Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Jahan elderi kóz tigip, shetel ınvestorlary qomaqty ınvestısııa salýǵa ynta tanytqan óńirdiń biri – Atyraý. О́ıtkeni bul óńirde kómirsýtekti shıkizattyń mol qory bar. Qazir «Teńiz», «Qashaǵan» ataýy berilgen eki iri kenishti ıgerýge «Chevron», «ExxonMobil», «Lukoil», «Eni», «SHell», «TotalEnergies», CNPC pen «Inpex» sekildi alpaýyt kompanııalar úles qosyp otyr.
Oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy usynǵan aqparatqa qaraǵanda, qazir munaıly óńirde sheteldik kapıtal salynǵan 1 765 kompanııa tirkelgen. Bul kompanııalar munaı-hımııa, qurylys, saýda jáne qyzmet kórsetý salalarynda jumys isteıdi. Jyl saıyn ekonomıkanyń ár salasyna shetel ınvestısııasyn tartý úshin elaralyq yntymaqtastyq ornatýǵa basymdyq berilip otyr. Bıyl Germanııa, Qytaı, AQSh, Ulybrıtanııa, Izraıl, Qatar, Ispanııa, Italııa, Aýstralııa, Lıtva, О́zbekstan, Pákistan elderiniń bıznes ókilderimen 39 kezdesý ótkizildi. Sonyń nátıjesinde – 20-dan astam yntymaqtastyq ornatý jónindegi qujatqa qol qoıyldy.
Basqarma mamandary mundaı qadamnyń birqatar iri ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa yqpal etetinin alǵa tartady. Máselen, «Invision» kompanııasy jel elektr stansasynyń qurylysyna 500 mln dollar kóleminde ınvestısııa quıýdy josparlaǵan. Al «Hualin Energy» kompanııasy 280 mln dollar gaz týrbınaly elektr stansasynyń qurylysyn salýdy kózdep otyr. Sondaı-aq «Eurasian Construction Group» kompanııasy 200 mln AQSh dollary kólemindegi qarjyǵa jeke ındýstrııalyq park qurý jobasyn júzege asyrady. «Goldbridge» kompanııasy qant zaýytynyń qurylysyna 150 mln dollardy ınvestısııa retinde salady. «Muchen» kompanııasy qolǵa alatyn óndiristik boıaýlar shyǵaratyn zaýyttyń quny 50 mln dollardy quraıdy.
Munaıly óńirde jańa óndiris ashqysy keletin elderdiń arasynda AQSh pen Qytaıdyń úlesi basym. Máselen, AQSh-tyń «John Crane» kompanııasy mehanıkalyq tyǵyzdaǵyshtar, mýftalar, «Swagelok» kompanııasy AQSh qural qoraptary men synama alý júıesi jobasyn qarjylandyrǵysy keledi. Osy eldiń taǵy bir ınvestory – «Flowserve» sorǵylarǵa arnalǵan bólshekter men mehanıkalyq tyǵyzdaǵyshtary bar klapandar shyǵarý óndirisine ınvestor bolǵaly otyr.
Bıyl Qytaı ınvestorlarynyń qyzyǵýshylyǵy artqany baıqalady. Oblys ákimi Serik Shápkenov atalǵan eldegi Lıaonın, Szıansý, Chjeszıan, Hýbeı qalalaryna issaparmen baryp, birqatar ınvestormen kelissóz júrgizdi. Bul sapardyń nátıjesinde ónerkásiptik áleýetti damytý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan mańyzdy kelisimder jasaldy.
«Atyraý oblysynda iske asyrylatyn jobaǵa baılanysty 9 qujatqa qol qoıyldy. Máselen, «Eýrazııa» Qazaqstan-Qytaı jańa ındýstrııalyq aımaǵy qurylady. Joba 2026 jyly júzege asyryla bastaıdy. Negizgi áriptes – qytaılyq «Pan Asia Forward co. ltd» kompanııasy. Jańa kelisimsharttyń aıasynda qytaılyq kompanııa Atyraýda bes iri óndiristik jobany iske asyrady. Bul jobalarǵa salynatyn jalpy ınvestısııa kólemi 120 mıllıon dollardy quraıdy. Atalǵan jobalardy iske asyrý 1000-nan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi», deıdi óńir basshysy.
Osy eldiń «Envision Energy» kompanııasy qýaty 500 mVt bolatyn jel elektr stansasyn salýdy josparlap otyr. Jobany iske asyrý úshin Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenov pen kompanııa jetekshisi Veı Veı memorandýmǵa qol qoıdy.
Qytaıdan keletin ınvestordyń biri – «Hanchjoý Kelın Elektrık» kompanııasynyń Qazaqstandaǵy seriktesi – «Hualin Energy» kompanııasymen birge gaz-porshendi elektr stansasynyń qurylysyn júrgizýge nıet bildirdi. Stansanyń qýaty – 250 mVt. Atalǵan jobany iske asyrý úshin arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń mańynan 30 gektar jer berildi. Endi aldaǵy jyly jobany iske qosý josparlanǵan.
Qytaıdaǵy «CRE International Co» kompanııasy Atyraý oblysynda jel generatorlary men kún panelderin ornatý jobasyn júzege asyrýdy maqsat etip otyr. Bul joba da arnaıy memorandýmmen bekitildi.
Taǵy eki kompanııa munaıly óńirde iri jobany qolǵa alýdy maqsat etip otyr. Onyń biri – «Green Jiangnan Environmental Protection Co., Ltd» kompanııasy. Bul kompanııa buryn iske asyrylmaǵan jobany usynypty. Naqtylaı aıtqanda, las sýdy tazartyp, ashy sýdy tushytatyn jobany iske asyrady.
Ekinshisi – «Power Construction Corporation of China» kompanııasy. Bul qurylys, energetıka, munaı-hımııa óndirisine qatysy bar birneshe baǵyttaǵy jobany iske asyryp júrgen iri qurylym. Sondaı-aq «Henrey Automoble» kompanııasy akkýmýlıatorly elektromobılderdi óndirý tájirıbesin munaıly óńirde jalǵastyrýdy kózdep otyr.
Árıne, Eýroodaq elderiniń kompanııalary da Atyraý naryǵynan oryn alǵysy keledi. Máselen, germanııalyq «Leser» kompanııasy qaýipsizdik klapandaryn shyǵarý jobasymen tanymal bolǵan. Al ıtalııalyq «Faccin S.r.A» kompanııasy baǵdarlamalardy ıntegrasııalaý jáne ázirleý jónindegi bólimniń basshysy Rıno Boldrıını men «Texol Group» dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Shota Abahaz kelisimshartqa qol qoıdy. Maqsat – «Texol Trans» zaýytyna munaı ónimderin jáne suıytylǵan kómirsýtekti tasymaldaıtyn sısterna men vagon qurastyrýǵa qajetti «Baldrini» jabdyǵyn tasymaldaý.
«Ǵaccin S.p.A. – aýyr ónerkásipke arnalǵan jabdyqtardy jetkizetin álemdik kóshbasshy kompanııa. Uzaqmerzimdi kelisimshart munaıly óńir ınnovasııalyq tehnologııalar men halyqaralyq tájirıbege qol jetkizýge, jergilikti kásiporyndar men mamandardyń damýyna septigin tıgizedi. Ásirese, kadrlardy daıarlaý baǵdarlamalaryna erekshe nazar aýdarylady. Demek óńirdegi mamandardyń biliktiligin arttyryp, ınjenerlik-tehnologııalyq daǵdylaryn damytýyna yqpal etedi», dedi S.Shápkenov.
Bul óńirge ınvestısııa salyp, áriptestik áleýetin kózdegender qatarynda otandyq kompanııalar da bar. «EnerMech» kompanııasynyń jobasy – klapandar men sorǵylarǵa arnalǵan bólshekter men qosalqy bólshekter óndiredi. Al «KTR» kompanııasy gaz qubyrlarynyń qosalqy, shyǵys bólshekterin, «Synteco» kompanııasy «Ansul» markaly órt sóndirgishter, «Atyrau Civil Partners» kompanııasy usynǵan jobalaý jáne qurylys salasyndaǵy halyqaralyq óndiristerdi lokalızasııalaý jobasymen naqty jumys júrgizilip jatyr.
Oblys ákiminiń deregine súıensek, 9 aıda 6 negizgi kórsetkish boıynsha ósim baıqalǵan. О́ńirdiń ónerkásip kólemi 17,6%-ǵa artty. Onyń ishinde taý-ken óndirisi – 19,2, kólik jáne qoımalaý – 19,1, saýda – 8,6, aýyl sharýashylyǵy – 8,5, óńdeý ónerkásibi 2,4%-ǵa ósken.
«Bıyl «Teńizshevroıl» JShS «Teńiz» ken ornynda keleshek keńeıtý jobasyn iske qosty. Soǵan qaramastan, negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 1,065 trln teńgeni qurady. Al basqa salalardaǵy ósim – 40,2%. Munaı-gaz hımııasy salasynda jalpy quny 6,8 trln teńgelik 3 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin 11 iri ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp jatyr», deıdi S.Shápkenov.
Atyraý oblysy
