Sýretti túsirgender – A.Dúısenbaev, E.ÚKIBAEV
Ortalyq Azııa – áleýeti mol aımaq
Aıtýly sammıtte Memleket basshysy eń aldymen qonaqjaılyq tanytyp, basqosýdy joǵary deńgeıde uıymdastyrǵan Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmonǵa alǵys aıtty. Sonymen qatar Ortalyq Azııa jáne Reseı arasynda shynaıy dostyq pen yntymaqtastyqty, strategııalyq seriktestikti nyǵaıtýǵa úlken úles qosqany úshin Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınge rızashylyǵyn bildirdi.
– Ortalyq Azııa – qarqyndy damyp kele jatqan áleýeti mol aımaq. Onyń jahandyq úderisterdegi qazirgi jáne keleshektegi róli zor. Muny álem memleketteri moıyndap otyr. Búgingideı kelissózderge qyzyǵýshylyqtyń artýy osynyń dáleli. Tarıhı, saıası, ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq faktorlar turǵysynan alǵanda, Qazaqstan úshin Reseıdiń orny aıryqsha. Bir ǵana derekti aıtalyq: elderimizdiń arasyn álemdegi eń uzyn shekara bólip jatyr, ıaǵnı 7 591 shaqyrym. Buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası dúrbeleńge, álem ekonomıkasynyń turaqsyzdyǵyna qaramastan, Reseı Qazaqstannyń strategııalyq seriktesi ári odaqtasy sanalady. Aldaǵy ýaqytta da osylaı bolyp qala beredi. Ortalyq Azııa óńirindegi ahýal keıingi jyldary saıası yntymaqtastyq, ekonomıkalyq yqpaldastyq, mádenı jáne rýhanı birlikke qaraı bet alǵany qýantady. Bul oń úrdis endi keri sıpat almaıdy jáne aımaǵymyzdyń Reseı memleketiniń perspektıvti ári bedeldi seriktesi retindegi salmaǵyn ústeı túsedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy úsh jyl buryn Astanada ótken alǵashqy «Ortalyq Azııa – Reseı» sammıti kópjaqty formattaǵy yqpaldastyqtyń jemisti bastaýy bolǵanyn atap ótti.
– Búgingi kezdesý Reseımen aradaǵy uzaqmerzimdi ári kópjaqty baılanystarǵa tyń serpin berýdi kózdeıdi. Kópjosparly yntymaqtastyq anaǵurlym tabysty damýy úshin Ortalyq Azııanyń turaqtylyǵyn nyǵaıtý mańyzdy. Meniń oıymsha, mundaı seriktestiktiń negizgi mindeti – osy, – dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev aımaq pen Reseı arasyndaǵy ekijaqty jáne kópjaqty yqpaldastyqtyń birqatar ózekti baǵytyna qatysty oıymen bólisti. Birinshi basymdyq retinde saýda jáne ındýstrıaldy qarym-qatynasty damytýǵa toqtaldy.
– Alǵashqy sammıtte ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń jańa úlgisin qalyptastyrý baǵytynda jumys isteýge kelisken edik. Búgin qabyldanatyn Birlesken is-qımyl jospary 50-den asa sharany qamtıdy. Bul – óte qundy qujat. Sol sebepti ony ýaqtyly iske asyrýǵa barynsha kúsh jumyldyrý qajet. Ortalyq Azııa elderiniń Reseımen saýda kólemi barlyq taýar aınalymynyń úshten birin quraıdy. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 20 paıyz ósip, 50 mlrd dollardan asty. Atalǵan kólemniń jartysynan kóbi Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy saýdaǵa tıesili. Byltyr onyń kólemi 28 mlrd dollarǵa jetti. Reseı Qazaqstan ekonomıkasyna qarjy quıǵan iri ınvestorlardyń qataryna endi. Investısııa kólemi 26 mlrd dollardan asty. Byltyrdyń ózinde Reseıden tikeleı keletin ınvestısııa aǵyny 33 paıyz ulǵaıyp, 4 mlrd-tan asa dollarǵa kóbeıgen. Oǵan ónerkásip kooperasııasyn jedel damytý múmkindik berdi. Jalpy quny 21 mlrd dollardy quraıtyn 114 ınvestısııalyq joba júzege asyryldy. Qazirgi ýaqytta 33 joba boıynsha jumys júrip jatyr. Onyń ınvestısııa kólemi 4,5 mlrd-tan asa dollardy quraıdy, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, taraptar saýda kedergilerin joıýdy, ózara saýdany jandandyrýdy jáne taýar aınalymy nomenklatýrasyn keńeıtýdi qoldaıdy.
– Shekaralyq saýda aımaǵyn qurý, turaqty túrde shekaralyq aımaqtyq forýmdar, bıznes-forýmdar, kórmeler men jármeńkeler ótkizý, elektrondyq saýda alańyn damytý bul mindetterdi sheshýge yqpal etedi. Qazirgi ýaqytta Ortalyq Azııada birlesken saýda-ónerkásip aımaqtary men ındýstrıaldyq habtar qalyptasa bastady. Bul alańdarda óndiris lokalızasııasyna, qosylǵan qunnyń barlyq tizbegi boıynsha kooperasııaǵa jáne turaqty tasymaldy qamtamasyz etýge jaǵdaı jasalady. Reseılik bıznestiń atalǵan jobalarǵa qatysýy Reseı taýarlarynyń bizdiń, sonyń ishinde Qazaqstan naryǵynda uzaq ýaqyt boıy aınalymda bolýyna yqpal etedi, – dedi Prezıdent.
Kólik-logıstıka sektoryn nyǵaıtý – mańyzdy baǵyt
Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵyndaǵy birlesken jumystardyń múmkindigi kóp ekenin málimdedi.
– Qazirdiń ózinde oń nátıje bar. Biraq ınnovasııalardy birlesip engizýge ekpin bere otyryp, mol tabysqa jetýge bolady. Bul arada agrotehnologııalyq startaptar qurý, jer ıgerýdiń dál tehnologııasyn keńinen qoldaný, zamanaýı agrologıstıkalyq alańdardy damytý, quzyretter ortalyǵyn jasandy ıntellektini paıdalana otyryp qalyptastyrý jóninde sóz bolyp otyr. Reseı álemdegi iri astyq óndirýshi jáne tasymaldaýshy elderdiń qataryna kiredi. Bul baǵytta Qazaqstan da – dúnıe júzindegi kóshbasshylardyń biri. Osy saladaǵy zor áleýetimizdi eskere otyryp, astyqty tereń óńdeýdiń birlesken klasterin qurý jobasyn qarastyrýdy usynamyz. Bul tek bıdaı men un ǵana emes, qosylǵan quny joǵary ónimder shyǵarýǵa múmkindik beredi. Biz syrtqy naryqta bir-birimizben básekege túspeı, agroónerkásip keshenin joǵary tehnologııalyq salaǵa aınaldyrýdyń strategııalyq paıymyn negizge alýǵa tıispiz. Jalpy, Ortalyq Azııa elderi áleýetiniń sınergııasy men Reseıdiń ekonomıkalyq múmkindikteri kópjosparly seriktestigimizdiń mazmunyn baıyta túsedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent kólik-logıstıka sektoryn nyǵaıtýdy taǵy bir mańyzdy baǵyt retinde atady.
– Elimiz úshin Reseımen strategııalyq yqpaldastyqtyń mańyzy zor. Geografııalyq turǵydan ońtaıly ornalasqan Qazaqstan eýrazııalyq kólik-logıstıka jelisiniń ózegi retinde Shyǵys pen Batysty, Soltústik pen Ońtústikti turaqty baılanystyra alady. Reseı – óńir memleketteriniń álem naryǵyna shyǵatyn negizgi qaqpasy. Sondyqtan Reseımen kólik-logıstıka salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń strategııalyq sıpaty aıryqsha mańyzdy. Qazaqstan aýmaǵy arqyly 11 halyqaralyq kólik dálizi ótedi, ıaǵnı 5 temirjol jáne 6 avtokólik joly. Oǵan Azııa men Eýropa arasynda qurlyq arqyly tasymaldanatyn júktiń 85 paıyzy tıesili. Keıingi 15 jylda salany keshendi jańǵyrtýǵa 35 mlrd dollardan asa qarjy jumsaldy. Nátıjesinde, júk tasymalynyń kólemi turaqty túrde ósip keledi. Reseıden Ortalyq Azııaǵa Qazaqstan arqyly temir jolmen tasymaldanǵan júk kólemi keıingi úsh jylda 26 paıyz artyp, 30 mln tonnadan asty. Bul rette keri baǵyttaǵy tranzıt shamamen 50 paıyz ulǵaıdy. Sonymen qatar Reseıden Qytaıǵa elimiz arqyly tasymaldanatyn júk kólemi 3 ese artyp, 5 mln tonnaǵa jetti, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Úkimetiniń aldynda Reseıdiń jáne Ortalyq Azııa elderiniń Úkimetterimen birge óńirdiń, jalpy eýrazııalyq keńistiktiń zamanaýı, qaýipsiz, ornyqty kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymyn damytý maqsatynda belsendi jumysty jalǵastyrý mindeti turǵanyna nazar aýdardy. 2030 jylǵa deıin 5 myń shaqyrymnan asa jańa temirjol tósep, 11 myń shaqyrym joldy jóndeý josparlanǵan.
– «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtokólik dáliziniń ótkizý múmkindigin arttyrý úshin naqty qadam jasalyp jatyr. 2030 jylǵa qaraı Qyzylorda qalasynan Reseı shekarasyna deıingi ýchaske tórt jolaqty qozǵalysqa aýystyrylady. Reseılik jáne túrikmen seriktesterimizben birlesip, «Soltústik – Ońtústik» halyqaralyq kólik dáliziniń shyǵys tarmaǵyn damytamyz. Búginde bul baǵytta tasymal kólemi aıtarlyqtaı ulǵaıǵanyn kórip otyrmyz. 2027 jylǵa qaraı atalǵan kólik jolynyń ótkizý múmkindigin eseleý jospary tur. Byltyrǵy qorytyndy boıynsha ondaǵy júk tasymaly 2,5 mln-ǵa jýyq tonnany quraǵan. «Soltústik – Ońtústik» dáliziniń shyǵys tarmaǵyn ınvestısııamen jáne ınfraqurylymmen qamtamasyz etý boıynsha birlesken baǵdarlamany iske qosý baǵdardyń áleýetin tolyq ashýǵa ári qajetti qarjyny tartýǵa septigin tıgizer edi. Bul bastamaǵa halyqaralyq qarjy ınstıtýttaryn, damý bankteri men ınvestısııalyq qorlardy tarta alamyz. Naqty aıtqanda, Qazaqstan men Reseı vedomstvolary osy máseleni meniń 12 qarasha kúni Máskeýge jasaıtyn saparymnyń aldynda talqylaýyna bolady. Ońtústik Azııa naryǵyna Aýǵanstan arqyly ótetin kólik dálizin damytý jobasynyń da keleshegi zor. Birlese kúsh jumyldyryp, atalǵan máselelerdi jedel sheshý úshin «Soltústik – Ońtústik» dálizi aıasyndaǵy eýrazııalyq baǵytty damytý keńesin qurýdy usynamyn. Keńesti elderimizdiń kólik vedomstvolarynyń basshylary basqara alady. Oǵan mamandardy, sarapshylar men kásipkerlerdi múshe etýge bolady, – dedi Prezıdent.
Atom ónerkásibi salalarǵa serpin beredi
Memleket basshysy energetıka salasyndaǵy yqpaldastyqtyń áleýetine joǵary baǵa berdi.
– Reseı, Qazaqstan jáne О́zbekstannyń úshjaqty gaz odaǵynyń arqasynda óńirde jańa energetıkalyq júıe qalyptasyp keledi. Bul halyq pen ónerkásipti kógildir otynmen senimdi túrde qamtamasyz etedi. Kaspıı qubyry konsorsıýmynyń mańyzyna arnaıy toqtalsam deımin. Byltyr osy jeli arqyly shamamen 63 mln tonnaǵa jýyq otandyq munaı tasymaldandy. Atalǵan problemany tereń túsinip, naqty sharalar qabyldaǵan qurmetti Vladımır Vladımırovıch, Sizge alǵys aıtamyn. Sonymen qatar shyǵys tarmaǵynyń da ózektiligi artyp kele jatqanyn baıqaımyz. Qazaqstan Reseı munaıyn Qytaıǵa tasymaldaýda mańyzdy ról atqarady. Biz arqyly jylyna 10 mln tonnaǵa deıin munaı jetkiziledi. Degenmen ótken jyly tasymaldanǵan munaı kólemi bul kórsetkishten asyp tústi. Tranzıt qarqynynyń ósýine qarasaq, onyń kólemin arttyrýǵa múmkindik bar. Birneshe kún buryn Sankt-Peterbor qalasynda Qazaqstan men Reseı arasynda gaz salasyndaǵy yntymaqtastyq jóninde mańyzdy qujatqa qol qoıyldy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent keıingi jyldary Reseımen atom energetıkasy salasyndaǵy yntymaqtastyq serpin alǵanyn aıtty. Osy oraıda «Rosatom» kompanııasynyń qatysýymen Qazaqstanda alǵashqy atom elektr stansasyn salý strategııalyq seriktestikti jańa deńgeıge kóteredi.
– Atom ónerkásibindegi yqpaldastyq birqatar janama salanyń damýyna berik negiz bola alady. Munyń biz úshin mańyzy zor. Qazaqstanda Iаdrolyq otyn sıkli jáne radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý salasyndaǵy óńirlik quzyretti keńes qurýdy usynamyz. Zamanaýı ǵylymı-zertteý bazasy men bilikti kadr daıarlaý júıesin nyǵaıtý – ózekti másele. Bul baǵytta alǵashqy mańyzdy qadam jasaldy. Almatyda MIFI Ulttyq zertteý ıadrolyq ýnıversıtetiniń fılıaly ashyldy. Atalǵan jumysqa eki eldiń ǵylymı-zertteý ınstıtýttaryn tartyp, ony odan ári jalǵastyrýdy josparlap otyrmyz. Jaqynda Ǵylym jónindegi keńestiń otyrysyn ótkizdim. Yqpaldastyq ornatý úshin áleýettiń bar ekeni anyqtaldy ári ony paıdalanýǵa bolady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý arqyly sıfrlyq transformasııa júrgizý ózekti mindetke aınalǵanyna toqtaldy. Sondaı-aq Qazaqstan bul salada keshendi jumys júrgizip jatqanyna mán berdi.
– Jaqynda ǵana Astanada Halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵy ashyldy. Ol álemdik kompanııalarmen, sonyń ishinde reseılik kásiporyndarmen seriktestik ornata otyryp, otandyq ázirlemelerdiń birtutas ekojúıesin qurýdy kózdeıdi. Sonymen qatar ulttyq sýperkompıýter iske qosyldy. Ekinshi sýperkompıýterdiń jumysyn jolǵa qoıý mindeti júkteldi. 400 myńnan asa stýdentti qamtıtyn arnaýly memlekettik baǵdarlama júzege asyrylyp jatyr. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy zertteý ýnıversıtetin ashý jumystary bastalyp ketti. Biz tájirıbe almasýǵa, ózara taǵylymdamalar ótkizýge, zertteý jobalaryna jáne basqa da birlesken bastamalarǵa qatysýǵa daıynbyz. Ǵylymı jáne óndiristik ınnovasııa boıynsha álemdik kóshbasshylardyń biri sanalatyn Reseımen uzaqmerzimdi ári nátıjeli yntymaqtastyq ornatýǵa erekshe qyzyǵýshylyq tanytamyz. Sondaı-aq muny ekijaqty yqpaldastyqtyń basym baǵyty retinde qarastyramyz, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, aımaq elderi buryn-sońdy bolmaǵan ekologııalyq syn-qaterlermen betpe-bet kelip otyr. Ony eńserý úshin úkimetter men salalyq vedomstvolar basshylary deńgeıinde júıeli sharalar qabyldaý qajet.
– Osyǵan oraı Ekologııa máseleleri jónindegi Reseı jáne Ortalyq Azııa elderiniń mınıstrler keńesin bekitýdi usynamyz. Transshekaralyq ózender men Kaspıı teńiziniń jaǵdaıyna basa nazar aýdarý kerek. Bul kúrdeli máseleni sheshýge Kaspııdiń sý resýrstaryn saqtaý boıynsha memleketaralyq baǵdarlamasyn iske asyrý yqpal etedi. Sý qaýipsizdiginiń qazirgi jaǵdaıy da alańdatpaı turmaıdy. Sý resýrstary men aýyl sharýashylyǵy jerleriniń jaı-kúıin baqylaý, sondaı-aq tótenshe jaǵdaılardy boljaý úshin jasandy jer serikterin paıdalana otyryp ǵaryshtyq monıtorıng boıynsha birlesken baǵdarlama jasaqtaýdy jáne iske asyrýdy usynamyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Alǵashqy rektorlar forýmyn Qazaqstanda ótkizýdi usyndy
Prezıdent Reseı men Ortalyq Azııa elderi san qyrly mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy damytýǵa basa nazar aýdarýy qajet dep sanaıdy.
– Bul oraıda elderimizdi biriktiretin, jalpy ortaq qundylyǵymyz sanalatyn orys tiliniń orny erekshe. Birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda Halyqaralyq orys tili uıymyn qurǵanymyz qýantady. Onyń shtab-páteri Sochı qalasynda ornalasqan. El aldynda sóılegen sózderimde qazaq jastarynyń orys tilin jetik meńgergeni mańyzdy ekenin aıtyp júrmin. Biraq bul talap qazaq tiliniń memlekettik mártebesin odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan júıeli jumystarǵa kedergi keltirmeıdi. Qudaı bergen ana tilderimiz konstıtýsııalyq tártippen memlekettik mártebege ıe boldy. Sondyqtan qazaq tiline burynǵydaı kóńil bóline beredi. Jastarymyz bıliktiń qoldaýymen eki, tipti úsh-tórt tildi ońaı meńgere alatynyna senimdimin. Mundaı mysaldar álemde az emes. Anyǵyn aıtqanda, Qazaqstandaǵy jaǵdaı osyndaı. Elimizdiń ár azamaty ózine yńǵaıly tilde sóıleýge quqyly. Bul – «Birligimiz – áralýandyqta» dep atalatyn ulttyq saıasatymyzdyń ózegi, – dedi Memleket basshysy.
Osy oraıda joǵary bilim salasyndaǵy baılanysty damytýdyń máni erekshe arta tústi. Búginde elimizdiń 60 ýnıversıteti Reseıdiń 50 joǵary oqý ornymen yntymaqtastyq ornatqan. Reseıde 60 myńnan asa qazaqstandyq stýdent oqıdy.
– Elimizde Reseıdiń jetekshi oqý oryndarynyń 9 fılıaly jumys isteıdi. Olardyń qatarynda bıyl paıdalanýǵa berilgen Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń fılıaly da bar. Byltyr Qazaqstanda Tashkent ırrıgasııa jáne aýyl sharýashylyǵyn mehanıkalandyrý ınjenerleri ınstıtýtynyń fılıaly óz jumysyn bastady. О́z kezeginde Bishkek, Osh, Tashkent qalalarynda qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynyń fılıaldary stýdentter qabyldady. Omby memlekettik ýnıversıteti bazasynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti fılıalynyń ashylýy mańyzdy oqıǵaǵa aınaldy. Bul – Reseıdegi alǵashqy sheteldik oqý ornynyń ókildigi. Osy salada syndarly qarym-qatynas ornatqany úshin áriptesterime rızashylyq bildiremin. Elderimiz arasynda ǵylym-bilim salasy boıynsha tyǵyz baılanys ornaǵanyn eskerip, «Ortalyq Azııa – Reseı» formatyndaǵy alǵashqy rektorlar forýmyn Qazaqstanda ótkizýdi usynamyn. Qazirgi jaǵdaı yqpaldastyqty sıfrlyq formatta belsendi damytý qajet ekenin kórsetip otyr. Osy oraıda «Ortalyq Azııa – Reseı» sıfrlyq kitaphanasy» birlesken bilim berý onlaın-platformasyn ashýǵa múmkindik mol dep oılaımyn. Munda ýnıversıtetterimizdiń kýrstary men dáristeri, arhıvteri qoljetimdi bolýǵa tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
О́ńirlik qaýipsizdik – jiti nazarda
Prezıdenttiń pikirinshe, qaýipsizdikti qamtamasyz etý – mańyzdy máseleniń biri. Qazir halyqaralyq jaǵdaı kúrdeli ári sát saıyn qubylyp tur.
– О́zara qurmet pen senimge negizdelgen yntymaqtastyǵymyzdy jalǵastyrý barlyq syn-qaterdi eńserýge múmkindik beredi. Qazaqstan úshin terrorızm men ekstremızmge qarsy is-qımyldyń tıimdiligin arttyrý mańyzdy mindet sanalady. Esirtkiniń, onyń ishinde sıntetıkalyq esirtkiniń zańsyz aınalymy alańdaýshylyq týǵyzyp otyr. Atalǵan qaterdiń aldyn alý úshin quzyretti organdar birlesken áreketke kóship, arnaýly memleketaralyq qurylymdar, naqty aıtqanda, Orta Azııanyń óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵy, ShYU Esirtkige qarsy ortalyǵy jáne taǵy basqalary qoldaýdy kúsheıte túsýi kerek. Qaýipsizdik keńesi hatshylarynyń birlesken jumysyn «Ortalyq Azııa – Reseı» formatynda jalǵastyrý qajet dep sanaımyn. Jasandy ıntellektini qoldana otyryp, kıberqorǵaýdy qamtamasyz etý jáne kıberqylmysqa qarsy turý máseleleri boıynsha sharalar qabyldaý mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Aýǵanstandaǵy ahýal óńirlik qaýipsizdikti nyǵaıtýdyń ajyramas bóligi bolyp qala beretinin atap ótti. Prezıdent bul eldi óńirdegi ekonomıkalyq úderiske tartý boıynsha úılestirilgen jumysty jalǵastyrý qajettigin jetkizdi.
– Bul arada Aýǵanstanǵa qoldaý kórsetý boıynsha Birikken Ulttar Uıymynyń mıssııasy paıdaǵa jaraıdy. Bárimiz BUU Bas hatshysyna Mıssııanyń basshysy qyzmetine «ınklıýzıvtilik» jáne «genderlik teńdik» qaǵıdattaryna baılanbaǵan, quzyretti, tájirıbeli adamdy taǵaıyndaý týraly usynys jasaýymyzǵa bolady. Buǵan deıingi taǵaıyndaýlar Aýǵanstanǵa qatysty barlyq jaǵdaıda tıimsiz bolǵanyn kórsetti. Bul mindetti sheshýge jaqynda qurylǵan BUU-nyń Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin ornyqty damý maqsattary jónindegi aımaqtyq haby úles qosady dep úmittenemiz, – dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev sóz sońynda Dýshanbe sammıtiniń qorytyndylary Reseı men Ortalyq Azııa elderiniń turaqtylyǵy men órkendeýi jolynda óńirlik yntymaqtastyqtyń jańa kezeńine jol ashatynyna senim bildirdi.
Jıynda Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon, Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın, Qyrǵyzstan Prezıdenti Sadyr Japarov, Túrikmenstan Prezıdenti Serdar Berdimuhamedov jáne О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev sóz sóıledi.