«Memleket basshysy ótken aptada ekonomıkalyq damý sapasyn arttyrý máselelerine arnalǵan keńeste makroekonomıkalyq turaqtylyqty nyǵaıtý, azamattardyń ál-aýqatyn kóterý men ınflıasııa deńgeıin tómendetý sharalaryn qabyldaýdy tapsyrdy. Prezıdent halyqtyń tabysyn jaqsartýda sannan sapaǵa kóshýdiń mańyzdy ekenin atap ótti», dedi otyrysta O.Bektenov.
Úkimet basshysy bıylǵy 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónimniń ósimi 6,3%-dy qurap otyrǵanyn aıtty. Degenmen ekonomıkanyń ornyqty ósýi úshin birqatar baǵyttarda onyń ishinde ónerkásip, qurylys, saýda jáne kólik sııaqty negizgi salalarda ósý qarqynyn odan ári arttyra túsý kerek ekenin de eskertti.
О́ńdeý ónerkásibindegi ahýal basty nazarda bolýǵa tıis. Jyldyń josparly kórsetkishterine qol jetkizý úshin barlyq rezervterdi paıdalaný qajet. Qabyldanyp jatqan sharalardy iske asyrý men sol arqyly ekonomıkalyq ósý kórsetkishterine qol jetkizý jergilikti jerlerde qamtamasyz etiledi.
«Sondyqtan ákimder tarapynan barlyq saladaǵy jaǵdaıdyń tikeleı baqylaýǵa alynýy – asa mańyzdy másele. Negizgi makrokórsetkishter boıynsha 11 óńirde oń dınamıka qalyptasty. Al Abaı, Ulytaý, Atyraý oblystary artta qalyp otyr. Artta qalǵan óńir basshylary jaǵdaıdy ózgertýge bar kúshin salýy qajet», dedi Premer-mınıstr.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Qazirgi jaǵdaıda ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý, ınvestısııa tartý men turaqty jumys oryndaryn qurý úshin memleket pen bıznes birlesip, tıimdi jumys isteýge tıis. Ekonomıkalyq ósý dınamıkasyn arttyrý maqsatynda kelesideı sharalardy qabyldaý qajet.
Birinshi. Inflıasııa deńgeıin tómendetý úshin tutyný baǵalaryn turaqtandyrý jumysyn kúsheıtý kerek. Inflıasııaǵa syrttan keletin azyq-túlik baǵalary qysym kórsetip otyr. Sondyqtan ishki naryqty otandyq ónimmen barynsha qamtamasyz etip, azyq-túlik taýarlarynyń turaqtandyrý qorlaryn jedel qalyptastyrǵan jón.
«Memleket basshysy atap ótkendeı, tutynýshylyq nesıe berý isin turaqtandyrý boıynsha batyl sharalar qabyldaý qajet. Bankter men nesıe berý uıymdary, saýda núkteleri taýar baǵasyndaǵy bólip tóleýdiń naqty qunyn, sondaı-aq nesıeleý kezindegi barlyq artyq tólemderdi tolyq ashyp kórsetýge tıis. Bul baǵytta buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde tıisti túsindirý jumystaryn júrgizý kerek», dedi O.Bektenov.
Ekinshi. Turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyq ınfraqurylymy jan-jaqty jańǵyrtýdy qajet etedi. Osy salada Ulttyq joba iske asyrylýda. Úkimet ustamdy tarıftik saıasatty qoldap otyr. Sondyqtan atalǵan jumys uzaqmerzimdi qarjylandyrý men monopolısterdiń operasııalyq shyǵystaryn qaıta qaraý esebinen qamtamasyz etiledi.
«Jyl sońyna deıin halyq úshin kommýnaldyq qyzmet tarıfterin ózgertý josparlanyp otyrǵan joq. Jalpy, kez kelgen tarıftik ózgeristi halyqtyń turmys sapasy men memlekettiń ekonomıkalyq saıasatynyń basymdyqtaryn eskere otyryp, teńgerimdi túrde júrgizý kerek», degen Úkimet basshysy jaýapty memlekettik organdar men ákimdikterge azamattardyń satyp alý qabiletin qoldaýdy, baǵany turaqtandyrý men ınfraqurylymnyń ornyqty jumysyn qamtamasyz etý boıynsha qosymsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Úshinshi. Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda óńdeý ónerkásibin damytýǵa tyń serpin bere otyryp, ekonomıkany ártaraptandyrýdy jedeldetý mindetin qoıdy. Bul oraıda tereń óńdeý óndiristerin damytýǵa, sondaı-aq ishki jáne syrtqy naryqtarda suranysqa ıe ónimderdi shyǵarýǵa basymdyq berilýge tıis.
«Salalyq mınıstrlikter men ulttyq kompanııalardyń basshylaryna uzaqmerzimdi sharttar men ofteık-kelisimder arqyly otandyq taýar óndirýshilerdiń júktemesin arttyrý men olardy tapsyrystarmen qamtamasyz etý máselelerin tikeleı baqylaýǵa alýdy tapsyramyn», dedi Premer-mınıstr.
Sondaı-aq otandyq shıkizatty óńdeý barysynda, birinshi kezekte jergilikti qaıta óńdeý kásiporyndaryna basymdyq berilýi qajet. Jaýapty memlekettik organdarǵa óńdeý sektoryna ınvestısııa tartý jumysyn kúsheıtý úshin qolaıly jaǵdaı jasaýdy da tıisti vedomstvolarǵa júktedi.
Tórtinshi. Munaı-gaz salasy ekonomıkanyń ósýine úlken úles qosyp keledi. Munaı óndirisinde oń dınamıka qalyptasyp otyr. Energetıka mınıstrligine óndiris qarqynyn tómendetpeı, operatorlarmen birlesip, Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq iri ken oryndarynyń turaqty jumysyn qamtamasyz etý isi tapsyrylǵany jón.
«Gaz salasynda da ósim bar. Energetıka mınıstrligi Qarashyǵanaq jáne Qashaǵan ken oryndarynda úsh gaz óńdeý zaýytyn salý jobalaryn jeke baqylaýda ustaýy qajet», dedi O.Bektenov.
Besinshi. 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha ınvestısııa tartý jospary 93,3%-ǵa oryndaldy. 20 óńirdiń ishinde tek 11 óńir ǵana nysanaly kórsetkishke qol jetkizdi. Investısııalardy qoldaýdyń qolda bar tetikterine qaramastan, 9 óńir josparly kórsetkishterdi oryndaı almady.
«Bul jaǵdaı ákimder tóraǵalyq etetin О́ńirlik ınvestısııalyq shtabtardyń jumysynda olqylyqtardyń baryn kórsetedi. Ár jobaǵa basynan aıaǵyna deıin jeke qoldaý kórsetý men olardyń ýaqtyly iske asyrylýyn qamtamasyz etý – asa mańyzdy mindet. Syrtqy ister mınıstrligine, salalyq mınıstrlikter men ákimdikterge ınvestısııalyq jobalardy tartý men qoldaý jumysyn kúsheıtýdi tapsyramyn», dedi Úkimet basshysy.
Altynshy. Bıyl aýyl sharýashylyǵy salasy aıtarlyqtaı ósý qarqynyn kórsetti. Bul egis alqaptaryn ártaraptandyrý men agrotehnologııalardy tıimdi qoldaný nátıjesinde múmkin boldy.
«Jınalǵan ónimdi saqtap, ótkizý úshin ákimdikter men Aýyl sharýashylyǵy, Saýda jáne Kólik mınıstrlikteri úılesimdi jumys isteýge tıis. Sondaı-aq Qarjy jáne Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterimen birlesip, kelesi jyly agroónerkásip keshenin ýaqtyly qarjylandyrý jumystaryn júrgizý qajet», dedi O.Bektenov.
Jetinshi. Elimizdiń tranzıttik múmkindikterin odan ári arttyrý úshin aıtarlyqtaı áleýet bar. Kólik mınıstrligi salalyq ulttyq kompanııalarmen birge negizgi ınfraqurylymdyq jobalardyń ýaqtyly ári sapaly iske asyrylýyn qamtamasyz etýi qajet. Bul elimizdiń kólik júıesin damytýda strategııalyq mańyzǵa ıe.
Atap aıtqanda, avtojol jelilerinde jáne «Almaty aınalma temirjol» jobasynda qurylys jumystaryn ýaqtyly aıaqtaý kerek. Sondaı-aq «Dostyq-Moıynty» ýchaskesinde eksporttyq jáne tranzıttik tasymaldardy ulǵaıtý máselesine basa mán bergen jón.
«Buǵan qosa, sheteldik ruqsat blankilerin elektrondyq formatqa kóshirý boıynsha jumystardy jalǵastyrý qajet. Bul sharalar tasymaldaý kólemin ulǵaıtýǵa ári kólik jelisiniń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti Úkimet basshysy.
Segizinshi. Bıylǵy 9 aıda ishki taýar aınalymy ósip otyr. Bul turaqty jumys oryndaryna jáne ónimdi satý kóleminiń ósýine kepildik beredi. Osy oraıda taýarlardy tańbalaý men qadaǵalaý júıesimen qamtý, sondaı-aq elektrondyq saýdany damytý esebinen ishki naryqta ashyqtyqty qamtamasyz etý mańyzdy.
«Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, negizgi taýarlar boıynsha mindetti tańbalaýdyń oryndalýyna monıtorıng júrgizýi qajet. Sondaı-aq otandyq óndirýshiler úshin tańbalaýdy jeńildetý máselesin pysyqtaýǵa tıis. Buǵan qosa otandyq onlaın-alańdardy qoldaı otyryp, qadaǵalaý júıesimen ıntegrasııalaýdy qosa alǵanda, elektrondyq saýdany damytýǵa baǵyttalǵan yntalandyrý jónindegi sharalardy ázirleý qajet», dedi Premer-mınıstr.
Qoryta aıtqanda, ekonomıkanyń turaqty ósýi úshin barlyq memlekettik organdar men ákimdikter jáne bıznes qaýymdastyq janyn salyp jumys istep, bar kúsh-jigerin jumyldyrýǵa tıis. Bul mindetti sheshýge qajetti quraldar tıisti memlekettik organdarda jetkilikti ekenin aıtqan Úkimet basshysy, orynbasarlaryna óz baǵyttary boıynsha áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń bekitilgen ındıkatorlarynyń oryndalýyna baqylaýdy kúsheıtýdi júktedi.
