Halyqaralyq sanksııanyń astynda qalǵan Reseı Agrobanki arqyly jyl saıyn rekordtyq kólemde astyq jınap, álemge eksporttaıdy.
Soltústik kórshi 100% memleket qatysymyndaǵy "Reseı aýyl sharýashylyǵy bankin" ("Rosselhozbank" AQ) 2000 jyly quryp aldy. Ol saqtandyrý ("RSHB — Strahovanıe", "RSHB — Strahovanıe jıznı"), aýyldaǵy múlikti basqarý ("RSHB Ýpravlenıe Aktıvamı"), aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn arzan lızıngke berý ("RSHB-Lızıng") jáne ózge de mańyzdy qyzmetterdi ("RSHB-Faktorıng", RSHB-Inteh) "bir tereze" qaǵıdatymen usynady.
Básekelestikten qaýiptenetin banktik lobbı Qazaqstanda Agrobankti qurý jobalaryn buǵattap tur.
«Sondaı-aq mamandandyrylǵan salalyq bankter - agrarlyq, qurylys jáne basqa bankterdi qurýǵa tyıym salýdy alyp tastaý arqyly bank naryǵynyń neǵurlym ıkemdi qurylymyn qalyptastyrý týraly usynystar talqylandy. Olar ekonomıkany neǵurlym dál kredıtteý quralyna aınalyp, ámbebap bankterde kapıtaldyń shamadan tys shoǵyrlanýyn tómendetýi múmkin», dep habarlady depýtat.
Savelevanyń aıtýynsha, retteýshilerge bankterdi tutynýshylyq nesıeleýden ekonomıkany qarjylandyrýǵa, atap aıtqanda shaǵyn jáne orta bıznestegi ınvestısııalyq jobalarǵa qaıta baǵdarlaýǵa nazar aýdarý mańyzdy.
Naqty sektordaǵy qol jetimdi aqsha tapshylyǵy jaǵdaıynda qısyndy sheshim sııaqty.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi basshysynyń orynbasary Oljas Qızatov tutyný kredıtteri boıynsha táýekel-salmaqtaý koeffısıentterin arttyrý esebinen halyqqa mundaı qaryzdardy berý bankter úshin tıimsiz bolatynyn atap ótti. Onyń pikirinshe, bul sharalar bankterdi ekonomıkanyń naqty sektoryn nesıeleýge aqsha jumsaýǵa yntalandyrýy tıis.
Olar 1990-shy jyldardyń ashy tájirıbesinen áli kúnge deıin qorqady.
Ol kezde árbir iri salanyń óz banki bolǵan - «Qaztorgbank», «Qazagroónerkásip banki» jáne basqalary. Olardyń kópshiligi bankrot boldy: daǵdarys aldyndaǵy osaldyǵy, memlekettik dotasııaǵa táýeldiligi, ártaraptandyrýdyń joqtyǵy. Bul qurylymdardyń kópshiligi naryqtyq ekonomıkaǵa kóshýdi keshire almady.
Qazaqstan Ulttyq banki salalyq modelge qaıta oralý qarjy júıesiniń bólshektenýine jáne salymshylar úshin táýekelderdiń ósýine alyp keletinin eskertedi. Búginde salalar jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamalary men damý ınstıtýttary arqyly qoldaýǵa ıe bolýda - bul úshin jańa bankter qurýdyń qajeti joq.
Mundaı pikirdi táýelsiz sarapshy Aıbar Oljaev qoldaıdy. Onyń aıtýynsha, qazir bul bankti ashsaq, bizdi eki túrli ssenarıı kútip tur. Biri – sýbsıdııamen sharýalarǵa jeńildetilgen nesıe beremiz. Ekinshisi – qazirgi paıyzben nesıe beriledi. Bıýdjet tapshylyǵy kóbeıip jatqan kezde bul durys pa? «Osy másele talqyǵa túskende Úkimet «bazalyq mólsherleme tómendep, jaǵdaı túzelsin, sosyn osy máselege qaıta oralamyz» dep ýáde berdi. Saqtandyrý segmentiniń damymaýy aýyl damýyna kedergi keltiredi degen pikir bar. Jerimiz álem boıynsha táýekeli eń joǵary aýmaq sanalady. Tamshymen sýarý tehnologııasy kesh enip jatyr. Bul segmentti táýekelin tek Qudaıǵa amanattap júrgen jandar kóterip júr. Kúshtep agrarly el atanýdyń jóni de joq. Adamdar jerge oralsa, múmkin bul mártebe de bizge qaıtyp keler» deıdi Aıbar Oljaev.
Biraq 2000 jyldary agrobanktiń basynda turǵan basshylar basqa deıdi.
Kezinde Qazaqstanda Agrobankti basqarǵan Beısenbek Zııabekov basqa deıdi. Onyń aıtýynsha e bul bank «bizge qajeti joq» degen sebeppen jabyldy. Onyń nesıe qorjyny 30 mln dollar boldy. Ulttyq bankke 1 teńge de qaryz emes edi. Biraq bul bank unamady, kimge satqanyn bárińiz bilesizder. Agrobankti qoldamaıtyndar kóp. О́ıtkeni keıbir tulǵalarǵa qarjynyń kvazısektor arqyly ketkeni tıimdi boldy.
Degenmen, depýtattar men kásipkerlerdiń bir bóligi zaman basqasha ekenine senimdi. Ekonomıka neǵurlym ártaraptandyryldy, retteý - qatal, al qadaǵalaý - ashyq.
«Áńgime ótkenge oralý týraly emes, ámbebap bankterdi júktemeı basym salalardy damytýǵa múmkindik beretin núktelik qural týraly bolyp otyr», - dep atap ótti talqylaýǵa qatysýshylar.
Búginde Qazaqstanda 21 ekinshi deńgeıli bank jumys isteıdi, onyń ishinde 14 - sheteldik kapıtaldyń qatysýymen. Olardyń barlyǵy ámbebap, eń aldymen tutynýshylyq kredıtteýge jáne iri korporatıvtik sektorǵa baǵdarlanǵan. Orta bıznes pen salalyq jobalar kóp jaǵdaıda syrtqa shyǵady.
Taldaýshylardyń baǵalaýy boıynsha, tipti birneshe mamandandyrylǵan bankterdiń paıda bolýy qadaǵalaý modelin qaıta qaraýdy jáne júıedegi ótimdilikti bólýdi talap etedi.
Retteýshiler tar mamandaný mundaı ınstıtýttardy konıýnktýraǵa tym táýeldi etedi dep qorqady, mysaly, astyq, metall nemese munaı baǵasyna.
Biraq ıdeıanyń artyqshylyqtary da bar: ol Qazaqstannyń Damý banki men Agrarlyq nesıe korporasııasy sııaqty kvazımemlekettik qurylymdardy jeńildetip, sondaı-aq jobalyq qarjylandyrý segmentinde básekelestik týdyra alar edi.
Májilistiń baspasóz qyzmetinen habarlaǵandaı, qazir jumys toby tyıym salýdy alyp tastaý máselesin qarastyrýda. Zań jobasy pysyqtalǵannan keıin úkimet pen Ulttyq bankke jiberiledi.
