha depýtat, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Nursultan Baıtilesov sóz sóıledi.
Otyrys sońynda birqatar depýtat memlekettik organ basshylaryna saýaldaryn joldady.
