Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetinshe, bıylǵy toǵyz aıda 5 213 adam jumys kúshine zárý oblystarǵa qonys aýdardy. Onyń ishinde 1 725 qandasymyz alys-jaqyn elderden kóship keldi. Jyl sońyna deıin taǵy 9 653 adamdy kóshirý josparlanyp otyr. Jyl basynan beri qonys aýdarýshylarǵa memleket tarapynan barlyq qoldaý sharasy kórsetildi. Qańtar aıynan beri Pavlodar oblysyna – 1 886, SQO – 1 516, Qostanaı oblysyna – 575, ShQO – 490, Abaı oblysyna – 305, Aqmola oblysyna – 257, Atyraý oblysyna – 103, Ulytaý oblysyna – 43, Qaraǵandy oblysyna 38 adam qonys aýdardy. Qonystaný aımaqtaryna syrttan kóship kelgen qandastarymyzdyń kópshiligi negizinen О́zbekstannan – 612 adam, Qytaıdan – 563, Mońǵolııadan – 377, Reseıden – 84, Túrikmenstannan – 49 adam, basqa elderden 49 adam atamekenge at basyn burdy. Jumys kúshi tapshy óńirlerge qonys aýdarǵandar arasynan eńbekke jaramdy 2 307 adamnyń 1 041-i jumysqa ornalassa, 38 adam jeke kásipkerlikti óristetip otyr.
Qonys aýdarýshylar negizinen densaýlyq saqtaý, aýyl sharýashylyǵy, bilim berý, ónerkásip syndy salalarǵa jumysqa qabyldandy. Byltyr eńbek kúshi tapshy óńirlerge 8 950 adam nemese 2 544 otbasy qonys aýdardy. Qonys aýdarýshylardyń otbasylaryn turǵyn úımen qamtamasyz etý maqsatynda jalpy somasy 7 mlrd teńgege 1 641 ekonomıkalyq utqyrlyq sertıfıkaty berildi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda Úkimetke ishki jáne syrtqy kóshi-qonǵa baqylaý jasap, esebin júrgizetin biryńǵaı sıfrlyq júıe engizýdi tapsyrdy. «Ishki jáne syrtqy kóshi-qon úderisiniń baqylaýsyz qalýy jurttyń bári turǵysy keletin iri qalalarymyzdyń ınfraqurylymyna orasan salmaq túsirip otyr. Astana – sonyń aıqyn mysaly. Keıingi úsh jyldyń ózinde elorda turǵyndarynyń sany 250 myńnan astam adamǵa, sonyń ishinde byltyr 100 myń adamǵa kóbeıdi. Bıylǵy ósim onsyz da joǵary sanalatyn osy kórsetkishten asyp túsýi múmkin. Elordada halyq sany resmı túrde 1,5 mıllıon adam bolǵanymen, onyń ınfraqurylymy is júzinde kún saıyn 1,9 mıllıon adamǵa qyzmet kórsetedi. Basqasha aıtsaq, Astana 400 myńnan astam adamǵa, ıaǵnı halyq sany boıynsha ortasha qala sanalatyn taǵy bir shahardyń turǵyndaryna para-par jurtqa eshqandaı joba-josparsyz qyzmet etip jatyr», degen Prezıdent elordany aýyzsýmen, alty aı qysta jylýmen qamtamasyz etý júıeleriniń jumysyna da qaýip tónip turǵanyna toqtaldy.
Ishki kóshi-qon saıasatynda jumys kúshi tapshy óńirlerge qonys aýdarýdy da ońtaıly júzege asyrý búgin de ózekti. Respýblıkalyq mańyzy bar megapolısterden bólek, oblys ortalyqtarynda, shalǵaı aýyldarda da turmysyn túzeımin degen janǵa múmkindik mol. Ásirese jumys kúshi tapshy óńirlerde bilikti kadrdyń qadiri joǵary. Mysaly, byltyr Mańǵystaý oblysynan Qostanaı qalasyna kóship kelgen Qanat Qurmeshov bir emes, eki mamandyq ıesi. «Aqparattyq júıeler», «Dene shynyqtyrý jáne sport» mamandyqtary boıynsha joǵary bilimi bar maman birden Vladımır Matvıenko atyndaǵy Olımpıadalyq rezervtiń balalar men jasóspirimder sport mektebine WKF karateden jattyqtyrýshy bolyp jumysqa ornalasqan.
«Kóship kelgen soń, 2024 jylǵy mamyrda qaladaǵy mansap ortalyǵyna júginip, qajetti keńes alyp, kvotaǵa enýge qajetti qujattar tizimimen tanystym. Aımaqtyq kvotaǵa engennen keıin biz kóshýge baılanysty materıaldyq kómek, sondaı-aq turǵyn úı jaldaý men kommýnaldyq qyzmetterge ketetin shyǵyndardy óteýge sýbsıdııa túrinde memlekettik qoldaý aldyq», deıdi Q.Qurmeshovtiń jubaıy Lázzat Orazmaǵambet.
«Munaı ónerkásibi» mamandyǵymen kolledjde bilim alǵan Lázzat «Bastaý bıznes» jobasy arqyly óz kásibin damytýǵa arnalǵan grantty ıelenip, fıtnes-klýb ashqan. Qanat ta bıyl kásipkerlik kýrsyn oqyp, kondıterlik seh ashý maqsatynda 1 572 800 teńge kóleminde grant alǵan.
«Memleket tarapynan kórsetilgen qoldaý men demeýdiń arqasynda otbasymyz jańa ortaǵa tez beıimdelip, isimizdi bastaýǵa múmkindik aldyq. Osy mańyzdy qadamda bizge qoldaý kórsetken barlyq jandarǵa shyn júrekten alǵys aıtamyz», deıdi Q.Qurmeshov.
Memleket jumys kúshi tapshy oblystarǵa kóship kelýge yntaly azamattarǵa árdaıym qamqorlyq tanytady. Erikti qonys aýdarý aıasynda kóshtiń basyn jumys kúshi tapshy oblystarǵa burǵandarǵa memlekettik qoldaýdyń mynadaı sharalary usynylady: otaǵasy, otbasynyń árbir múshesi 70 AEK mólsherinde kóshýge arnalǵan bir rettik sýbsıdııa alady. Otbasy músheleriniń sany men eldi mekenge baılanysty 15-ten 30 AEK-ke deıingi mólsherde bir jyl boıy úı jaldaýǵa, kommýnaldyq qyzmetterge aqy tóleýge de sýbsıdııa qarastyrylǵan. Qysqamerzimdi kásiptik oqytýǵa joldama, jumysqa ornalasýǵa nemese kásipkerlik bastamany damytýǵa járdemdesý, ekonomıkalyq utqyrlyq sertıfıkattary beriledi. О́ńiraralyq qonys aýdarýǵa járdem kórsetetin jumys berýshilerge turǵyn úımen qamtamasyz etilgen, keminde 2 jyl merzimge turaqty jumysqa qabyldanǵan árbir azamat 400 AEK mólsherinde jumysqa ornalasýǵa birjolǵy sýbsıdııa alady.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Asqarbek Ertaev 2023–2027 jyldarǵa arnalǵan kóshi-qon saıasaty tujyrymdamasynyń aıasynda elden ketýshilerge qaraǵanda qonys aýdaryp kelýshilerdiń oń saldosy saqtalyp turǵanyn aıtady. «2023 jyly qonys aýdarýshylardan byltyr kóship kelgen azamattardyń sany 17,2 myńǵa artty. Byltyr 30 myń adam kóship kelse, elimizden 12,8 myń adam ketti», dedi A.Ertaev.
Etnostyq kóshi-qondy retteý sheńberinde tarıhı otanyna qonys aýdarýshylarǵa memlekettik qoldaýdyń jańa tetikteri iske qosyldy. Qandastardy qonystandyrýda aımaqtar saralanyp, kóship kelýshilerge ınteraktıvti karta ázirlendi. Jergilikti atqarýshy organdar byltyr Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan, Aqmola, Abaı oblystarynda, bıyl Soltústik Qazaqstan, Qostanaı oblystarynda beıimdeý, ıntegrasııalaý ortalyqtaryn qurdy. Shet elderden kóship kelýshi qandastar men qonys aýdarýshylardy tolyq súıemeldeý «FSM Social» mobıldi qosymshasy arqyly júzege asyrylady. Vıse-mınıstr A.Ertaev bıyldan bastap qandastar men qonys aýdarýshylardy qabyldaýdyń óńirlik kvotasyna engizý, erikti qonys aýdarýshylarǵa qoldaý sharalaryn kórsetý jónindegi memlekettik qyzmetter elektrondyq formatta kórsetiletinin jetkizdi. Bul sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtady. Memlekettik qyzmet túrlerin sıfrlandyrý qonys aýdarýshylar men eńbek mobıldiligi ortalyqtary arasyndaǵy sharttyq mindettemelerdiń oryndalýyna monıtorıng júrgizýge jol ashady.
Erikti qonys aýdarýshylardyń otbasy músheleriniń málimetteri turaqty tirkeý arqyly «Eńbek naryǵy» aqparattyq júıesine engiziledi. Bul qonys aýdarýshylardyń, qandastar men olardyń otbasy músheleriniń tirkeý ornyndaǵy ózgeristerin ýaqtyly anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Búginde kóshi-qon úderisterin retteý júıesin sıfrlandyrý isi – basym baǵyttardyń biri. «Migration.enbek.kz portaly arqyly elimizge keletin sheteldik azamattardyń biryńǵaı esebin, sondaı-aq kóshi-qon aǵyndarynyń monıtorıngi men baqylaýyn qamtamasyz etý jeńildeıdi. Jumys kezeń-kezeńmen júrgiziledi. Byltyr 15 qyzmet engizilse, bıyl jyl sońyna deıin 3 qyzmetti iske qosý josparlanyp otyr. Munyń barlyǵy «bir tereze» qaǵıdatymen jumys isteıtin kóship-qonýshylardyń qozǵalysyn esepke alýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin qurý maqsatynda qolǵa alyndy.
Kóshi-qon saıasaty ońtaıly júrgizilip, jumys kúshi tapshy óńirlerge qonystanýshylardy ornalastyrýda qıyndyq týyndamaýǵa tıis. Sonda ǵana atajurtyna kerýen tartqan alystaǵy aǵaıyn da, óz azamattarymyz da kóshýge, qonys aýdarýǵa barynsha yqylas tanytady.
